Câu hỏi trắc nghiệm bài 5 chuyển hóa chất béo thành xà phòng chuyên đề KNTT

BÀI 5: CHUYỂN HÓA CHẤT BÉO THÀNH XÀ PHÒNG

A. TÓM TẮT LÝ THUYẾT

1. Xà phòng (hay xà bông) là chất tẩy rửa các vết bẩn, diệt vi khuẩn. Thành phần của xà phòng là muối sodium hoặc potassium của acid béo và các phụ gia. Xà phòng được dùng dưới dạng bánh, bột hoặc chất lỏng.

2. Quy trình tẩy rửa của xà phòng

Khi hòa tan xà phòng vào nước, dung dịch xà phòng có sức căng bề mặt nhỏ hơn nước và có thể thấm sâu vào sợi vải và lôi các vết dầu mỡ ra.

            Các “đuôi” không phân cực của xà phòng dính vào vết dầu mỡ. Các nhóm phân cực hòa tan trong nước và giúp đẩy các vết dầu mỡ ra khỏi bề mặt sợi vải.

3. Tiêu chí đánh giá sản phẩm bánh xà phòng

– Kết cấu bánh xà phòng: chắc, mịn, không có vết rạn nứt.

– Màu sắc: tươi sáng, đồng nhất.

– Mùi: mùi thơm dễ chịu, đặc trưng theo từng loại sản phẩm. Không có mùi hôi, chua của mỡ/dầu ăn bị phân hủy.

– pH: khoảng từ 8 đến 10.

4. Thực hành điều chế xà phòng

Phương pháp chuyển hóa chất béo thành xà phòng từ các nguyên liệu: dầu ăn, mỡ động vật.

Nguyên liệu: 50 g dầu thực vật

                                                                                          Thêm 25 ml dung dịch NaOH 10M

Hỗn hợp chất lỏng

                                                                                          Gia nhiệt ở 80 – 85⁰C

                                                                                          Khuấy trong 1 giờ

Hỗn hợp chất lỏng và chất rắn

                                                                                          Thêm tinh dầu, chất tạo màu

                                                                                          Khuấy

Hỗn hợp chất lỏng và chất rắn

                                                                                          Lọc

Chất rắn

                                                                                          Rửa chất rắn với dung dịch NaOH 0,1M

                                                                                          Rửa lại bằng dung dịch NaCl bão hòa

                                                                                          Lọc

Chất rắn

                                                                                          Ép khuôn, để khô 15 ngày

Xà phòng thô

                                                                                          Cắt miếng

Xà phòng thành phẩm

                                               Hình 5.3. Sơ đồ chuyển hóa dầu thực vật thành xà phòng

Chú ý: Duy trì nhiệt độ ổn định trong suốt quá trình khuấy.

5. Báo cáo kết quả thực hành

Hãy viết báo cáo kết quả thực hành vào vở, gồm các mục sau:

     – Mục tiêu

     – Nguyên liệu, dụng cụ, hóa chất

     – Cách tiến hành

     – Thảo luận, đánh giá

     – Kết luận

B. BÀI TẬP TRẮC NGHIỆM

MỨC ĐỘ 1: BIẾT

Câu 1. Thành phần của xà phòng bao gồm muối của acid béo với kim loại X và các chất phụ gia. Kim loại X có thể là

     A. sodium.                                                                   B. potassium.                                                        

     C. calcium.                                                                   D. sodium hoặc potassium.

Câu 2. Khoảng giá trị pH phù hợp để đánh giá xà phòng thành phẩm là

     A. 5 – 7.                             B. 8 – 10.                           C. 11 – 13.                                     D. 3 – 5.

Câu 3. Khi gia nhiệt, khoảng nhiệt độ phù hợp trong suốt quá trình khuấy để điều chế xà phòng là

     A. 85 – 90⁰C.                    B. 75 – 80⁰C.                     C. 70 – 75⁰C.                                D. 80 – 85⁰C.

Câu 4. Chất nào sau đây không phải là nguyên liệu để sản xuất xà phòng?

     A. dầu thực vật.                 B. mỡ động vật.                 C. dung dịch HCl.                         D. chất phụ gia.

Câu 5. Công dụng quan trọng nhất của xà phòng là

     A. làm nhiên liệu.              B. tẩy rửa.                          C. làm đẹp.                                    D. chất phụ gia.

Câu 6. Xà phòng được điều chế bằng cách nào trong các cách sau?

     A. Thủy phân saccarozo.                                              B. Thủy phân mỡ trong kiềm.      

     C. Phản ứng của axit với kim loại.                              D. Đề hydrogen hóa mỡ tự nhiên.

Câu 7. Chất nào sau đây không là xà phòng?

     A. Nước javen.                  B. C₁₇H₃₃COONa.            C. C₁₅H₃₁COOK.                          D. C₁₇H₃₅COONa.

Câu 8. Đâu không phải là lợi ích mang lại từ việc chuyển hóa chất béo thành xà phòng?

A. Dưỡng ẩm da an toàn.                                                                                                               B. Trị liệu.                                                                       

C. Quy trình sản xuất nghiêm ngặc.                                                                      D. Thân thiện với môi trường.

Câu 9. Từ stearin, người ta dùng phản ứng nào để điều chế ra xà phòng?

     A. Phản ứng ester hoá.     

     B. Phản ứng thuỷ phân ester trong môi trường acid.  

     C. Phản ứng cộng hydrogen.                                                                                 

     D. Phản ứng thủy phân ester trong môi trường kiềm.

Câu 10. Xà phòng được dùng để tẩy giặt là do

     A. vải chỉ được sạch bằng xà phòng.                          

     B. xà phòng thấm được vải, làm cho sợi vải trương phòng.                                 

     C. xà phòng có tính chất hoạt động bề mặt, chúng có tác dụng giảm sức căng bề mặt của các vết bẩn dầu mỡ bám trên da, vải.                                                              

     D. Tất cả đều đúng.

Câu 11. Hỗn hợp các muối sodium của acid béo sinh ra ở trạng thái keo. Để tách muối này ra khỏi hỗn hợp, người ta thêm chất gì vào hỗn hợp?

     A. tinh bột.                        B. muối ăn.                        C. nước.                            D. acid.

Câu 12. Chỉ số xà phòng hóa là

     A. chỉ số acid của chất béo.                                        

     B. số mol NaOH cần dùng để xà phòng hóa hoàn toàn 1 gam chất béo               

     C. số mol KOH cần dùng để xà phòng hóa hoàn toàn 1 gam chất béo.                           

     D. tổng số mg KOH cần để trung hòa hết lượng acid béo tự do và xà phòng hóa hết lượng ester trong 1 gam chất béo.

Câu 13. Đâu không phải là tiêu chí quan trọng để đánh giá sản phẩm bánh xà phòng?

     A. Nguồn gốc nguyên liệu.                                          B. Màu sắc và mùi của bánh xà phòng.   

     C. Giá trị pH.                                                               D. Kết cấu bánh xà phòng.

Câu 14. Chất nào sau đây không phải là chất béo?

     A. Dầu lạc (đậu phộng).    B. Dầu vừng (mè).             C. Dầu dừa.                                   D. Dầu mỏ.

Câu 15. Loại dầu nào sau đây không phải là chất béo?

     A. Dầu lạc (đậu phộng).    B. Dầu vừng (mè).             C. Dầu dừa.                                   D. Dầu luyn.

MỨC ĐỘ 2 : HIỂU

Câu 16. Vai trò của dung dịch NaCl bão hòa có trong quy trình điều chế xà phòng có gia nhiệt là

     A. để xà phòng tách ra khỏi hỗn hợp phản ứng.          B. để tạo môi trường pH phù hợp.           

     C. để làm tăng tốc độ của phản ứng xà phòng hóa.     D. để tránh nhiệt phân muối của các acid béo.

Câu 17. Không nên dùng xà phòng khi giặt rửa với nước cứng vì

     A. xuất hiện kết tủa làm giảm tác dụng giặt rửa và ảnh hưởng đến chất lượng sợi vải.   

     B. gây ô nhiễm môi trường.                                       

     C. tạo ra kết tủa CaCO₃, MgCO₃ bám lên sợi vải.                                                

     D. gây hại cho da tay.

Câu 18. Không nên dùng xô, chậu bằng nhôm để đựng quần áo ngâm xà phòng vì

A. quần áo bị mục nhanh.

B.    quần áo bị bạc màu nhanh.

C. quần áo không sạch.

D. xô chậu nhanh hỏng do trong xà phòng có kiềm.

Câu 19. Chất béo có điểm chung nào sau đây?

     A. Không tan trong nước, nặng hơn nước, có trong thành phần chính của dầu, mỡ động, thực vật.       

     B. Không tan trong nước, nhẹ hơn nước, có trong thành phần chính của dầu, mỡ động, thực vật.         

     C. Là chất lỏng, không tan trong nước, nhẹ hơn nước, có trong thành phần chính của dầu, mỡ động, thực vật.                                              

     D. Là chất rắn, không tan trong nước, nhẹ hơn nước, có trong thành phần chính của dầu, mỡ động, thực vật.

Câu 20. Hợp chất nào dưới đây được sử dụng làm xà phòng?

     A. CH₃COONa.                                                           B. CH₃(CH₂)₁₂COONa.   

     C. CH₃(CH₂)₁₂COOCH₃.                                            D. CH₃(CH₂)₅O(CH₂)₅CH₃.

Câu 21. Chất nào sau đây là thành phần chủ yếu của xà phòng?

     A. CH₃COONa.                B. CH₃(CH₂)₃COONa.     C. CH₂=CH-COONa.                   D. C₁₇H₃₅COONa.

Câu 22. Khi đun nóng chất béo với dung dịch NaOH thu được

     A. glycerol và axit béo.    

     B. glycerol và muối sodium của acid béo (xà phòng).                                          

     C. glycerol và axit cacboxylic.                                                                              

     D. glycerol và muối sodium của acid carboxylic.

Câu 23. Xà phòng được dùng để tẩy giặt là do

     A. vải chỉ được sạch bằng xà phòng.                          

     B. xà phòng thấm được vải, làm cho sợi vải trương phòng.                                 

     C. xà phòng có tính chất hoạt động bề mặt, chúng có tác dụng giảm sức căng bề mặt của các vết bẩn dầu mỡ bàm trên da, vải.                                                              

     D. tất cả đều đúng.

Câu 24. Phát biểu nào sau đây không đúng về xà phòng và chất tẩy rửa tổng hợp?

     A. Đều được sản xuất bằng cách đun nóng chất béo với dung dịch kiềm.           

     B. Đều có khả năng hoạt động bề mặt cao, có tác dụng làm giảm sức căng bề nặt chất bẩn.      

     C. Xà phòng là hỗn hợp muối sodium (potassium) của acid béo, không nên dùng xà phòng trong nước cứng vì tạo ra muối kết tủa.                                                      

     D. Chất tẩy rửa tổng hợp không phải là muối sodium của acid carboxylic nên không bị kết tủa trong nước cứng

Câu 25. Chất giặt rửa tổng hợp có ưu điểm hơn so với xà phòng vì

     A. dễ kiếm.                                                                   B. rẻ tiền hơn xà phòng.   

     C. có thể dùng để giặt rửa cả trong nước cứng.          D. có khả năng hoà tan tốt trong nước.

MỨC ĐỘ 3, 4: VẬN DỤNG – VẬN DỤNG CAO

Câu 26. Xà phòng hóa hoàn toàn m gam chất béo X với một lượng vừa đủ NaOH. Cô cạn dung dịch sau phản ứng, thu được 1,84 gam glycerol và 18,36 muối khan. Giá trị của m là

     A. 19,12.                            B. 17,80.                            C. 19,04.                                       D. 14,68.

Hướng dẫn giải:

Bảo toàn khối lượng: m_X + m_NaOH = m_glycerol + m_muối

m_X = 1,84 + 18,36 – 0,06.40 = 17,8 gam.

Câu 27. Để xà phòng hóa hoàn 1,51 gam một chất béo cần dùng 45ml dung dịch KOH 0,1 M. Chỉ số xà phòng hóa chất béo là

     A. 151.                               B. 167.                               C. 126.                                          D. 252.

Hướng dẫn giải:

Chỉ số xà phòng của chất béo: là số miligam KOH cần để xà phòng hóa triglycerit (tức chất béo) và trung hòa axit béo tự do trong 1 gam chất béo.

n_KOH = 0,0045 mol

→ m_KOH = 0,252 gam = 252 mg

→ Chỉ số xà phòng hóa chất béo là .

Câu 28. Xà phòng hóa hoàn toàn 17,24 gam chất béo cần vừa đủ 0,06 mol NaOH. Cô cạn dung dịch sau phản ứng thu được khối lượng xà phòng là

     A. 17,80 gam.                    B. 18,24 gam.                    C. 16,68 gam.                                D. 18,38 gam.

Hướng dẫn giải:

 = 0,02 mol

Áp dụng bảo toàn khối lượng ta có: m_{chất béo} + m_NaOH = m_{xà phòng} + m_glycerol

17,24 + 0,06.40 = m_{xà phòng} + 0,02.92

 m_{xà phòng} = 17,80 gam

Câu 29. Để xà phòng hoàn toàn 100 gam chất béo có chỉ số acid bằng 7 người ta dùng hết 0,32 mol KOH. Khối lượng xà phòng thu được là

     A. 118,11 gam.                  B. 108,11 gam.                  C. 118,33 gam.                              D. 108,33 gam.

Hướng dẫn giải:

Số miligam KOH dùng để trung hòa lượng acid tự do trong 1 gam chất béo là chỉ số acid của chất béo:

Áp dụng bảo toàn khối lượng, ta có: m_{chất béo} + m_KOH = m_{xà phòng} + m_glycerol + m_nước

 m_{xà phòng} = 100 + 0,32.56 – 0,1066.92 – 0,125.10^-3.18  108,11 gam

Câu 30. Một loại mỡ chứa 50% triolein, 30% tripanmitin và 20% tristearin. Tính khối lượng xà phòng điều chế từ 100kg loại mỡ trên

     A. 103,25 kg.                     B. 73,34 kg.                       C. 146,68 kg.                                D. 143,41 kg.

Hướng dẫn giải:

Công thức của tristearin là: (C₁₇H₃₅COO)₃C₃H₅ có M = 890

Công thức của triolein là: (C₁₇H₃₃COO)₃C₃H₅ có M = 884

Công thức của tripanmitin là: (C₁₅H₃₁COO)₃C₃H₅ có M = 806

Áp dụng bảo toàn khối lượng ta có:

m_mỡ  + m_NaOH = m_muối + m_glixerol

m_muối = 100 + 0,3488.40 – 0,1163.92 = 103,25 kg

O2 Education gửi các thầy cô link download

Mời các thầy cô và các em xem thêm

Câu hỏi trắc nghiệm và phân dạng bài tập theo từng bài hóa 11 cả năm

Câu hỏi trắc nghiệm bài 4 tách tinh dầu từ các nguồn thảo mộc tự nhiên chuyên đề KNTT

CHUYÊN ĐỀ 2: TRẢI NGHIỆM, THỰC HÀNH HÓA HỌC HỮU CƠ

BÀI 4: TÁCH TINH DẦU TỪ CÁC NGUỒN THẢO MỘC TỰ NHIÊN

1. Tinh dầu là những chất hữu cơ thường có mùi đặc trưng, dễ bay hơi, được chiết xuất từ một số bộ phận của thực vật (hoặc động vật) bằng phương pháp phổ biến như chưng cất lôi cuốn hơi nước, chiết.

Một số nguyên liệu thực vật có chứa tinh dầu như: Quả hồi (chứa anethole 80 – 90%); Sả (chứa citral 65 – 85%); Vỏ bưởi (chứa limonene 67 – 81%).

2. Phương pháp chưng cất lôi cuốn hơi nước

– Nguyên tắc: Thường dùng để tách chất ra khỏi hỗn hợp dựa trên khả năng dễ bay hơi của nó cùng hơi nước và tính không tan trong nước của chất đó.

– Cách tiến hành: Cắt nhỏ nguyên liệu chứa tinh dầu, cho vào bình chứa, đồng thời nối với bình cấp hơi nước và bộ phận ngưng hơi. Hỗn hợp hơi nước và tinh dầu sẽ được ngưng tụ và phân tách thành hai lớp (thường lớp tinh dầu ở trên và lớp nước ở dưới) trong bình ngưng. Sử dụng phễu chiết để tách lấy lớp tinh dầu.

3. Phương pháp chiết

– Nguyên tắc: Sử dụng dung môi (thường dùng là ether dầu hỏa, hexane, diethyl ether,…) để hòa tan chất cần tách (thường là tinh dầu). Lưu ý: Dung môi hoặc hỗn hợp dung môi phải dễ tách khỏi tinh dầu.

– Cách tiến hành: Nguyên liệu sau khi nghiền nhỏ được ngâm bằng dung môi thích hợp với tỉ lệ nguyên liệu/dung môi ở nhiệt độ và thời gian phù hợp. Sau khi ngâm chiết, tách lấy dung dịch, cho dung môi bay hơi, thu được tinh dầu.

4. Thực hành tách tinh dầu

* Thí nghiệm 1. Tách tinh dầu sả chanh bằng phương pháp chưng cất lôi cuốn hơi nước

+ Mục tiêu: thu được tinh dầu sả chanh từ cây sả.

+ Nguyên liệu: 200g cây sả cắt nhỏ khoảng 1cm.

+ Cách tiến hành:

* Thí nghiệm 2. Tách tinh dầu cam bằng phương pháp chiết

+ Mục tiêu: thu được tinh dầu cam tử vỏ quả cam.

+ Nguyên liệu: 100g vỏ quả cam phơi khô, nghiền nhỏ.

+ Cách tiến hành: các bước tiến hành chiết được mô tả như Hình 4.2.

Nguyên liệu: 100g vỏ quả cam khô (bỏ phần màu trắng) nghiền nhỏ

Cho nguyên liệu vào bình tam giác, thêm cồn 96o ngập nguyên liệu

Đậy nút kín và ngâm trong 1 tuần

Lọc lấy phần dung dịch

Cho bay hơi dung môi trong dung dịch chiết thu được tinh dầu

Hình 4.2. Sơ đồ tách tinh dầu vỏ cam bằng phương pháp ngâm chiết

5. Báo cáo kết quả thực hành

Hãy viết báo cáo kết quả thực hành vào vở, gồm các mục sau:

1. Mục tiêu
2. Nguyên liệu, dụng cụ, hóa chất
3. Cách tiến hành
4. Thảo luận, đánh giá
5. Kết luận

B. BÀI TẬP TRẮC NGHIỆM

MỨC ĐỘ 1: BIẾT

Câu 1. Tinh dầu là

     A. những chất hữu cơ thường có mùi đặc trưng, dễ bay hơi, được chiết xuất từ một số bộ phận của thực vật (hoặc động vật).

     B. những chất vô cơ thường có mùi đặc trưng, dễ bay hơi, được chiết xuất từ một số bộ phận của thực vật.

     C. những chất hữu cơ thường có mùi đặc trưng, khó bay hơi, được chiết xuất từ một số bộ phận của thực vật (hoặc động vật).

     D. những chất hữu cơ không màu, không mùi, dễ bay hơi, được chiết xuất từ một số bộ phận của thực vật (hoặc động vật).

Câu 2. Để chiết xuất tinh dầu người ta thường sử dụng phương pháp

     A. chưng cất lôi cuốn hơi nước.                                  B. chưng cất lôi cuốn hơi nước và chiết. 

     C. chiết.                                                                       D. cô cạn.

Câu 3. Nguyên liệu thực vật không chứa tinh dầu là

     A. quả hồi.                         B. sả.                                  C. vỏ bưởi.                                    D. tre, nứa.

Câu 4. Menthol trong tinh dầu bạc hà có công thức phân tử là  Thành phần phần trăm về khối lượng của nguyên tố carbon trong menthol là?

     A. 32,2%.                          B. 41,7%.                           C. 10,3%.                                      D. 76,9%.

Câu 5. Anetholelà chất được tách từ tinh dầu hồi có công thức phân tử  Thành phần phần trăm về khối lượng của nguyên tố hydrogen trong anethole là?

     A. 8,1%.                            B. 81,1%.                           C. 10,8%.                                      D. 42,0%.

Câu 6. Oximen có trong tinh dầu lá húng quế, limonene có trong tinh dầu chanh. Cả hai chất có cùng công thức phân tử là

     A.                          B.                           C.                                      D.

Câu 7. Tinh dầu citral (trong nguyên liệu sả) có công dụng nào sau đây?

     A. kích thích hoạt động của hệ tiêu hóa, giảm đau xương khớp, đau bụng, đau đầu, tạo hương vị cho thực phẩm,…

     B. giảm đau đầu, mệt mỏi, tăng cường hệ miễn dịch, khử trùng, bảo quản thực phẩm, chống nấm mốc, chống lão hóa,…

     C. sát trùng, khử mùi, đuổi côn trùng, kích thích tiêu hóa, trị lạnh bụng, đâu đầu, đau bụng, tạo hương vị cho thực phẩm,…

     D. Cả 3 đáp án trên.

Câu 8. Để tách chất ra khỏi hỗn hợp dựa trên khả năng dễ bay hơi của nó cùng hơi nước và tính không tan trong nước của chất đó ta dùng phương pháp nào sau đây?

     A. lọc.                                                                           B. chưng cất lôi cuốn hơi nước.   

     C. chiết.                                                                       D. cô cạn.

Câu 9. Sử dụng dung môi (thường dùng là ether dầu hỏa, hexane, diethyl ether,…) để hòa tan chất cần tách (thường là tinh dầu) ta dùng phương pháp nào sau đây?

     A. lọc.                                                                          B. chưng cất lôi cuốn hơi nước.   

     C. chiết.                                                                       D. cô cạn.

Câu 10. Trong phương pháp chiết, người ta thường không sử dụng dung môi nào sau đây?

     A. ether dầu hỏa.               B. Hexane.                         C. diethyl ether.                             D. dầu ăn.

Câu 11. Trong phương pháp chiết, yêu cầu cơ bản là dung môi hoặc hỗn hợp dung môi phải

     A. dễ tan vào tinh dầu.                                                 B. dễ phản ứng với tinh dầu.        

     C. dễ tách khỏi tinh dầu.                                              D. dễ trộn lẫn vào tinh dầu.

Câu 12. Khi sử dụng phương pháp chưng cất lôi cuốn hơi nước cần lưu ý nào sau đây?

     A. Tùy vào bản chất của nguyên liệu mà chia nhỏ nguyên liệu cho phù hợp.

     B. Thời gian chưng cất phụ thuộc vào bản chất của nguyên liệu.

     C. Thời gian chưng cất phụ thuộc vào tính chất của tinh dầu.

     D. Cả 3 đáp án trên.

Câu 13. Khi chưng cất lôi cuốn hơi nước, các chất trong tinh dầu sẽ được tách ra khỏi nguyên liệu thường có đặc điểm:

     A. ở nhiệt độ thấp hơn nhiệt độ sôi của nước và bị bị hơi nước cuốn theo.         

     B. ở nhiệt độ đó, xảy ra nhiều tương tác hóa học (sự oxi hóa, nhiệt phân,…) giữa các chất trong tinh dầu.    

     C. ở nhiệt độ cao hơn nhiệt độ sôi của nước và bị bị hơi nước cuốn theo.                       

     D. Cả 3 đáp án trên.

Câu 14. Người ta thường sử dụng phương pháp chưng cất lôi cuốn hơi nước và chiết để

     A. bay hơi tinh dầu.          B. chiết xuất tinh dầu.       C. hòa tan dung môi.                     D. khử trùng.

Câu 15. EGCG là viết tắt của epigallcocatechin gallate, thực chất là chất chống oxy hóa (antioxydants) có trong trà xanh. Theo đánh giá của các nhà nghiên cứu, khả năng chống oxy hóa của hoạt chất EGCG trong trà xanh cao gấp 100 lần so với vitamin C, gấp 25 lần so với vitamin E. Vì vậy thói quen uống trà xanh sẽ mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe. Cách pha nước trà thường thực hiện bằng cách cho nước vừa đun sôi vào ấm trà, ngâm ủ trong khoảng thời gian 3 – 5 phút là uống được. Hãy cho biết cách làm trên thuộc phương pháp nào?

     A. chiết.                                                                        B. chưng cất lôi cuốn hơi nước.   

     C. cô cạn.                                                                     D. bay hơi.

MỨC ĐỘ 2 : HIỂU

Câu 1. Oximen là hợp chất hữu cơ trong tinh dầu húng quế, có công thức phân tử C₁₀H₁₆. Số liên kết pi (p) và liên kết sigma (s) trong phân tử lần lượt là

     A. 3 và 9.                           B. 6 và 6.                           C. 3 và 25.                                     D. 6 và 19.

Câu 2. Eugenol là thành phần chính trong tinh dầu đinh hương hoặc tinh dầu hương nhu. Chất này được sử dụng làm chất diệt nấm, dẫn dụ côn trùng, có công thức cấu tạo:

Công thức phân tử của eugenol ứng với công thức cấu tạo trên là:

     A.                      B.                       C.                                   D.

Câu 3. Geraniol là thành phần chính của tinh dầu hoa hồng, có công thức cấu tạo:

Công thức phân tử của geraniol ứng với công thức cấu tạo trên là:

     A.                        B.                       C.                                   D.

Câu 4. Citral 65 – 85% là thành phần chính của tinh dầu sả, có công thức cấu tạo:

Công thức phân tử của citral ứng với công thức cấu tạo trên là:

     A.                        B.                       C.                                   D.

Câu 5. Limonene là thành phần chính của tinh dầu các loại quả có múi như cam, chanh, bưởi, có công thức cấu tạo:

Số nguyên tử H trong công thức cấu tạo trên là:

     A. 10.                                 B. 18.                                 C. 16.                                             D. 20.

Câu 6. Ở thí nghiệm: Tách tinh dầu sả chanh bằng phương pháp chưng cất lôi cuốn hơi nước, ta phải cắt nhỏ cây sả khoảng 1 cm mà không được giả nát vì

     A. Tinh dầu trong sả dễ bị bay hơi nên khi giã nát sả sẽ làm mất một phần tinh dầu.     

     B. Tinh dầu trong sả dễ bị bay hơi nên khi giã nát sả sẽ bị mất hết tinh dầu.      

     C. Tinh dầu trong sả phản ứng với các chất trong dung dịch thu được.                           

     D. Tinh dầu trong sả sẽ dễ tạo ra hơn khi giã nát.

Câu 7. Sau khi thu được tinh dầu sả chanh chúng ta cần bảo quản trong các lọ tối màu và có nút kín vì

     A. Tinh dầu có tính oxy hóa cao, dễ bị hỏng khi tiếp xúc với ánh sáng.              

     B. Lọ tinh dầu tối màu có khả năng bảo quản tốt hơn.                                         

     C. Tinh dầu dễ bay hơi nên cần bảo quản bằng lọ có nút kín.                                          

     D. Cả 3 đáp án trên.

Câu 8. Khi thu tinh dầutừ quả cam, chỉ tách lấy phần vỏ quả cam màu vàng, không lấy phần màu trắng của vỏ vì

     A. tinh dầu cam có nhiều nhất trong vỏ cam.             

     B. phần màu trắng trong vỏ chứa rất ít tinh dầu.        

     C. phần màu trắng trong vỏ khiến tinh dầu bị đắng.                                             

     D. tinh dầu cam có nhiều nhất trong vỏ cam (phần màu vàng), phần màu trắng trong vỏ chứa rất ít tinh dầu và lại khiến tinh dầu bị đắng.

Câu 9. Tách tinh dầu cam bằng phương pháp chiết, được tiến hành theo các mô tả sau:

• Cho nguyên liệu vào bình tam giác, thêm cồn 96^o ngập nguyên liệu.
• Nguyên liệu: 100g vỏ quả cam khô (bỏ phần màu trắng) nghiền nhỏ.
• Lọc lấy phần dung dịch.
• Đậy nút kín và ngâm trong 1 tuần.
• Cho bay hơi dung môi trong dung dịch chiết thu được tinh dầu.

Thứ tự đúng các bước tiến hành lần lượt là

     A. (1), (2), (4), (3), (5).                                                 B. (1), (2), (3), (4), (5).     

     C. (2), (1), (3), (4), (5).                                                 D. (2), (1), (4), (3), (5).

Câu 10. Eugenol là thành phần chính trong tinh dầu đinh hương hoặc tinh dầu hương nhu, ứng với công thức cấu tạo:

Cho các phát biểu sau:

• Eugenol làm nhạt màu dung dịch bromine.
• Eugenol thuộc loại hợp chất thơm.
• Phân tử eugenol có 2 nhóm -CH₂.
• Eugenol không tác dụng được với NaOH.
• Eugenol tác dụng được với Na.

Số phát biểu đúng là:

     A. 2.                                   B. 3.                                   C. 4.                                               D. 5.

MỨC ĐỘ 3, 4: VẬN DỤNG – VẬN DỤNG CAO

Câu 1. Limonene là một chất hóa học được tìm thấy trong vỏ của các loại trái cây họ cam quýt, chẳng hạn như chanh, bưởi và cam. Kết quả phân tích nguyên tố cho thấy limonen (tách từ tinh dầu chanh) được cấu tạo từ hai nguyên tố C và H, trong đó C chiếm 88,235% về khối lượng. Tỉ khối hơi của limonene so với không khí gần bằng 4,69. Công thức phân tử (CTPT) của limonene là:

     A.                                                                        B.                            

     C.                                                                      D.

Hướng dẫn giải

%H = 100% – %C = 100% – 88,235% = 11,765%

Gọi CTTQ của Limonene là

Phân tử khối của Limonene:

Tỉ lệ:

Vậy CTPT của Limonene là

Câu 2. Từ tinh dầu hồi, người ta tách được anethole là một chất thơm được dùng để sản xuất kẹo cao su. Anethole có tỉ khối hơi so với N₂ là 5,286. Phân tích nguyên tố cho thấy anethole có phần trăm khối lượng nguyên tố carbon và hydrogen tương ứng là 81,08%; 8,10%; còn lại là oxygen. Công thức phân tử của anethole là:

     A.                                                                  B.                       

     C.                                                                   D.

Hướng dẫn giải

%O = 100% – %C – %H = 100% – 81,08% – 8,10 = 10,82%

Gọi CTTQ của anethole là

Phân tử khối của anethole:

Tỉ lệ:

Vậy CTPT của anethole là

Câu 3. Từ tinh dầu sả, người ta tách được citral là một chất có mùi thơm dễ chịu, thường dùng để khử mùi, xông hương phòng hay làm các sản phẩm làm đẹp. Biết rằng kết quả phân tích phổ khối lượng cho thấy phân tử khối của citral là 152. Phân tích nguyên tố cho thấy citral có phần trăm khối lượng nguyên tố carbon và hydrogen tương ứng là 78,95%; 10,53%; còn lại là oxygen. Công thức phân tử của citral là:

     A.                                                                  B.                       

     C.                                                                  D.

Hướng dẫn giải

%O = 100% – %C – %H = 100% – 78,95% – 10,53% = 10,52%

Gọi CTTQ của citral là

Phân tử khối của citral: M = 152

Tỉ lệ:

Vậy CTPT của citral là

Câu 4. Geraniol dẫn xuất chứa 1 nguyên tử oxygen của terpene có trong tinh dầu hoa hồng, có mùi thơm đặc trưng và là một đơn hương dùng trong công nghiệp hương liệu và thực phẩm. Khi phân tích định tính lượng geraniol người ta thu được 77,92%C; 11,7%H về khối lượng và còn lại oxygen. Công thức phân tử của geraniol là:

     A.                                                                 B.                       

     C.                                                                  D.

Hướng dẫn giải

%O = 100% – %C – %H = 100% – 77,92% – 11,7% = 10,38%

Gọi CTTQ của geraniol là

Tỉ lệ:

Vậy CTPT của geraniol là

Câu 5. Menthol là chất tự nhiên có trong tinh dầu bạc hà tạo cảm giác the mát khi bôi lên da hoặc các mô trong khoang miệng. Khi phân tích thành phần menthol cho thấy tỉ lệ khối lượng của carbon, oxygen và hydrogen lần lượt là 2,1 : 0,28 : 0,35. Biết menthol có công thức phân tử trùng với công thức đơn giản nhất. Công thức phân tử của menthol là:

     A.                                                                    B.                        

     C.                                                                   D.

Hướng dẫn giải

Gọi CTTQ của menthol là

Tỉ lệ:

Þ Công thức đơn giản nhất của menthol là

Vì CTPT trùng với CTĐGN Þ CTPT của menthol là

O2 Education gửi các thầy cô link download

Mời các thầy cô và các em xem thêm

Câu hỏi trắc nghiệm và phân dạng bài tập theo từng bài hóa 11 cả năm

Câu hỏi trắc nghiệm bài 3 phân bón hữu cơ chuyên đề KNTT

CHUYÊN ĐỀ 3 PHÂN BÓN HỮU CƠ

I. TÓM TẮT LÝ THUYẾT

PHÂN LOẠI

Dựa vào nguồn gốc và cách chế biến, phân hữu cơ được chia làm ba loại chính: phân hữu cơ truyền thống, phân hữu cơ sinh học và phân hữu cơ khoáng. Phân hữu cơ sinh học và phân hữu cơ khoáng được chế biến công nghiệp.

• Phân hữu cơ truyền thống: chế biến bằng phương pháp ủ truyền thống. Nguồn nguyên liệu là chất thải của người, động vật hoặc từ các phế phầm, phụ phầm trồng trọt, chăn nuôi, chế biến nông, lâm, thuỷ sản, phân xanh, rác thải hữu cơ dễ phân huỷ, than bùn.

• Phân hữu cơ sinh học: chế biến từ các nguyên liệu hữu cơ được pha trộn và xử lí bằng cách lên men với sự góp mặt từ một hoặc nhiều loại vi sinh vật có lợi đề tăng và cân bằng hàm lượng các chất dinh dưỡng cần thiết cho cây trồng.

• Phân hữu cơ khoáng: là loại phân bón có chất hữu cơ được bồ sung ít nhất một chất dinh dưỡng đa lượng, trung lượng, vi lượng.

1. Phân hữu cơ truyền thống

A) PHÂN CHUỒNG
Thành phần	Gồm phân, nước tiểu động vật như gia súc, gia cẩm, phân bắc. Chứa các chất dinh dưỡng đa lượng, trung lượng, vi lượng, bả sung các chất mùn.
ưu điểm, vai trò	Làm đất tơi xốp, tăng hàm lượng chất mùn, tăng độ phì nhiêu, ổn đính kết cấu đất, hạn chế hạn hán, xói mòn. Tạo điều kiện cho bộ rễ phát triển, tạo môi trường thuận lợi cho hoạt động cùa vi sinh vật.
Nhược điểm	Hàm lượng dinh dưỡng thấp nên phải bón với lượng lớn, chi phí vận chuyển cao, tốn nhiều nhân công; Tiềm ẩn nguy cơ mang nhiều mầm bệnh như vi khuẩn, virus, bào từ nấm bệnh, nhộng, kén, côn trùng, cỏ dại, trứng giun, sán,… nếu sừ dụng trực tiếp phân tươi hoặc không được ủ đúng quy trình, gây ành hường đến sức khoè con người.
B) PHÂN XANH
Thành phần	Thân cây, cành cây, lá cây tươi.
ưu điểm, vai trò	Cài tạo đất, tăng độ mùn, chống xói mòn đất.
Nhược điểm	Quá trinh phân huỳ có thể phát sinh một số khí độc hại ảnh hưởng đến sinh trưởng. Hiệu quả chậm, chi dùng để bón lót.
C) PHÂN RÁC
Thành phần	Rơm, rạ, thân lá cây, rác thải hữu cơ dễ phân huỳ, phế phẩm nông nghiệp.
ưu điểm, vai trò	Ổn định kết cấu đất, tăng độ tơi xốp, giữ nước cho đất, chống xói mòn. Giúp tái chế rác thải, biến rác thài thành chất dinh dưỡng cho cây trồng, góp phần cài tạo đất.
Nhược điểm	Hàm lượng dinh dưỡng thấp, quá trình chế biến cần đàm bào yêu cầu kĩ thuật khắt khe, tốn nhiều thời gian. Tiềm ẩn nhiều mầm bệnh hoặc cỏ dại nếu không chế biến kĩ.

• Phân hữu cơ sinh học

Thành phần	Các chất hữu cơ như rác thài đô thị dễ phân huỳ, than bùn, các chất hữu cơ khó phân huỷ (vỏ trấu, vỏ hạt cà phê, bột gỗ, vỏ thân cây,…) được pha trộn và lên men với sự có mặt của các loại vi sinh vật có lợi. Chứa đến 22% hàm lượng là các chất hữu cơ.
Ưu điểm, vai trò	Sử dụng được với các giai đoạn phát triển của cây trồng, có thể bón lót, bón thúc. Cung cấp đầy đủ và cân đối các chất dinh dưỡng để cây trồng phát triển tốt, tăng năng suất và chất lượng nông sản. Bổ sung một lượng lớn chất mùn như humin, humic acid,… giúp cải tạo đặc tính sinh học – vật lí – hoá học của đất, ngăn chặn xói mòn, rửa trôi các chất dinh dưỡng trong đất. Bổ sung, thúc đẩy các hệ vi sinh vật trong đất phát triển, khống chế mầm bệnh, tăng sức đề kháng tự nhiên, sự chống chịu của cây trồng với sâu bệnh và tác động của thời tiết. Tầng khả năng hấp thu các chất dinh dưỡng từ đất do vi sinh vật phân giải được các chất mà cây trồng khó hấp thu thành các chất dễ hấp thu.
Nhược điểm	Giá thành sản xuất cao và hiệu quả chậm.

• Phân hữu cơ khoáng

Thành phần	Chứa ít nhất 15% là các chất hữu cơ và từ 8% – 18% là tổng các chất vô cơ (N, p, K).
Ưu điểm, vai trò	Chứa hàm lượng khoáng chất cao, phát huy được các thế mạnh của phân vô cơ và phân hữu cơ.
Nhược điểm	Không tốt cho đất và hệ vi sinh vật nếu bón cho đất lâu ngày.

4.Sừ Dụng Và Bảo Quản Phân Bón Hữu Cơ

Nhìn chung, các loại phân hữu cơ không kén giống cây trồng nhưng với mỗi loại cây cần sử dụng với liều lượng phù hợp đề đảm bảo hiệu quả và không dư thừa gây ảnh hưởng đến môl trường. Do phân hữu cơ có tác dụng chậm nên thường được sử dụng đề bón lót. Khi sử dụng đề bón thúc thì cần bón sớm trước khi cây ra hoa đề phân kịp phân huỷ và cây kịp hấp thụ. Khi bón lót nên bón cách gốc ít nhất 5 cm, hạn chế sử dụng đề bón thủc với những cây ngắn ngày.

Việc bảo quản phân hữu cơ cũng cần tuân theo những quy định phù hợp để đảm bảo dinh dưỡng và bảo vệ môi trường.

II. PHẦN BÀI TẬP

1.Mức độ nhận biết

Câu 1: Sau khi sử dụng phân hữu cơ cần chú ý điểm gì?

1. Phân đạm, kali chủ yếu dùng bón thúc là chính.
2. Phải bón vôi
3. Phải ủ trước khi bón
4. Ít nguyên tố khoáng

Đáp án: C. Phải ủ trước khi bón

Giải thích:Sau khi sử dụng phân hữu cơ cần chú ý phải ủ trước khi bón để cho phân hoại mục

Câu 2:Khi bón nhiều phân đạm và bón liên tục nhiều năm sẽ gây hiện tượng gì cho đất?

1. Đất sẽ kiềm hơn.
2. Đất sẽ mặn hơn.
3. Đất sẽ chua hơn.
4. Đất trung tính.

Đáp án: C. Đất sẽ chua hơn.

Giải thích: Khi bón nhiều phân đạm và bón liên tục nhiều năm sẽ gây đất bị hoá chua

Câu 3: Loại phân nào dùng bón thúc là chính:

1. Đạm, kali.
2. Phân lân.
3. Phân chuồng.
4. Phân VSV.

Đáp án: A. Đạm, kali.

Giải thích:Loại phân nào dùng bón thúc là chính là phân chứa N,P,K

Câu 4:Phân hữu cơ có đặc điểm:

1. Khó hoà tan, tỉ lệ chất dinh dưỡng cao.
2. Dễ hoà tan, có nhiều chất dinh dưỡng.
3. Khó hoà tan, có chứa nhiều chất dinh dưỡng.
4. Dễ hoà tan, tỉ lệ dinh dưỡng thấp.

Đáp án: C. Khó hoà tan, có chứa nhiều chất dinh dưỡng.

Giải thích: Phân hữu cơ có đặc điểm khó hoà tan, có chứa nhiều chất dinh dưỡng

Câu 5: Loại phân nào dùng để bón lót là chính:

1. Đạm.
2. Phân chuồng.
3. Phân NPK.
4. Kali

Đáp án: B. Phân chuồng.

Giải thích: Loại phân nào dùng để bón lót là chính là phân hữu cơ-phân chuồng

Câu 6:Phân có tác dụng cải tạo đất:

1. Phân Hóa học.
2. Phân hữu cơ, phân vi sinh.
3. Phân vi sinh.
4. Phân lân.

Đáp án: B. Phân hữu cơ, phân vi sinh.

Giải thích: Phân có tác dụng cải tạo đất là phân hữu cơ và phân vi sinh

Câu 7: Phân hữu cơ trước khi sử phải ủ cho hoai mục nhằm:

1. Thúc đẩy nhanh quá trình phân giải và tiêu diệt mầm bệnh.
2. Thúc đẩy nhanh quá trình phân giải.
3. Tiêu diệt mầm bệnh.
4. Cây hấp thụ được.

Đáp án: D. Cây hấp thụ được

Giải thích: Phân hữu cơ trước khi sử phải ủ cho hoai mục nhằm để hoại mục để cây hấp thụ được

Câu 8: Phân hóa học là loại phân:

1. Được sản xuất theo quy trình công nghiệp.
2. Có chứa các loài VSV.
3. Loại phân sử dụng tất cả các chất thải.
4. Loại phân hữu cơ vùi vào đất.

Đáp án: A. Được sản xuất theo quy trình công nghiệp.

Giải thích: Phân hóa học là loại phân được sản xuất theo quy trình công nghiệp

Câu 9: Chọn câu trả lời đúng:

1. Phân hoá học chứa nhiều nguyên tố dinh dưỡng nhưng tỉ lệ dinh dưỡng thấp.
2. Phân hoá học chứa ít nguyên tố dinh dưỡng nhưng tỉ lệ dinh dưỡng cao.
3. Phân hoá học dễ tan nên dùng để bón lót là chính.
4. Phân hoá học khó tan nên dùng bón lót là chính.

Đáp án: B. Phân hoá học chứa ít nguyên tố dinh dưỡng nhưng tỉ lệ dinh dưỡng cao

Giải thích: Phân hoá học chứa ít nguyên tố dinh dưỡng nhưng tỉ lệ dinh dưỡng cao

Câu 10: Vì sao không nên sử dụng phân hóa học quá nhiều?

1. Dễ tan.
2. Dễ tan cây không hấp thụ hết.
3. Không có tác dụng cải tạo đất.
4. Dễ tan, cây không hấp thụ hết → gây lãng phí, không có tác dụng cải tạo đất còn làm đất chua

Đáp án: D. Dễ tan, cây không hấp thụ hết → gây lãng phí, không có tác dụng cải tạo đất còn làm đất chua.

Giải thích:Không nên sử dụng phân hóa học quá nhiều

2. Mức độ thông hiểu

Câu 11. Cho các phát biểu sau:

(1) Độ dinh dưỡng của phân đạm, phân lân và phân kali tính theo phần trăm khối lượng tương ứng của  và .

(2) Người ta không bón phân urê kèm với vôi.

(3) Phân lân chứa nhiều photpho nhất là supephootphat kép.

(4) Bón nhiều phân đạm amoni sẽ làm đất chua.

(5) Quặng photphorit có thành phần chính là .

Trong các phát biểu trên, số phát biểu đúng là

     A. 5 .                                  B. 2.                                   C. 3 .                                  D. 4 .

Câu 11. Nhận xét nào sau đây là sai?

A. Phân vi lượng cung cấp các loại nguyên tố N, K, P dưới dạng hợp chất.

B. Cây trồng chỉ cần một lượng rất nhỏ phân vi lượng.

C. Phân vi lượng được đưa vào đất cùng với phân bón vô cơ hoặc phân bón hữu cơ.

D. Dùng quá lượng phân vi lượng sẽ có hại cho cây.

Hướng dẫn

Phân vi lượng cung cấp các loại nguyên tố như B, Zn, Mn ….. dưới dạng hợp chất.

Câu 12. Đạm amoni không thích hợp cho đất

     A. chua.                             B. ít chua.                          C. pH > 7.                          D. đã khử chua.

Hướng dẫn

Câu 13. Loại phân nào thì thu được khi nung hỗn hợp quặng apatit với đá xà vân và than cốc?

A. Phân supephotphat.                                                 B. Phân phức hợp.

C. Phân lân nung chảy.                                                D. Phân apatit.     

Hướng dẫn

Phân lân nung chảy thu được khi nung hỗn hợp quặng apatit với đá xà vân và than cốc.

Câu 14. Nhận xét nào sau đây là sai?

A. Phân vi lượng cung cấp các loại nguyên tố N, K, P dưới dạng hợp chất.

B. Cây trồng chỉ cần một lượng rất nhỏ phân vi lượng.

C. Phân vi lượng được đưa vào đất cùng với phân bón vô cơ hoặc phân bón hữu cơ.

D. Dùng quá lượng phân vi lượng sẽ có hại cho cây.      

Hướng dẫn

Phân vi lượng cung cấp các loại nguyên tố như B, Zn, Mn ….. dưới dạng hợp chất.

Câu 15. Phân Kali clorua sản xuất được từ quặng xinvinit thường chỉ ứng với 50% K₂O. Hàm lượng (%) của KCl trong phân bón đó là

     A. 72,9.                              B. 76.                                 C. 79,2.                              D. 75,5.

Hướng dẫn

Câu 16: Phân supephotphat kép thực tế sản xuất được thường chỉ có 40% P₂O₅. Vậy % khối lượng Ca(H₂PO₄)₂ trong phân bón đó là:

     A. 78,56%.                         B. 56,94%.                         C. 65,92%.                         D. 75,83%.

Hướng dẫn

Giả sử có 100 gam phân:

Câu 17: Một loại phân supephotphat kép có chứa 69,62% muối canxi đihiđrophotphat, còn lại gồm các chất không chứa photpho. Độ dinh dưỡng của loại phân lân này là:

     A. 48,52%.                         B. 42,25%.                         C. 39,76%.                         D. 45,75%.

Hướng dẫn

Giả sử có 100 gam phân :  g

Câu 18: Một loại phân kali có thành phần chính là KCl (còn lại là các tạp chất không chứa kali) được sản xuất từ quặng xinvinit có độ dinh dưỡng 55%. Phần trăm khối lượng của KCl trong loại phân kali đó là

     A. 95,51%.                        B. 87,18%.                         C. 65,75%.                        D. 88,52%.

Hướng dẫn

Câu 19: Một loại phân urê có 10% tạp chất trơ không chứa N. Độ dinh dưỡng của phân này là:

     A. 46,67%                          B. 42%                               C. 21%                               D. 23,335%

Hướng dẫn

Ta có công thức của ure là :    

Câu 20. Phân đạm Urê thường chỉ chứa 46% N. Khối lượng (kg) urê đủ để cung cấp 70 kg N là

     A. 152,2.                            B. 145,5.                            C. 160,9.                            D. 200.

Hướng dẫn

3. Mức Độ Vận Dụng

Câu 21: Cho m gam một loại quặng photphorit (chứa 7% là tạp chất trơ không chứa phot pho) tác dụng vừa đủ với dung dịch H₂SO₄ đặc để sản xuất supephotphat đơn. Độ dinh dưỡng của  supephotphat đơn thu được khi làm khan hỗn hợp sau phản ứng là

     A. 53,63%                         B. 34,2%                            C. 42,6%                           D. 26,83%

Hướng dẫn

Cho m = 100.

Ta có:

 Ca₃(PO₄)₂ + 2H₂PO₄ → Ca(H₂PO₄)₂ + 2 CaSO₄

→ Độ dinh dưỡng =                     

Câu 22. Một loại phân ure chứa 95% (NH₂)₂CO, còn lại là (NH₄)₂CO₃. Độ dinh dưỡng của loại phân này là

     A. 46,00%.                        B. 43,56%.                         C. 44,33%.                        D. 45,79%.

Hướng dẫn

Giả sử có 100 gam phân ure

Câu 23. Quá trình tổng hợp supephotphat kép diễn ra theo sơ đồ sau:

Tính khối lượng dung dịch H₂SO₄ 70% đã dùng để điều chế được 351 kg theo sơ đồ biến hóa trên . Biết hiệu suất của quá trình là 70%.

     A. 800 kg                           B. 600 kg                           C. 500 kg                           D. 420 kg

Hướng dẫn

Bảo toàn nguyên tố Hiđro trong axit:

Câu 24: Một loại phân đạm ure có độ dinh dưỡng là 46,00%. Giả sử tạp chất trong phân chủ yếu là (NH₄)₂CO₃. Phần trăm về khối lượng của ure trong phân đạm này là:

     A. 92,29%.                        B. 96,19%.                         C. 98,57%.                        D. 97,58%.

Hướng dẫn

Giả sử có 100 gam Ure  (NH₂)₂CO

Câu 25: Cho m gam một loại quặng photphorit (chứa 7% là tạp chất trơ không chứa photpho) tác dụng vừa đủ với dung dịch H₂SO₄ đặc để sản xuất supephotphat đơn. Độ dinh dưỡng của supephotphat đơn thu được khi làm khan hỗn hợp sau phản ứng là:

     A. 53,62%.                        B. 34,20%.                         C. 42,60%.                        D. 26,83%.

Hướng dẫn

Cho m = 100 g.

Ta có ngay:

                                 Ca₃(PO₄)₂ + 2H₂PO₄ → Ca(H₂PO₄)₂ + 2 CaSO₄

→ Độ dinh dưỡng =  

Bài 26: Cho m kg một loại quặng apatit (chứa 80,6% khối lượng Ca₃(PO₄)₂, còn lại là tạp chất trơ không chứa photpho) tác dụng vừa đủ với H₂SO₄ đặc để sản xuất supephotphat đơn. Độ dinh dưỡng của supephotphat thu được sau khi làm khô hỗn hợp sau phản ứng là

     A.  26,62%.                       B.  25,67%.                        C.  26,83%.                       D.  24,46%

Hướng dẫn

Giả sử m = 1 kg = 1000g => m_Ca3(PO4)2=930 gam => n_Ca3(PO4)2= 930/310 = 3mol

Ca₃(PO₄)₂+2H₂SO₄ (đặc)→Ca(H₂PO4)₂+2CaSO₄↓

     3                                            3

Ca(H₂PO₄)₂→P₂O₅

   3                    3

=> %mP₂O₅ = 3.142/1000=42,6%

Câu 27: Một loại phân lân có thành phần chính Ca(H₂PO₄)₂.2CaSO₄ và 10,00% tạp chất không chứa photpho. Hàm lượng dinh dưỡng trong loại phân lân đó là:

     A. 36,42%.                        B. 28,40%.                         C. 25,26%.                                    D. 31,00%.

Hướng dẫn

Độ dinh dưỡng của phân lân được đánh giá qua hàm lượng P₂O₅.

                                 Giả sử có 100 gam phân lân. Ta có ngay:

Bài 28: Một loại phân bón NPK có tỉ lệ dinh dưỡng ghi trên bao bì là 20-20-15. Mỗi hecta đất trồng ngô, người nông dân cần cung cấp 150 kg N; 60 kg P₂O₅ và 110 kg K₂O. Người nông dân sử dụng đồng thời phân bón NPK (20-20-15), phân kali KCl (độ dinh dưỡng 60%) và ure (độ dinh dưỡng 46%). Tính tổng khối lượng phân bón người nông dân đã sử dụng cho 1 hecta đất trồng ngô.

Hướng dẫn

Đặt m phân hỗn hợp = a kg, m phân kali = b kg và m phân urê = c kg

m_N = 20%a + 46%c = 150

 = 20%a = 60

 = 15%a + 60%b = 110

Þ a = 300; b = 325/3; c = 4500/23

Vậy a + b + c = 604 kg.

Bài 29: Một loại phân supephotphat kép có chứa 55,9% muối canxi đihiđrophotphat, còn lại gồm các chất không chứa photpho. Độ dinh dưỡng của loại phân này là

     A. 45,75%.                        B. 39,76%.                         C. 42,25%.                                    D. 33,92%.

Hướng dẫn

Giả sử khối lượng của mẫu phân này là 100 gam.

mCa(H₂PO₄)₂=55,9 gam => nCa(H₂PO₄)₂ = 55,9/234 = 0,239 mol

BTNT P: => nP₂O₅ = nCa(H₂PO₄)₂ = 0,239 mol

=>%mP₂O₅ = 0,239.142/100 = 33,92%

Bài 30: Một loại phân bón tổng hợp trên bao bì ghi tỷ lệ NPK là 10-20-15. Các con số này chính là độ dinh dưỡng của đạm, lân, kali tương ứng. Giả sử nhà máy sản xuất loại phân bón này bằng cách trộn 3 loại hoá chất Ca(NO₃)₂, KH₂PO₄ và KNO₃. Hãy tính % khối lượng mỗi muối có trong phân bón đó. (Biết tạp chất khác không chứa N, P, K).

Hướng dẫn

Giả sử cần trộn 1000 gam phân NPK

– Khối lượng N = 100 gam

– Khối lượng P₂O₅ = 200 gam

– Khối lượng K₂O = 150 gam

 Khối lượng KH₂PO₄ = 383,1 gam    

 Khối lượng KNO₃ = 37,83 gam  

 Khối lượng Ca(NO₃)₂ = 555 gam  

O2 Education gửi các thầy cô link download

Mời các thầy cô và các em xem thêm

Câu hỏi trắc nghiệm và phân dạng bài tập theo từng bài hóa 11 cả năm

Câu hỏi trắc nghiệm bài 19 carboxylic acid CTST

BÀI 19: CARBOXYLIC ACID

1. Khái niệm – Cấu trúc – Danh pháp

+Carboxylic acid là hợp chất hữu cơ mà phân tử có nhóm carboxyl ( -COOH) liên kết trực tiếp với nguyên tử carbon (của gốc hydrocacbon hoặc nhóm –COOH khác) hoặc nguyên tử hydrogen.

+ Phân loại: Carboxylic acid đơn chức RCOOH.

                    Carboxylic acid  đa chức R(COOH)_n (n ≥ 2).

Công thức chung của carboxylic acid đơn chức no, mạch hở là C_nH_2n+1COOH (n ≥ 1).

+ Danh pháp:

Tên thay thế:

Số chỉ vị trí nhánh

–

Tên nhánh

Tên hydrocacbon ứng với mạch chính (bỏ kí tự e ở cuối)

oic

acid

MỘT SỐ AXIT CACBOXYLIC THƯỜNG GẶP

Anđehit	Tên IUPAC	Tên thông thường
HCOOH	methanoic acid	formic acid
CH3COOH	ethanoic acid	acetic acid
CH3CH2COOH	propanoic acid	propionic acid
CH2=CH-COOH	propenoic acid	acrylic acid
CH2=C(CH3)-COOH	2-methylpropanoic acid	methacrylic acid
C6H5COOH	benzoic acid	benzoic acid
(COOH)2	axit etanđioic acid	oxalic acid
HOOC-[CH2]4-COOH	hexane-1,6-dioic acid	adipic acid

2. Tính chất vật lí

Vì có liên kết hydrogen nên carboxylic acid có nhiệt độ sôi cao hơn alcohol, aldehyde, ketone tương ứng. Các carboxylic acid đầu dãy tan vô hạn trong nước.

3. Tính chất hóa học

+ Làm đổi màu giấy quỳ tím.

+ Phản ứng với một số kim loại, oxide base, muối.

2CH₃COOH + 2Na → 2CH₃COONa + H₂↑

2CH₃COOH + MgO → (CH₃COO)₂Mg + H₂O

2CH₃COOH + CaCO₃ → (CH₃COO)₂Ca + CO₂↑ + H₂O

+ Phản ứng với alcohol tạo ester.

CH₃COOH + C₂H₅OH  CH₃COOC₂H₅ + H₂O         

4. Ứng dụng

Carboxylic acid có nhiều ứng dụng trong thực tế như thực phẩm, dược phẩm, mĩ phẩm, y tế…

5. Điều chế

+ Lên men giấm: CH₃CH₂OH + O₂ CH₃COOH + H₂O

+ Oxi hóa alkane: 2C₄H₁₀ + 5O₂  4CH₃COOH + 2H₂O

BÀI TẬP

• Chất nào sau đây là carboxylic acid?

A. C₂H₅OH.                      B. C₂H₆.                            C. CH₃CHO.                     D. CH₃COOH.

• Carboxylic acid là hợp chất có chứa nhóm chức

A. (-COOH).                     B. (-CO-).                          C. (-CHO).                        D. (-OH).

• CH₃COOH có tên là

A. Axetic acid.                  B. Acetic aldehyde.           C. Formic acid.                 D. Formic aldehyde.

• CH₂=CH-COOH có tên là

A. Axetic acid.                  B. Propionic acid.              C. Vinylic acid.                 D. Acrylic acid.

• HCHO không có tên nào sau đây

A. Fomalin.                        B. Formaldehyde.              C. Formic acid.                 D. Formic aldehyde.

• Công thức cấu tạo của oxalic acid là

A. HCOOH.                      B. HOOC-COOH.            C. CH₃COOH.                  D. CH₂=CHCOOH.

• Công thức phân tử của acid no, đơn chức, mạch hở là

A. .          B. .            C. .                  D. .

• Có thể điều chế CH₃COOH từ

A. CH₃CHO.                     B. C₂H₅OH.                      C. CH₃OH.                       D. Tất cả đều đúng.

• Dãy gồm các chất có thể điều chế trực tiếp (bằng một phản ứng) tạo ra axit axetic là

A. CH₃CHO, C₂H₅OH, C₂H₅COOCH₃.                      B. CH₃CHO, C₆H₁₂O₆ (glucozơ), CH₃OH.

C. CH₃OH, C₂H₅OH, CH₃CHO.                                 D. C₂H₄(OH)₂, CH₃OH, CH₃CHO.

• Để phân biệt HCOOH và CH₃COOH ta dùng

A. Na.                                B. AgNO₃/NH₃.                C. CaCO₃.                         D. NaOH.

• Để phân biệt propionic acid và acrylic acid ta dùng

A. Dung dịch Na₂CO₃.     B. Dung dịch Br₂.              C. Dung dịch C₂H₅OH.    D. Dung dịch NaOH.

• Để phân biệt 3 mẫu hóa chất riêng biệt: phenol, acrylic acid, axetic acid bằng một thuốc thử, người ta dùng thuốc thử

A. Dung dịch Na₂CO₃.     B. CaCO₃.                         C. Dung dịch Br₂.             D. Dd AgNO₃/NH₃.

• Số đồng phân acid ứng với công thức C₄H₈O₂ là

A. 2.                                   B. 3.                                   C. 4.                                   D. 6.

•  Chất có nhiệt độ sôi cao nhất là

A. CH₃CHO.                     B. C₂H₅OH.                      C. CH₃COOH.                  D. C₂H₆.

• Chỉ ra thứ tự tăng dần nhiệt độ sôi của các chất?

A. CH₃CHO; C₂H₅OH; CH₃COOH.                           C. C₂H₅OH; CH₃COOH; CH₃CHO.

B. CH₃CHO; CH₃COOH; C₂H₅OH.                           D. CH₃COOH; C₂H₅OH; CH₃CHO.

• Giá trị pH của các acid CH₃COOH, HCl, H₂SO₄ có cùng nồng độ, được sắp xếp theo thứ tự tăng dần:

A. H₂SO₄, CH₃COOH, HCl.                                       B. CH₃COOH, HCl, H₂SO₄.

C. H₂SO₄, HCl, CH₃COOH.                                       D. HCl, CH₃COOH, H₂SO₄.

• Dung dịch acetic acid không phản ứng được với

A. Mg.                               B. NaOH.                          C. NaHCO₃.                      D. NaNO₃.

• Dung dịch acrylic acid (CH₂=CHCOOH) không phản ứng được với chất nào sau đây?

A. Na₂CO₃                        B. Mg(NO₃)₂                     C. Br₂                                D. NaOH

• Trong các phản ứng este hóa giữa alcohol và acid hữu cơ thì cân bằng sẽ chuyển dịch theo chiều thuận khi ta

A. Dùng chất háo nước để tách nước.                         B. Chưng cất ngay để tách este ra.

C. Cho alcohol dư hoặc acid dư.                                 D. Tất cả đều đúng.

• Đốt cháy hoàn toàn hỗn hợp X gồm 2 carboxylic acid được . X gồm

A. 1 acid đơn chức, 1 axit đa chức.                             B. 1 acid no, 1 axit chưa no.

C. 2 acid đơn chức, no, mạch vòng                             D. 2 acid no, mạch hở, đơn chức.

•   Cho các chất: NaOH (1), CuS (2), CaCO₃ (3), KCl (4), CuO (5), Cu(OH)₂ (6), CH₃CH₂OH (7). Những chất tác dụng được với CH₃COOH là

A. (1), (2), (4), (5), (7).                                                B. (2), (3), (4), (6), (7).

C. (1), (2), (3), (5), (6), (7).                                         D. (1), (3), (5), (6), (7).

• Cho chuỗi phản ứng: C₂H₆O → X → axetic acid Y. CTCT của X, Y lần lượt là

A. CH₃CHO, CH₃CH₂COOH.                                    B. CH₃CHO, CH₂(OH)CH₂CHO.

C. CH₃CHO, CH₃COOCH₃.                                       D. CH₃CHO, HCOOCH₂CH₃.

•  Cho các phản ứng sau ở điều kiện thích hợp:

(1) Lên men giấm ethyl alcohol.

(2) Oxi hóa không hoàn toàn acetic aldehyde.

(3) Oxi hóa không hoàn toàn butan.

(4) Cho methanol tác dụng với carbon oxide.

Trong những phản ứng trên, số phản ứng tạo acetic acid là

A. 1.                                   B. 2.                                   C. 3.                                   D. 4.

• A là axit no hở, công thức C_xH_yO_z. Chỉ ra mối liên hệ đúng

A. y = 2x – z + 2.               B. y = 2x + z – 2.               C. y = 2x.                          D. y = 2x – z.

• Một acid no A có CTĐGN là C₂H₃O₂. CTPT của acid A là

A. C₆H₉O₆.                        B. C₂H₃O₂.                        C. C₄H₆O₄.                        D. C₈H₁₂O₈.

• Đốt cháy hoàn toàn 2,22 gam một acid hữu cơ no, đơn chức, mạch hở A thu được 1,62 gam H₂O. A là

A. C₃H₇COOH.                B. C₂H₅COOH.                 C. HCOOH.                      D. CH₃COOH.

Hướng dẫn giải

Đặt CTPT của acid A là

• Để trung hòa 40 ml giấm ăn cần 25 ml dung dịch NaOH 1M. Biết khối lượng riêng của giấm là 1 g/ml. Vậy mẫu giấm ăn này có nồng độ là

A. 3,5%.                            B. 3,75%.                           C. 4%.                               D. 5%.

Hướng dẫn giải

•  Hỗn hợp X gồm acid axetic, acid fomic và acid oxalic. Khi cho m gam X tác dụng với NaHCO₃ (dư) thì thu được 17,353 lít khí CO₂ (đkc). Mặt khác, đốt cháy hoàn toàn m gam X cần 9,916 lít khí O₂ (đkc), thu được 35,2 gam CO₂ và y mol H₂O. Giá trị của y là

A. 0,2.                                B. 0,3.                                C. 0,6.                                D. 0,8.

Hướng dẫn giải

• Cho hỗn hợp X gồm hai acid cacbocylic no, mạch không phân nhánh. Đốt cháy hoàn toàn 0,3 mol hỗn hợp X, thu được 12,395 lít khí CO₂ (đkc). Nếu trung hòa 0,3 mol X thì cần dùng 500ml dung dịch NaOH 1M. Hai  acid đó

A. HCOOH, HOOC-COOH.                                      B. HCOOH, HOOC-CH₂– COOH.

C. HCOOH, C₂H₅COOH.                                           D. HCOOH, CH₃COOH.

Hướng dẫn giải

Mặt khác,

• Cho 3,15 gam hỗn hợp X gồm axetic acid, acrylic acid, propionic acid vừa đủ để làm mất màu hoàn toàn dung dịch chứa 3,2 gam brom. Để trung hòan toàn 3,15 gam hỗn hợp X cần 90 ml dung dịch NaOH 0,5M. Thành phần phần trăm khối lượng của axit axetic trong hỗn hợp X là

A. 35,24%.                        B. 45,71%.                         C. 19,05%.                        D. 23,49%.

Hướng dẫn giải

O2 Education gửi các thầy cô link download



Mời các thầy cô và các em xem thêm

Câu hỏi trắc nghiệm và phân dạng bài tập theo từng bài hóa 11 cả năm

Câu hỏi trắc nghiệm bài 18 hợp chất carbonyl CTST

CHƯƠNG 6: HỢP CHẤT CARBONYL (ALDEHYDE – KETONE)-CARBOXYLIC ACID

BÀI 18: HỢP CHẤT CARBONYL

A. TÓM TẮT LÝ THUYẾT

1. KHÁI NIỆM, ĐẶC ĐIỂM LIÊN KẾT

Khái niệm, đặc điểm, cấu tạo hợp chất carbonyl

– Hợp chất carbonyl là hợp chất hữu cơ trong phân tử có nhóm   (nhóm carbonyl). Aldehyde, ketone thuộc loại hợp chất carbonyl.

– Aldehyde là hợp chất hữu cơ trong phân tử có nhóm CHO liên kết trực tiếp với nguyên tử carbon ( của gốc hydrocacbon hoặc nhóm CHO) hoặc nguyên tử hydrogen.

– Ketone là hợp chất hữu cơ có nhóm carbonyl liên kết với hai gốc hydrocarbon.

– Aldehyde, ketone đơn chức trong phân tử chỉ chứa 1 nhóm carbonyl. Các gốc hydrocarbon có thể no, không no, thơm.

Ví dụ:

Aldehyde no, đơn chức, mạch hở công thức chung C_nH_2nO(n ≥ 1): Methanol (HCHO), ethanal (CH₃CHO), propanal (C₂H₅CHO), …

Aldehyde không no: Acrolein (CH₂ =CHCHO), …

Aldehyde thơm: Benzaldehyde (C₆H₅CHO), …

Ketone no: Acetone( CH₃COCH), ethyl methyl ketone (CH₃CH₂COCH₃), …

– Aldehyde, ketone đa chức trong phân tử có 2 hay nhiều nhóm carbonyl

Ví dụ 2: Ethanedial (O = CH─CH = O) là aldehyde đa chức.

2. DANH PHÁP

Tên gọi hợp chất carbonyl

a, Aldehyde:

. Tên theo danh pháp thay thế của aldehyde đơn chức mạch hở:

Đánh số các nguyên tử carbon ở mạch chính bắt đầu ở nguyên tử carbon của nhóm ─ CHO.

Ví dụ:

 HCHO: methanal.

(CH₃)₂CHCH₂CHO:  3- methylbutanal.

CH₂= CHCHO: propenal.

. Tên thông thường

– Một số aldehyde có tên thông thường.

– Ví dụ:

HCHO: formaldehyde.

CH₃CHO: acetaldehyde.

b, Ketone:

. Tên theo danh pháp thay thế của ketone đơn chức mạch hở:

Đánh số các nguyên tử carbon ở mạch chính bắt đầu ở nguyên tử carbon gần nhất  nhóm  nhất.

Ví dụ:

CH₃COCH₃: propanone.

C₆H₅COCH₃: 1- phenylethan-1-one.

C₆H₅CO C₆H₅: điphenylmethanone.

. Tên gốc – chức của ketone đơn chức:

Ví dụ:

CH₃COCH₂CH₃: ethyl methyl ketone.

3. TÍNH CHẤT VẬT LÍ

Trạng thái, nhiệt độ sôi và tính tan của hợp chất carbonyl

– Formaldehyde và acetaldehyde là những chất khí ở nhiệt độ thường. Các hợp chất carbonyl khác là chất lỏng hoặc rắn.

– Aldehyde, ketone có nhiệt độ sôi thấp hơn so với alcohol tương ứng. Các hợp chất carbonyl có nhiệt độ sôi cao hơn nhiều so với hydrocarbon có phân tử khối tương đương do phân tử chứa nhóm carbonyl phân cực làm phân tử các hợp chất carbonyl phân cực.

– Các aldehyde, ketone có mạch carbon ngắn dễ tan trong nước nhờ có liên kết hydrogen với nước. Các aldehyde, ketone có mạch carbon dài hơn đều ít tan hoặc không tan trong nước. Các aldehyde, ketone thơm hầu như không tan.

– Aldehyde, ketone thường có mùi đặc trưng.

4. TÍNH CHẤT HÓA HỌC

Nhóm  quyết định tính chất hóa học đặc trưng của aldehyde, ketone.

4.1. Phản ứng khử aldehyde, ketone

Phản ứng khử aldehyde, ketone thành alcohol

Các chất khử LiAlH₄ hoặc NaBH₄  khử  aldehyde thành alcohol bậc 1, ketone thành thành alcohol bậc 2.

R – CHO   R – CH₂ – OH

RCOR’  R – CHOH – R’

Ví dụ:

CH₃ – CHO   CH₃ – CH₂ – OH

CH₃COCH₃  CH₃ – CHOH – CH₃

4.2. Phản ứng oxi hóa aldehyde

Aldehyde dễ bị oxi hóa bởi một số tác nhân tạo thành carboxylic acid tương ứng.

R – CH = O   R – COOH

a, Phản ứng aldehyde với nước bromine

       +1                                          +3

R – CH = O + Br₂ + H₂O → R – COOH + 2HBr

 Chất khử

Ví dụ :                   

CH₃ – CH = O + Br₂ + H₂O → CH₃ – COOH + 2HBr

Acetaldehyde                               acetic acid

b, Phản ứng với thuốc thử  Tollens (phản ứng tráng bạc)

R – CH = O + 2[Ag(NH₃)₂]OH → R – COONH₄  + 2Ag + 3NH₃ + H₂O

Ví dụ:

 CH₃ – CH = O + 2[Ag(NH₃)₂]OH → CH₃ – COONH₄  + 2Ag + 3NH₃ + H₂O

b, Phản ứng với Cu(OH)₂/ OH^─

R – CH = O + 2Cu(OH)₂ + NaOH  R – COONa       +     Cu₂O     +     3H₂O

                                                                                        Copper(I) oxide

                                                                                         (màu đỏ gạch)

Ví dụ:

CH₃ – CH = O + 2Cu(OH)₂ + NaOH  CH₃ – COONa  + Cu₂O + 3H₂O

4.3. Phản ứng cộng và phản ứng tạo iodform

a, phản ứng cộng hydrogen cyanide

Hydrogen cyanide (HCN), cộng vào nhóm carbonyl tạo thành sản phẩm cyanohydrin (hydroxynitrile).

CH₃ – CH = O + H – C ≡ N → CH₃ – CH(OH) – CN

CH₃ – CO – CH₃ + H – C ≡ N → (CH₃)₂C(OH) – CN

b, Phản ứng tạo idoform

Các aldehyde, ketone có nhóm methyl cạnh nhóm carbonyl (CH₃CO –) tham gia được phản ứng tạo iodform.

CH₃ – CH = O + 3I₂ + 4NaOH → CH₃I↓ +  H– COONa + 3NaI + 3H₂O

CH₃COCH₃  + 3I₂ + 4NaOH → CH₃I↓ +  CH₃COONa + 3NaI + 3H₂O

5. ỨNG DỤNG CỦA HỢP CHẤT CARBONYL

Formaldehyde ứng dụng trong công nghiệp dệt, nhựa, chất dẻo, xây dựng, mỹ phẩm, keo dán, thuốc nổ, giấy than, mực máy photocopy, …Ngoài ra, formaldehyde được sử dụng trong nông nghiệp và thủy sản.

Acetaldehyde được dùng nhiều trong tổng hợp hữu cơ. Ví dụ sản xuất acetic acid, acetic anhydride, butanol,…

Acetone là dung môi tốt trong sản xuất tơ nhân tạo, thuốc sung không khói, dùng pha loãng nhựa polyester và được sử dụng trong các chất tẩy rửa.Acetone là nhiên liệu để tổng hợp nhiều chất hữu cơ như chloroform, iodoform, methyl methalcrylate, thuốc an thần sulfonal, …

Benzaldehyde được dùng để sản xuất phẩm nhuộm và nhiều hóa chất khác nhau.

6. ĐIỀU CHẾ

a, Acetaldehyde

Từ ethane ( ethylene)

2CH₂ = CH₂ + O₂  2CH₃CHO

b, Acetone

Từ cumene (isopropylbenzene):

B. BÀI TẬP TRẮC NGHIỆM

MỨC ĐỘ 1: BIẾT

Câu 1. Aldehyde, ketone thuộc loại hợp chất

     A. acid carboxylic.            B. carbonyl.                       C. hydroxyl.                      D. hydrocarbon.

Câu 2. Aldehyde no đơn chức mạch hở có công thức phân tử chung là

     A. C_nH_2n+2O (n ≥ 1).          B. C_nH_2nO (n ≥ 1).             C. C_nH_2nO₂ (n ≥ 1).           D. C_nH_2n+2O (n ≥ 3).

Câu 3. Công thức cấu tạo thu gọn của formaldehyde là

     A. OHC –CHO.                 B. HCHO.                          C. CH₃CHO.                     D. CH₂ = CHCHO.

Câu 4. Công thức cấu tạo thu gọn của acetaldehyde là

     A. OHC –CHO.                 B. CH₃CHO.                      C. HCHO.                         D. CH₂ = CHCHO.

Câu 5. Công thức cấu tạo thu gọn của acetaldehyde là

     A. OHC –CHO.                 B. CH₃CHO.                      C. HCHO.                         D. CH₂ = CHCHO.

Câu 6. Tên gọi nào sau đây của HCHO là sai:        

     A. Methanal.                      B. Ethanal.                         C. Formaldehyde.              D. Aldehyde fomic.

Câu 7. Chất nào dưới đây không phải là aldehyde?

     A. H-CH=O.                      B. (CH₃)₂CO.                     C. O=HC-CH=O.              D. CH₃-CH=O.

Câu 8. Công thức cấu tạo thu gọn của acetone là

     A. OHC –CHO.                 B. CH₃COCH₃.                  C. CH₃CHO.                     D. CH₂ = CHCHO.

Câu 9. Methanal có công thức cấu tạo là

     A. (CH₃)₂CO.                    B. H-CH=O.                      C. O=HC-CH=O.              D. CH₃-CH=O.

Câu 10. Tên thay thế của CH₃-CH(CH₃)-CH₂-CHO là

     A. 2-methylbutan-4-al.                                                B. 3-methylbutanal.

     C. isopentanal.                                                             D. pentanal.

Câu 11. Dung dịch fomalin thu được khi        

     A. hòa tan fomanđehit vào nước để thu được dung dịch có nồng độ 37%.

     B. hóa lỏng formaldehyde.

     C. hòa tan fomanđehit vào etanol để thu được dung dịch có nồng độ 30%.

     D. B và C đều đúng.

Câu 12. Trong công nghiệp, acetaldehyde được điều chế từ

     A. ethane.                          B. ethylene.                       C. cumene.                        D. methane.

Câu 13. Chất nào sau đây là chất khí ở nhiệt độ thường?

     A. C₂H₅CHO.                    B. HCHO.                          C. C₃H₇CHO.                    D. C₆H₅CHO.

Câu 14. Chất nào sau đây là chất khí ở nhiệt độ thường?

     A. C₂H₅CHO.                    B. CH₃CHO.                     C. C₃H₇CHO.                    D. C₆H₅CHO.

Câu 15. Trong công nghiệp, acetone được điều chế từ

        A. ethane.                       B. cumene.                        C. ethylene.                       D. methane.

Câu 16. Ở điều kiện thường, các aldehyde nào sau đây tan tốt trong nước?

        A. HCHO, C₆H₁₃CHO.                                             B. HCHO, CH₃CHO

        C. CH₃CHO, C₇H₁₅CHO.                                         D. C₆H₁₃CHO, C₇H₁₅CHO.

Câu 17. CH₃CHO khi phản ứng với dung dịch [Ag(NH₃)₂]OH thu được muối hữu cơ B là

        A. (NH₄)₂CO₃.                B. CH₃COONH₄.             C. CH₃COOAg.               D. NH₄NO₃.

Câu 18. Khử CH₃CHO bằng LiAlH₄ thu được sản phẩm là

         A. CH₃CHOHCH₃.       B. CH₃CH₂OH.                  C. CH₃COOH.                   D. CH₃COOCH₃.

Câu 19. Khử HCHO bằng LiAlH₄ thu được sản phẩm là

         A. CH₃CHOHCH₃.       B. CH₃OH.                        C. CH₃COOCH₃.               D. CH₃COOH.             

Câu 20. Khử CH₃COCH₃ bằng LiAlH₄ thu được sản phẩm là

       A. CH₃COOCH₃.           B. CH₃CHOHCH₃.             C. CH₃COOH.                   D. CH₃CH₂OH.

Câu 21. Benzaldehyde tác dụng với Cu(OH)₂ trong môi trường kiềm (t⁰C) thu được kết tủa màu đỏ gạch là        

         A.Cu.                              B. Cu₂O.                           C. CuO.                             D. Cu₂O, Cu.

Câu 22. Phản ứng giữa CH₃CHO với HCN thuộc loại phản ứng

     A. phản ứng thuận nghịch.                                          B. phản ứng cộng.

     C. phản ứng thế.                                                          D. phản ứng phân hủy.

Câu 23. Phản ứng giữa CH₃COCH₃ với HCN thuộc loại phản ứng

    A. phản ứng thuận nghịch.                                          B. phản ứng cộng.

     C. phản ứng thế.                                                          D. phản ứng phân hủy.

Câu 24. Điều kiện của phản ứng giữa aldehyde hoặc acetone với iodine trong dung dịch NaOH tạo iodform là

     A. aldehyde hoặc acetone có nhóm methyl cạnh nhóm carbonyl (CH₃CO─).

    B. aldehyde hoặc acetone có nhóm methyl cạnh nhóm carbonyl (C₂H₃CO─).

    C. aldehyde hoặc acetone có nhóm methyl cạnh nhóm carbonyl (C₂H₅CO─).

    D. aldehyde hoặc acetone có nhóm methyl cạnh nhóm carbonyl (C₃H₇CO─).

Câu 25. Tên gọi của aldehyde có khối lượng phân tử nhỏ nhất là

     A. aldehyde acetic.            B. methanal.                      C. acetone.                    D. methanol.

MỨC ĐỘ 2 : HIỂU

Câu 26. C₄H₈O có số đồng phân aldehyde là

     A. 1.                                 B. 2.                                     C. 3.                                   D. 4.

Câu 27. C₅H₁₀O có số đồng phân aldehyde là

     A. 2.                                   B. 4.                                   C. 1.                                   D. 3.

Câu 28. Cho phản ứng:

CH₃ – CH = O + Br₂ + H₂O → CH₃ – COOH + 2HBr

Vai trò của CH₃ – CH = O trong phản ứng trên là

     A. chất oxi hóa.                 B. chất khử.                       C. chất bị khử.                   D.chất môi trường.

Câu 29. Chất nào sau đây dùng để phân biệt ethanol và aldehyde acetic?

      A. Na.                              B. cả A và D.                       C. quỳ tím.                        D. AgNO₃/NH₃.

Câu 30. Có bao nhiêu đồng phân có cùng CTPT C₄H₈O có khả năng tác dụng với dung dịch AgNO₃/NH₃?

    A. 1.                                B. 2.                                      C. 3.                                   D. 4.

Câu 31. Có bao nhiêu anđehit 2 chức có CTĐGN là C₂H₃O?

    A.  1.                               B.2.                                       C. 3.                                   D.4.

Câu 32. Có thể dùng một chất nào trong các chất dưới đây để nhận biết được dung dịch các chất: ethalnol, glycerol, aldehyde acetic đựng trong ba lọ mất nhãn?        

     A. Dung dịch AgNO₃/NH₃.                                         B. Cu(OH)₂/OH^─.

     C. Quỳ tím.                                                                  D. Kim loại Na.

Câu 33. Thứ tự tăng dần nhiệt độ sôi của các chấ C₂H₅OH, HCHO,  H₂O là

A. HCHO, H₂O, C₂H₅OH.                                               B. HCHO, C₂H₅OH, H₂O.

C. H₂O, C₂H₅OH, HCHO.                                               D. HCHO, C₂H₅OH, H₂O.

Câu 34. Hợp chất hữu cơ A tác dụng vừa đủ với dung dịch AgNO₃/NH₃ thu được sản phẩm X. Cho X tác dụng với HCl hoặc NaOH đều thu được khí. Chất A là

A. CH₃CHO.                     B. HCHO.                          C. C₂H₄.                             D. CH₃COONa.

Câu 35. Cho 2,8 gam aldehyde X đơn chức phản ứng hết với dung dịch AgNO₃/NH₃ dư, thu được 10,8 gam Ag. Tên gọi của X là

     A. aldehyde acetic.             B. acrylaldehyde.              C. formaldehyde.              D.acetaldehyde.

Câu 36. Thực hiện các thí nghiệm sau:

    (1) Nung nóng sodium acetate với lượng dư vôi tôi xút.

    (2) Cho acetaldehyde vào lượng dư dung dịch AgNO₃ trong NH₃, đun nóng.

    (3) Cho dung dịch acid acetic vào lượng dư dung dịch NaHCO₃.

    (4) Cho hơi ethanol qua bình đựng Na dư.

    (5) Cho dung dịch acid formic vào dung dịch AgNO₃ trong NH₃, đun nóng.

    (6) Sục khí acetylen vào dung dịch AgNO₃ trong NH₃.

Sau khi kết thúc phản ứng,số thí nghiệm tạo ra đơn chất là

     A. 1.                                   B. 3.                                   C. 2.                                   D. 4.  

MỨC ĐỘ 3, 4: VẬN DỤNG – VẬN DỤNG CAO

Câu 37. Cho 0,2 mol một aldehyde đơn chức, mạch hở X phản ứng vừa đủ với 300 ml dung dịch chứa AgNO₃ 2M trong NH₃. Sau khi phản ứng xảy ra hoàn toàn thu được 87,2 gam kết tủa. Công thức phân tử của anđehit là         

     A.C₃H₃CHO.                      B. C₄H₃CHO.                    C. C₄H₅CHO.                     D. C₃H₅CHO.          

Giải:

Có

Mà X là đơn chức vậy X phải chứa liên kết CH≡C- ở đầu mạch và có 1 nhóm – CHO.

Đặt công thức của X là CH≡C – R – CHO vậy lượng kết tủa bao gồm:

→

→ R = 26 → C₂H₂

→ X là: C₄H₃CHO.

Câu 38. Cho 8,04 gam hỗn hợp hơi gồm CH₃CHO và C₂H₂ tác dụng hoàn toàn với dung dịch AgNO₃/NH₃ thu được 55,2 gam kết tủa. Cho kết tủa này vào dung dịch HCl dư, sau khi kết thúc các phản ứng thu được m gam chất rắn không tan. Giá trị của m là

     A. 50,98.                            B. 61,78.                            C. 30,89.                            D. 43,82.  

 Giải:

Gọi

→ 44a +26b = 8,04 (1)

Kết tủa thu được gồm Ag và Ag₂C₂

→ 2a.108+ 240b = 55,2 (2)

Từ (1); (2) → a = 0,1 (mol); b = 0,14 (mol).

Cho Ag và Ag₂C₂ vào HCl dư

→ thu được chất rắn gồm Ag và AgCl

Bảo toàn nguyên tố Ag: .

→ m = 108.0,1.2 + 143,5.0,28 = 61,78 gam.

Câu 39. Cho 0,04 mol hỗn hợp X gồm CH₂ = CHCOOH, CH₃COOH và CH₂= CHCHO phản ứng vừa đủ với dung dịch chứa 6,4 gam bromine. Mặt khác để trung hòa 0,04 mol X cần vừ đủ 40 mL dung dịch NaOH 0,75M. Khối lượng của CH₂ = CHCOOH trong X là

     A. 0,56.                              B. 1,44.                              C. 0,72.                              D. 2,88.  

Giải:

Gọi

→ mCH₂=CH-COOH = 72.0,02 = 1,44g.

Câu 40. Cho 2,9 gam một aldehyde X phản ứng hoàn toàn với lượng dư AgNO₃ trong dung dịch NH₃ dư thu được 21,6 gam Ag. X phản ứng với nước bromine theo tỉ lệ . Cho những nhận định sau:

    (a) X có công thức cấu tạo là CH₂ = CHCHO.

    (b) Chất khử LiAlH₄ hoặc NaBH₄  khử  aldehyde X thành alcohol đơn chức.

    (c) Tên gọi của X là acrolein

    (d) X có khả năng tham gia phản ứng tạo iodform.

    (e) Tên gọi của X là ethanedial.

Số nhận định đúng là?

            A. 2.                       B. 1.                        C. 3.                      D. 4.  

Giải:

X phản ứng với nước bromine theo tỉ lệ  vậy có 2 trường hợp

Ta có nAg = 0,2 mol

Trường hợp 1:  Anđehit đơn chức có 1 liên kết đôi ở mạch carbon

RCHO  2Ag.

0,1 mol               0,2 mol.

→ M_RCHO =  = 29 (loại)

Trường hợp 2 : Anđehit hai chức.

R(CHO)₂  4Ag

                   0,2 mol

→  =    = 58 → M_R = 0 → (CHO)₂ → vậy X là ethanedial.

Câu 41. Hỗn hợp X gồm hai aldehyde đơn chức Y và Z (biết phân tử khối của Y nhỏ hơn của Z). Cho 1,92 gam X tác dụng với một lượng dư dung dịch AgNO₃ trong NH₃, sau khi các phản ứng kết thúc, thu được 18,36 gam Ag và dung dịch E. Cho toàn bộ E tác dụng với dung dịch HCl (dư), thu được 0,86765 lít CO₂ (đkc). Tên của Z là        

A.methanal.               B. propanal.                 C. butanal.                     D. pentanal

Giải:

E + HCl tạo CO₂ vậy trong E chứa (NH₄)₂CO₃

X có HCHO(Y).

HCHO (NH₄)₂CO₃  CO₂.

→  =  = 0,035 mol.

→  =  = 0,17 mol.

→  = 0,015 mol.

→ 0,87 gam

 =  = 58 → Z là CH₃CH₂CHO (propanal)

O2 Education gửi các thầy cô link download



Mời các thầy cô và các em xem thêm

Câu hỏi trắc nghiệm và phân dạng bài tập theo từng bài hóa 11 cả năm

Câu hỏi trắc nghiệm bài 17 phenol CTST

BÀI 17: PHENOL

A. TÓM TẮT LÝ THUYẾT

1. Khái niệm và cấu trúc

    a. Khái niệm

– Phenol là những hợp chất hữu cơ trong phân tử có nhóm OH liên kết trực tiếp với nguyên tử C của vòng benzen.

Ví dụ:

Chú ý:

không phải là phenol mà là ancol thơm, vì nhóm OH không gắn trực tiếp với C của nhân thơm.

– Phenol cũng là tên chất đơn giản nhất , chất đầu tiên trong dãy đồng đẳng của phenol.

  b. Cấu tạo

– Gốc C₆H₅ hút e làm cho liên kết O-H trong phân tử phenol phân cực hơn liên kết O-H của ancol vì vậy H trong nhóm OH của phenol linh động hơn H trong nhóm OH của ancol và biểu hiện được tính axit yếu (phenol có tên gọi khác là axit phenic).
– Do có hiệu ứng liên hợp nên cặp e chưa sử dụng của nguyên tử O bị hút về phía vòng benzene làm cho mật độ e của vòng benzene đặc biệt là các vị trí o-, p- tăng lên nên phản ứng thế vào vòng benzene của phenol dễ hơn và ưu tiên vào vị trí o-, p- .
     Vì vậy nhóm OH và gốc phenyl trong phân tử phenol ảnh hưởng lẫn nhau.

2. Tính chất vật lý

– Phenol là tinh thể không màu, dễ chảy rữa, chuyển thành màu hồng do hút ẩm và bị oxi hoá trong không khí.

– Phenol ít tan trong nước lạnh, tan nhiều trong nước nóng và etanol, có tính gây bỏng, bị oxi hoá bởi không khí.

– Phenol tạo được liên hydrgen giữa các phân tử và với phân tử nước nên có nhiệt độ sôi nhiệt độ nóng chảy cao hơn một số hydrocarbon khác như benzen, toluen …

3. Tính chất hoá học.

  3.1. Phản ứng thế nguyên tử hydrogen của nhóm OH – Tính acid

Trong dung dịch phenol phân ly không hoàn toàn cho ion H⁺

      C₆H₅OH  C₆H₅O^– + H⁺    K_a=10^-10

Phenol thể hiện tính acid yếu . Dung dịch Phenol không làm đổi màu quỳ tím.

    a. Phản ứng với dung dịch kiềm.

Phản ứng giữa phenol với Na, với NaOH, xảy ra ở nhóm OH, H trong nhóm OH dễ bị thế hơn so với ancol.

       b. Phản ứng với dung dịch muối Na₂CO₃

C₆H₅OH + Na₂CO₃ C₆H₅ONa + NaHCO₃

3.2 Phản ứng thế nguyên tử Hydrogen của vòng benzene

  a. Phản ứng với dung dịch nước Brom.

– Thế Brom: phenol tác dụng với dung dịch brom tạo 2,4,6 – tribromphenol kết tủa trắng:

→ Phản ứng này dùng để nhận biết phenol khi không có mặt của anilin và chứng minh ảnh hưởng của nhóm OH đến khả năng phản ứng của vòng benzen.
     b. Phản ứng với dung dịch HNO₃ đặc trong H₂SO₄ đặc

( Phản ứng thế Hyrogen trong vòng benzene của phenol bằng nhóm nitro (-NO₂)

– Thế Nitro: phenol tác dụng với HNO₃ đặc có xúc tác H₂SO₄ đặc, đun nóng tạo 2,4,6 – trinitrophenol (axit picric):

             C₆H₅OH + 3HNO₃ → C₆H₂(NO₂)₃OH + 3H₂O

Hoặc

4. Ứng dụng và điều chế.

     4.1. Ứng dụng của phenol

Phenol là nguyên liệu để sản xuất chất dẻo, thuốc trừ sâu, dược phẩm…

     4.2. Điều chế

– Trong công nghiệp phenol được điều chế bằng cách oxi hoá Cumene ( isopropylbenzene) nhờ oxi không khí sau đó thuỷ phân trong H₂SO₄ loãng

B. BÀI TẬP TRẮC NGHIỆM

MỨC ĐỘ 1: BIẾT

Câu 1. Phenol là những hợp chất hữu cơ có nhóm –OH liên kết trực tiếp với nguyên tử cacbon của vòng benzen. Hợp chất thơm nào sau đây không thuộc họ phenol?

     A. C₆H₅OH.                      B. C₆H₄(OH)₂.                  C. CH₃C₆H₄OH.               D. C₆H₅CH₂OH.

Hướng dẫn giải

Chọn D

D/ C₆H₅CH₂OH có nhóm OH không đính trực tiếp vào vòng benzen

→ đây là ancol benzylic, không thuộc họ phenol.

Câu 2. Phenol là những hợp chất hữu cơ mà phân tử của chúng có nhóm hidroxyl

     A.  liên kết với nguyên tử cacbon no của gốc hidrocacbon.

     B.  liên kết trực tiếp với nguyên tử cacbon của vòng benzen

     C.  gắn trên nhánh của hidrôcacbon thơm

     D.  liên kết với nguyên tử cacbon no của gốc hiđrocacbon không no

Câu 3. Vào năm 1932, phenol lần đầu tiên được tách ra từ nhựa than đá. Phenol rất độc. Khi

con người ăn phải thực phẩm có chứa phenol có thể bị ngộ độc cấp, tiêu chảy, rối loạn ý thức, thậm chí tử

vong. Ở dạng lỏng, phenol không có khả năng phản ứng với:

     A. .                            B. nước brom.                   C. dung dịch đặc.    D. kim loại .

Câu 4. Cho vài giọt nước brom vào dung dịch phenol,  lắc nhẹ thấy xuất hiện

     A. kết tủa màu trắng.                                                    B. bọt khí.

     C. dung dịch màu tím.                                                  D. kết tủa màu xanh.

Câu 5. Phenol tan nhiều trong lượng dư dung dịch nào sau đây?

     A. Dung dịch Na₂SO₄.                                                 B. Dung dịch HCl.

     C. Dung dịch Br₂.                                                         D. Dung dịch NaOH.

Câu 6. Phenol không phản ứng được với chất nào sau đây?

     A. NaHCO₃.                      B. Br₂.                               C. KOH.                            D. Na.

Câu 7: Cho các chất có công thức cấu tạo:

     (1)                                      (2)                         (3)

Chất thuộc loại phenol là

     A. (1) và (2).                      B. (2) và (3).                      C. (1) và (3).                      D. Cả (1), (2) và (3).

Câu 8. Cho vài giọt nước brom vào dung dịch phenol,  lắc nhẹ thấy xuất hiện

     A. kết tủa màu trắng.         B. bọt khí.

     C. dung dịch màu tím.       D. kết tủa màu xanh.

Câu 9.       Phenol (C₆H₅OH) tác dụng được với tất cả các chất trong dãy nào sau đây?

     A.  Na, NaOH, HCl.                                                     B.  K, KOH, Br₂.

     C.  Na, NaOH, NaHCO₃.                                             D.  NaOH, Mg, Br₂.

Hướng dẫn giải

Chọn B

Phenol tác dụng được với K, KOH, Br₂.

Phenol không tác dụng với HCl, NaHCO₃, Mg.

Câu 10. Khi cho cùng số mol các chất tác dụng với brom dư (trong dung dịch), chất nào phản ứng với lượng brom lớn nhất?

     A. Phenol                           B. Etan                              C. Etilen                            D. Axetilen

Hướng dẫn giải

 Chọn đáp án A.

Lấy mỗi chất 1 mol  Phenol + 3Br₂.

Axit acrylic + lBr₂. Etilen + lBr₂. Axetilen +2Br₂. Do đó phenol sẽ phản ứng với lượng brom lớn nhất

Câu 11. Nhỏ từ từ từng giọt nước brom vào ống nghiệm chứa 0,5 ml dung dịch X như hình vẽ, thấy xuất hiện kết tủa trắng.

Dung dịch X là chất nào sau đây?

     A. Ancol etylic.                 B. Glixerol.                        C. Phenol.                          D. Axit axetic.

Hướng dẫn giải

Chọn C

Phenol làm mất màu dung dịch Br₂ và tạo kết tủa trắng:

Câu 12.  Hãy chọn các câu phát biểu đúng về phenol?

1) Phenol là hợp chất có vòng benzen và có nhóm -OH.

2) Phenol là hợp chất chứa một hay nhiều nhóm hiđroxyl (-OH) liên kết trực tiếp với vòng benzen.

3) Phenol có tính axit nhưng tính axit yếu hơn axit cacbonic.

4) Phenol tan trong nước lạnh vô hạn.

5) Phenol tan trong dung dịch NaOH tạo thành natri phenolat.

     A. 1,  2,  5.                         B. 2,  3,  5.                         C. 1,  2,  3,  5.                    D. 2,  3,  4.

Hướng dẫn giải

Chọn B

1) Sai,  Định nghĩa của phenol nằm ở ý số 2.

4) Sai,  Phenol ít tan trong nước lạnh.

Câu 13: Phản ứng nào sau đây nói lên ảnh hưởng của nhóm C₆H₅– đối với nhóm –OH ?

2C₆H₅OH  +   2Na          2C₆H₅ONa     +     H₂                                      (1)

C₆H₅OH     +   NaOH          C₆H₅ONa   +     H₂O                           (2)

     A. Chỉ có (2).                     B. (2), (3).                          C. (1), (2).                         D. (1), (3).                

Câu 14. Phenol (C₆H₅OH) có thể tác dụng với tất cả các chất trong dãy nào sau đây?

A. NaOH, HNO₃, HCl, Na.                                              B. Na₂CO₃, Br₂, Na, NaOH.        

C. HNO₃, Br₂, Na, NaOH.                                                D. Br₂, HBr, Na, KOH.

Hướng dẫn giải

Phenol (C₆H₅OH) tác dụng được với kim loại kiềm, bazơ kiềm, dung dịch brom và HNO₃ đặc (xúc tác H₂SO₄ đặc).

Do đó, phenol có thể tác dụng được với: HNO₃, Br₂, Na, NaOH.

 Chọn C.

Câu 15: Phát biểu nào sau đây sai khi nói về phenol?

A. Phenol có nhóm OH trong phân tử nên có tính chất hoá học giống ancol. 

B. Phenol có tính axit nên phenol tan được trong dung dịch kiềm.                 

C. Tính axit của phenol yếu hơn axit cacbonic nhưng mạnh hơn ancol.         

D. Dung dịch phenol trong nước không làm quỳ tím đổi màu sang đỏ.

MỨC ĐỘ 2 : HIỂU

Câu 1. Để chứng tỏ nhóm -OH đã ảnh hưởng đến vòng benzen trong phenol (C₆H₅OH) có thể sử dụng

phản ứng của phenol với

     A. NaOH.                          B. nước brom.                    C. Na.                                D. (CH₃CO)₂O.

Câu 2.Cho 4,7 gam phenol tác dụng với nước Br₂ dư, thu được m gam kết tủa. Giá trị của m là

     A. 16,55.                            B. 15,56.                            C. 15,65.                            D. 16,25.

Hướng dẫn giải

Phương trình hoá học:

 Chọn A.

Câu 3. Cho m gam hỗn hợp X gồm ancol metylic và phenol phản ứng hoàn toàn với Na dư, thu được 1,68

lít khí H₂ (đktc). Nếu cho cùng lượng hỗn hợp X trên tác dụng với Br₂ dư thì thu được 16,55 gam kết tủa

trắng. Giá trị của m là

     A.  7,9                                B.  9,3                                C.  9,5                                D.  12,6

Hướng dẫn giải

Chọn A

và

Câu 4: Hoá chất duy nhất dùng để nhận biết ba chất lỏng đựng riêng biệt trong lọ mất nhãn: phenol, stiren và ancol etylic là

     A. natri kim loại.               B. quỳ tím.                         C. dung dịch NaOH.         D. dung dịch brom.

Hướng dẫn giải

Nhận xét:

• Na: nhận ra chất có nhóm OH (tạo khí hiđro).
• Quỳ tím: nhận biết axit, bazơ.
• NaOH: nhận biết các ion kim loại (tạo kết tủa), muối amoni (tạo khí mùi khai).
• Dung dịch brom (màu vàng nâu): nhận biết được gốc không no (nhạt màu dung dịch), phenol (tạo kết tủa trắng), ancol no không phản ứng.

Do đó, hoá chất được sử dụng để nhận biết là dung dịch brom.

 Chọn D.

Câu 5: Cho m gam phenol C₆H₅OH tác dụng với natri dư thấy thoát ra 0,56 lít khí H₂ (đktc). Khối lượng phenol cần dùng là

     A. 4,7 gam.                        B. 9,4 gam.                        C. 7,4 gam.                        D. 4,9 gam.

Hướng dẫn giải

Phương trình hoá học:

     0,05                                0,025 mol

 Chọn A.

Câu 6 : Cho m gam hỗn hợp X gồm phenol và etanol phản ứng hoàn toàn với natri (dư), thu được 2,24 lít khí H₂ (đktc). Mặt khác, để phản ứng hoàn toàn với m gam X cần 100 ml dung dịch NaOH 1M. Giá trị của m là

     A. 7,0                                 B. 14,0                               C. 21,0                               D. 10,5

Hướng dẫn giải

Chọn đáp án B

hỗn hợp X gồm phenol: C₆H₅OH và etanol: C₂H₅OH.

• phản ứng với NaOH chỉ có phenol: C₆H₅OH + NaOH → C₆H₅ONa + H₂O.

⇒ n_phenol = n_NaOH = 0,1 mol.

• phản ứng với Na thì có cả phenol và etanol: .

 mol  mol.

Theo đó,  gam. Chọn B.

Câu 7: Cho các chất: etanol, nước brom, kim loại kali, kali hiđroxit. Số chất tác dụng được với phenol ở điều kiện thường là

     A. 1.                                   B. 2.                                   C. 3.                                   D. 4.

Hướng dẫn giải

Các chất tác dụng được với phenol ở điều kiện thường là brom, kim loại kali, kali hiđroxit.

 Chọn C.

Câu 8: Khi thổi khí cacbonic vào dung dịch muối natri phenolat thấy dung dịch bị vẩn đục là do

A. phenol phản ứng cộng với brom tạo kết tủa.    

B. phenol có tính axit yếu nên bị axit cacbonic đẩy ra khỏi muối tạo thành chất không tan trong nước ở nhiệt độ phòng.                 

C. phenol dễ cho phản ứng thế với CO₂ ở các vị trí ortho và para tạo chất không tan.  

D. CO₂ kết hợp với phenol tách ra thành chất kết tủa.

Hướng dẫn giải

Phenol có tính axit yếu hơn cả H₂CO₃ (nấc 1) nên có bị đẩy ra khỏi muối phenolat, tạo phenol rất ít tan trong nước lạnh, làm dung dịch bị đục.

Phương trình hoá học:

 Chọn B.

Câu 9:  Cho 0,1 mol phenol tác dụng hoàn toàn với lượng dư hỗn hợp HNO₃ đặc và H₂SO₄ đặc. Phát biểu nào sau đây không đúng?

     A. Khối lượng axit picric hình thành bằng 6,87 gam.

     B. Axit sunfuric đặc đóng vai trò là xúc tác cho phản ứng nitro hóa phenol.

     C. Lượng HNO₃ phản ứng là 0,03 mol.

     D. Sản phẩm thu được có tên gọi là 2,4,6-trinitro phenol.

Hướng dẫn giải

PƯ

A sai vì khối lượng axit picric thu được là 0,1 . 229=22,9 gam

Câu 10: Cho 11,28 gam phenol tác dụng hết với nước brom dư, khối lượng kết tủa 2,4,6-tribromphenol thu được là

     A. 39,72.                            B. 30,24.                            C. 30,48.                            D. 20,08.

Hướng dẫn giải

Đáp án A

MỨC ĐỘ 3, 4: VẬN DỤNG – VẬN DỤNG CAO

Câu 1. Khi đốt 0, 1 mol một chất X (dẫn xuất của benzen),  khối lượng CO₂ thu được nhỏ hơn 35, 2 gam.

Biết rằng,  1 mol X chỉ tác dụng được với 1 mol NaOH. Công thức cấu tạo thu gọn của X là

     A. C₂H₅C₆H₄OH.              B. HOCH₂C₆H₄COOH.    C. HOC₆H₄CH₂OH.         D. C₆H₄(OH)₂.

Hướng dẫn giải

Chọn C

Þ Số C < 8

n_X : n_NaOH = 1:1 Þ X có 1 nhóm –OH phenol.

Dựa vào 2 dữ kiện trên và dựa vào đáp án  ta chọn Chọn C

Câu 2:  Dung dịch X chứa NaOH 0,2M và KOH 0,3M. Dung dịch Y là phenol 0,2M. Muốn phản ứng hết lượng phenol có trong 0,2 lít dung dịch Y cần phải dùng dung dịch X có thể tích vừa đủ là

     A. 80ml                              B. 150ml                           C. 0,2l                                D. 0,5 lit

Hướng dẫn giải

Ta có

Câu 3. X là hỗn hợp gồm phenol và metanol. Đốt cháy hoàn toàn X được . Vậy % khối lượng metanol trong X là

A. 25%                             B. 59,5%                            C. 20%                              D. 50,5%

Hướng dẫn giải

• đốt metanol: CH₄O + 1,5O₂  CO₂ + 2H₂O

• đốt phenol: C₆H₅OH + 7O₂ → 6CO₂ + 3H₂O

Tương quan đốt:  

mà giả thiết cho  

⇒ giả sử có 1 mol phenol thì tương ứng có 3 mol metanol ⇒ m_X = 190 gam

⇒ %m_{metanol trong X} = 3 × 32 ÷ 190 × 100% ≈ 50,5%. Chọn đáp án D.

Câu 4: Để thu được 22,9 gam axit picric cần m gam phenol. Giá trị của m là? Biết hiệu suất phản ứng đạt 94%.

     A. 9,4 gam                         B. 15 gam                          C. 12 gam                          D. 10 gam

Hướng dẫn giải         

Câu 5: Cho 6,04 gam hỗn hợp X gồm phenol và ancol etylic tác dụng với Na dư thu được 1,12 lít H₂ (đktc). Khi cho hỗn hợp X vào dung dịch Br₂ dư thì thu được bao nhiêu gam kết tủa?

A. 11,585 gam                        B. 16,555 gam                   C. 9,930 gam                     D.13,240 gam

Hướng dẫn giải

Gọi  

 m_{hỗn hợp} = 94x + 46y = 6,04   (1)

     x mol                                  0,5x mol

     y mol                                  0,5y mol

Từ (1) và (2)  

* Hỗn hợp X + dung dịch Br₂ dư:

          OH                                       OH

                                           Br                    Br

                            +3Br₂                            +3HBr

                                                      Br 

       0,03                                 0,03

2,4,6-tribromphenol có công thức phân tử là C₆H₃Br₃O

 gam

 Đáp án C

O2 Education gửi các thầy cô link download



Mời các thầy cô và các em xem thêm

Câu hỏi trắc nghiệm và phân dạng bài tập theo từng bài hóa 11 cả năm

Câu hỏi trắc nghiệm bài 16 alcohol CTST

BÀI 16: ALCOHOL

1. TÓM TẮT LÍ THUYẾT:

1. Alcohol là hợp chất hữu cơ có nhóm chức hydroxyl (-OH) liên kết trực tiếp với nguyên tử carbon no.

– Alcohol no, đơn chức, mạch hở (còn gọi là alkanol) có công thức chung là C_nH_2n+1OH ( n≥1). Vd: CH₃OH, C₂H₅OH…

– Alcohol có từ 2 nhóm –OH trở lên gọi là polyalcohol.Vd: CH₂(OH)-CH(OH)-CH₂(OH) …

– Bậc alcohol là bậc của nguyên tử carbon liên kết với nhóm –OH.

Vd:  CH₃CH₂ OH là alcohol bậc I, CH₃-CH(OH)-CH₃ là alcohol bậc II, (CH₃)₃C-OH là alcohol bậc III.

• Đồng phân: Các alcohol no, đơn chức, mạch hở trong phân tử có từ 3 nguyên tử carbon trở lên có đồng phân vị trí nhóm –OH, có từ 4 carbon trở lên có thêm đồng phân mạch carbon.

Vd: C₃H₈O có 2 đồng phân vị trí nhóm -OH:            CH_3-CH₂-CH₂OH và CH_3-CH(OH)-CH₃

• Danh pháp:

– Tên thay thế alcohol đơn chức  = Tên hydrocarbon(bỏ kí tự e ở cuối )- số chỉ vị trí nhóm –OH –ol

Vd: CH₃-CH₂-CH₂-OH propan-1-ol; CH₃-CH(OH)-CH₃: propan-2-ol

– Tên thay thế alcohol đa chức  = Tên hydrocarbon – các số chỉ vị trí nhóm –OH- Từ chỉ số lượng nhóm – OH (đi, tri…) ol

Vd:     CH₂(OH)-CH₂(OH) : etane-1,2-diol; CH₂(OH)-CH₂-CH₂(OH) : propane-1,3-diol; 

– Tên thường: một số alcohol có tên thường

Vd: CH₃OH : methyl alcohol;   CH₂=CH-CH₂OH : allyl alcohol ; C₆H₅CH₂OH: benzyl alcohol

CH₂(OH)-CH₂(OH) : ethylene glycol ; CH₂(OH)-CH(OH)-CH₂(OH): glycerol

4. Tính chất vật lí:

            – Ở điều kiện thường , alcohol là chất lỏng hoặc rắn.

            – Giữa các phân tử alcohol có liên kết hydrogen liên phân tử nên có nhiệt độ sôi cao hơn các hydrocarbon hoặc  ether có phân tử khối tương đương. Nhiệt độ sôi tăng khi phân tử khối tăng.

            – Polyacohol có nhiệt độ sôi cao hơn alcohol đơn chức có phân tử khối tương đương.

            – Do tạo được liên kết hydrogen với nước nên các alcohol có phân tử khối nhỏ tan tốt trong nước,độ tan giảm khi số nguyên tử carbon tăng.

5. Tính chất hóa học:

a. Phản ứng thế nguyên tử hydrogen của nhóm –OH: tác dụng với kim loại kiềm àH₂

             2R-OH + 2Naà 2RONa + H₂

            Vd:      C₂H₅OH  + Na à C₂H₅ONa + ½ H₂

                        C₃H₅(OH)₃ + 3 Naà C₃H₅(ONa)₃ + 3/2 H₂

b. Phản ứng tạo thành ether:

                        ROH + R^’OH  ROR^’ + H₂O

c. Phản ứng tạo thành alkene: sản phẩm chính tuân theo quy tắc zaitsev

                C_nH_2n+1OH  C_nH_2n + H₂O ( n2)

                                                                                                                                                CH₃-CH=CH-CH₃  + H₂O   

Vd: CH₃-CH₂-CH(OH)-CH₃               but-2-ene (spc)

                                                                                                                                                        CH₃-CH₂-CH=CH₂  + H₂O

d. Phản ứng oxi hóa alcohol:

* Phản ứng oxi hóa hoàn toàn : alcohol cháy tỏa nhiều nhiệt (chú ý an toàn khi đốt cháy cồn)

              C_nH_2n+1OH + 3n/2 O₂  n CO₂ + (n+1) H₂O

            Nếu số mol H₂O > số mol CO₂ => alcohol no, mạch hở C_nH_2n+2O_x

* Phản ứng oxi hóa không hoàn toàn:

            * Alcohol bậc 1 à aldehyde:   R-CH₂-OH   +    CuO  RCH=O  +  Cu  +  H₂O.

            * Alcohol bậc 2 à ketone:       R-CH(OH)-R^’ + CuO  R-CO-R^’ +  Cu  +  H₂O.

            * Ở điều kiện trên alcohol bậc 3 không bị oxi hóa.

e. Phản ứng riêng của polyalcohol: Các polyalcohol có ít nhất 2 nhóm OH liền kề có thể tạo phức chất với Cu(OH)₂   dung dịch có màu xanh đặc trưng.

            Vd:      2C₃H₅(OH)₃ + Cu(OH)₂ à [C₃H₅(OH)₂O]₂Cu+ 2 H₂O

• Ứng dụng:

            – Nhiều alcohol được ứng dụng rộng rãi trong nhiều lĩnh vực đồ uống, dược phẩm , mỹ phẩm, y tế, phẩm nhuộm hoặc làm nhiên liệu …

            – Không nên lạm dụng đồ uống có cồn.

• Điều chế:

* Trong công nghiệp : CH₂=CH₂ + H₂O CH₃-CH₂-OH

 * PP sinh hóa : lên men tinh bột và các loại đường tự nhiên

(C₆H_1OO₅)n+ nH₂O nC₆H₁₂O₆

                                                   (tinh bột)                                   glucose

                                                            C₆H₁₂O₆  2 C₂H₅OH  + 2 CO₂

* Glycerol được tổng hợp theo sơ đồ sau hoặc thủy phân chất béo:

CH₂=CH-CH₃  CH₂=CH-CH₂ClCH₂Cl-CH(OH)-CH₂Cl

CH₂(OH)-CH(OH)-CH₂(OH).

B. BÀI TẬP TRẮC NGHIỆM

MỨC ĐỘ 1: BIẾT

Câu 1. Công thức chung của alcohol no đơn chức mạch hở là

     A. C_nH_2n-1OH.                  B. C_nH_2n+1OH.                  C. C_nH_2n+2OH.                  D. C_n H_2nO.

Câu 2. Thức uống chứa cồn như rượu, bia, nước trái cây lên men …đều chứa ethanol. Công thức phân tử của ethanol là

     A.C₂H₆O.                          B. C₃H₈O.                         C. CH₄O.                          D. C₂H₄O.

Câu 3. Chất nào sau đây là alcohol bậc I?

       A.CH₃-CH(OH)-CH₂-CH₃.                                         B. (CH₃)₃C-OH.

C. CH₃-CH₂-OH.                                                          D. (CH₃)₂CH-OH.

Câu 4. Alcohol nào sau đây là alcohol bậc II ?

A. Ethanol.                                                                  B. Propan-2-ol.                 

C.Propan-1-ol.                                                            D.2-methylpropan-2-ol.

Câu 5. Chất nào sau đây có nhiệt độ sôi cao nhất?

A.C₂H₅OH.                       B. CH₃-O-CH₃.                 C. CH₃OH.                       D. CH₄.                                                                 

Câu 6. Phương pháp sinh hóa sử dụng enzyme để lên men tinh bột điều chế alcohol nào sau đây?

     A. methanol.                      B. ethanol.                         C. glycerol.                        D. propan-1-ol.

Câu 7.  Xăng sinh học E5 được tạo nên từ việc pha trộn xăng thông thường với chất nào sau đây?

1. C2H5OH.                       B. CH3OH.                        C. CH3OCH3.                    D. C2H6.

Câu 8. C₂H₅OH không tác dụng với chất nào sau đây?

A. Na.                                B. CuO (t⁰).                       C. NaOH.                          D. CH₃OH (xt,t⁰).

Câu 9. Cho các chất sau: ethyl alcohol, ethylene glycol, glycerol, propyl alcohol. Số chất tác dụng với Cu(OH)₂ là

A.1.                                     B. 2.                                   C. 3.                                   D. 4.

Câu 10. Chất nào sau đây khi bị oxi hóa bởi CuO tạo ra aldehyde?

     A.CH₃-CH₂-CH(OH)-CH₃.                                         B. (CH₃)₂CH-OH.
C.(CH₃)₃C-OH.                                                           D. CH₃-CH₂-OH.

Câu 11. Chất nào sau đây khi bị oxi hóa bởi CuO tạo ra ketone?

     A. CH₃-CH(OH)-CH₃.                                                 B. (CH₃)₂CH-CH₂-OH.
C.  (CH₃)₃C-OH.                                                         D. CH₃-CH₂-OH.

Câu 12.  Chất nào sau đây là alcohol thơm?

     A.CH₂=CH-CH₂-OH .                                                 B. C₆H₅-OH.

     C. C₆H₅-CH₂OH.                                                        D. CH₃OH .

Câu 13. Cho glycerol dư vào ống nghiệm chứa Cu(OH)₂. Hiện tượng quan sát được là

1. Cu(OH)₂ tan tạo thành dung dịch trong suốt.
2. Cu(OH)₂ tan tạo thành dung dịch màu xanh lam.
3. Xuất hiện kết tủa màu xanh lam.
4. Không có hiện tượng.

Câu 14. CH₃-CH(CH₃)-CH₂-OH có tên là

     A.2-methylbutan-1-ol.                                                 B. 2-methylpropan-3-ol.

C. methypropanol.                                                        D. 2-methylpropan-1-ol.

Câu 15. Trong công nghiệp ethanol được điều chế từ X bằng phản ứng hợp nước với xúc tác acid. X là

     A.CH₄.                              B. C₂H_6.                                      C. C₂H_2.                                     D. C₂H₄.

  MỨC ĐỘ 2 : HIỂU

Câu 1. Chọn phát biểu không đúng?

1. Alcohol là hợp chất hữu cơ có nhóm hydroxyl (-OH) liên kết với nguyên tử carbon no.
2. Alcohol có từ 2 nhóm hydroxyl (-OH) trở lên gọi là polyalcohol.
3. Giữa các phân tử ancohol có liên kết hydrogen liên phân tử nên có nhiệt độ sôi cao hơn ether đồng phân.
4. Tất cả các polyalcohol đều hòa tan được Cu(OH)₂ tạo dung dịch màu xanh đặc trưng.

Câu 2. Đun nóng hỗn hợp 2 alcohol đơn chức khác nhau với xúc tác H₂SO₄ đặc nóng có thể tạo thành tối đa bao nhiêu ether?

1. 1.                                   B. 2.                                   C. 3.                                   D. 4.

Câu 3. Alcohol nào sau đây khi tách nước tạo ra một alkene duy nhất?

1. CH₃-CH₂-CH(OH)-CH_3.                                                     B. CH₃-CH(OH)-CH₃ .

C. CH₃-CH₂-CH₂-CH(OH)-CH₃.                                D. CH₃-CH₂-C(CH₃)₂OH

Câu 4. Cho x mol alcohol A tác dụng với Na dư thì thu được x mol H₂. X có thể là chất nào sau đây?

1. Ethyl alcohol.               B. Glycerol.                       C. benzyl alcohol.                         D. ethylene glycol.

Câu 5. Trên một chai rượu có ghi 25⁰ có nghĩa là

                                               A. cứ 100 ml nước thì có 25 ml ethanol nguyên chất.

B. cứ 100 gam dung dịch thì có 25 ml ethanol  nguyên chất.

C. cứ 100 gam dung dịch thì có 25 gam ethanol  nguyên chất.

D.  cứ trong100 ml rượu thì có 75 ml nước và có 25 ml ethanol nguyên chất.

Câu 6.  Một alcohol no, đơn chức , mạch hở X có tỉ khối hơi so với khí oxi bằng 1,875. Số đồng phân của alcohol X là

1. 2.                                    B. 3.                                   C. 4.                                   D. 6.

Câu 7. Cho các phản ứng sau:

• CH₃-CH₂-Br + NaOH              
• CH₃-CH₂-Br + NaOH   
• CH₂=CH₂ + H₂O  
• C₆H₅-Br + NaOH  

 Số phản ứng  thu được alcohol là

1. 4.                                   B. 3.                                   C. 2.                                   D. 1.
2. và (3)

Câu 8. Cho các chất sau: Na, NaOH, CuO (t⁰), Cu(OH)₂ , HBr(t⁰). Số chất tác dụng được với ethanol là

1. 4.                                   B. 3.                                   C. 2.                                   D. 5.

Câu 9. Nhiệt độ nóng chảy, nhiệt độ sôi của ancol đều cao hơn so với hiđrocacbon, dẫn xuất halogen,ete có phân tử khối tương đương là do

      A. trong phân tử ancol có liên kết cộng hoá trị.         B. giữa các phân tử ancol có liên kết hiđro.

      C. ancol có nguyên tử oxi trong phân tử.                   D. ancol có phản ứng với Na. 

Câu 10. Số đồng phân cấu tạo ứng với công thức phân tử C₈H₁₀O, chứa vòng benzen, tác dụng được với Na, không tác dụng được với dung dịch NaOH là

 A. 3                                   B. 5                                    C. 6.                                              D. 4

MỨC ĐỘ 3, 4: VẬN DỤNG – VẬN DỤNG CAO

Câu 1. Cho các phát biểu sau:

• Khi oxi hóa hoàn toàn một alcohol A thu được số mol H₂O lớn hơn số mol CO₂ thì A là alcohol no đơn chức mạch hở.
• Ethanol tan vô hạn trong nước.
• Benzyl alcohol tác dụng với dung dịch NaOH tạo thành dung dịch muối tan.
• Alcohol là những hợp chất hữu cơ có chứa nhóm chức -OH trong phân tử.

(5)Tất cả các ancol no, đơn chức, bậc một đều có thể tách nước cho alkene.

Số phát biểu đúng là

1. 1.                                                                                 B. 2.                                                                C. 3.                                                                   D. 4.
2. Khi oxi hóa hoàn toàn một alcohol A thu được số mol H₂O lớn hơn số mol CO₂ thì A là alcohol no đơn chức mạch hở. Sai vì chỉ có thể suy ra alcohol no ,mạch hở. Có thể là đơn chức hoặc đa chức.

(3) Benzyl alcohol tác dụng với dung dịch NaOH tạo thành dung dịch muối tan. Sai vì không phản ứng

(4)Alcohol là những hợp chất hữu cơ có chứa nhóm chức -OH trong phân tử. Sai vì phenol cũng có nhóm chức -OH.

(5)Tất cả các ancol no, đơn chức, bậc một đều có thể tách nước cho alkene. Sai vì CH₃OH không tách nước ra alkene.

Câu 2. Alcohol X có công thức đơn giản nhất là C₂H₅O. X có bao nhiêu đồng phân phản ứng với Cu(OH)₂?           

1. 2.                                                                                           B. 3.                                                                               C. 4.                                                                            D. 6.

CTPT: (C₂H₅O)_n = C_2nH_5nO_n  có 5n2.2n+2 => n2 => n=2=> CTPT: C₄H₁₀O₂.

Phản ứng với Cu(OH)₂ => có ít nhất 2 nhóm OH kề nhau ==>3 CTCT:

CH₂OH-CHOH-CH₂CH_3;   CH₃-CHOH-CHOH-CH_3;  (CH₃)₂COH-CH₂OH

Câu 3. Đun 7,6 gam hỗn hợp C₂H₅OH và CH₃CH₂CH₂OH ( tỉ lệ mol tương ứng là 2:1) với xúc tác H₂SO₄ đặc, 140⁰C thu được m gam ether. Với hiệu suất phản ứng của mỗi alcohol đều đạt 60%. Giá trị m bằng

1.  3,75 g.                                                                          B. 2,94 g.                                                               C. 4,56 g.                                                        D. 5,37 g.

C₂H₅OH (2a mol) và CH₃CH₂CH₂OH (a mol)==> 7,6= 46.2a+ 60.a==> a= 0,05 mol

n_{hh alcohol pu}= (0,1+0,05).60%= 0,09 mol ==> n_H2O=1/2n_{hh alcohol pu} = 0,045 mol

BTKL: 7,6.60%= m + 0,045.18 ==>m=3,75 g

Câu 4. Oxi hóa hoàn toàn 1,52 g alcohol X bằng oxi không khí , sau đó dẫn sản phẩm cháy qua bình (1) đựng H₂SO₄đặc rồi dẫn tiếp qua bình (2) đựng dung dịch nước vôi trong dư , thì khối lượng bình 1 tăng 1,44 g , bình 2 thu được 6,0 g kết tủa. X tác dụng với Cu(OH)₂ tạo dung dịch màu xanh lam. X là

1. CH₂OH-CH₂OH.                                                                                              B.CH₂OH-CH₂-CH₂OH.                                                     

C. CH₂OH-CHOH-CH₃.                                                               D. CH₂OH-CHOH-CH₂OH.

CTĐGN là C₃H₈O₂ ==> CTPT : C₃H₈O₂ ==>CTCT:  CH₂OH-CHOH-CH₃.

Câu 5. Người ta lên men rượu 1,8 kg tinh bột (chứa 10% tạp chất trơ) thành ethanol thì thu được 1,75 lít rượu 40⁰. Biết khối lượng riêng của ethanol là 0,8 g/ml. Hiệu suất của quá trình lên men rượu là

1. 60,87%.                                                                         B. 49,3%.                                                               C. 95,10%.                                                                  D. 75%.

m_TBnc= 1,8.90%=1,62kg=1620g

162.n g                                     2.n.46 g

1620 g                                      ? g

O2 Education gửi các thầy cô link download



Mời các thầy cô và các em xem thêm

Câu hỏi trắc nghiệm và phân dạng bài tập theo từng bài hóa 11 cả năm

Câu hỏi trắc nghiệm bài 15 dẫn xuất halogen CTST

BÀI 15: DẪN XUẤT HALOGEN

1. Khái niệm

Khi thay thế nguyên tử hydrogen trong phân tử hydrocarbon bằng một hoặc nhiều nguyên tử halogen ta thu được dẫn xuất halogen của hydrocarbon.

• Đồng phân và danh pháp
• Đồng phân

Dẫn xuất halogen có đồng phân mạch carbon, đồng phân vị trí liên kết bội và đồng phân vị trí nguyên tử halogen.

• Danh pháp

Dẫn xuất halogen có 3 loại tên: tên thay thế, tên gốc chức và tên thường.

• Tên thay thế.

Coi nguyên tử halogen là nhóm thế,  gắn với mạch hydrocarbon.

+ Bước 1: Chọn mạch chính là mạch carbon dài nhất, có nhiều nhánh nhất và chứa liên kết bội (nếu có).

+ Bước 2: Đánh số thứ tự mạch chính từ phía gần liên kết bội hơn. Nếu không có liên kết bội thì đánh số thứ tự mạch chính từ phía nào sao cho tổng vị trí các nhánh là nhỏ nhất.

+ Bước 3: Gọi tên các nhánh theo thứ tự xuất hiện trong bảng chữ cái.

Một số ví dụ:

Ví dụ 1: Tên các đồng phân của C₄H₉Cl.

Ví dụ 2: Tên của một số dẫn xuất halogen chứa liên kết bội hoặc chứa nhiều nguyên tử halogen.

• Tên gốc – chức

• Tên thường:

• Tính chất vật lý
• Trạng thái: các dẫn xuất halogen có thể là chất rắn, lỏng, khí.
• Tính tan: các dẫn xuất halogen hầu như không tan trong nước, tan tốt trong những dung môi hữu cơ như hydrocarbon, ether…
• Nhiệt độ sôi của các dẫn xuất halogen tăng theo chiều tăng của phân tử khối.
• Tính chất hóa học
• Phản ứng thế nguyên tử halogen bằng nhóm OH

Dẫn xuất halogen mà nguyên tử halogen đính trực tiếp vào nguyên tử carbon no có phản ứng thủy phân trong dung dịch kiềm, đun nóng.

• Phản ứng tách hydrogen halide

Quy tắc Zaitsev: Trong phản ứng tách hydrogen halide ra khỏi dẫn xuất halogen, nguyên tử halogen (X) ưu tiên tách cùng nguyên tử hydrogen (H) ở carbon bên cạnh bậc cao hơn tạo thành sản phẩm chính.

• Ứng dụng
• Dẫn xuất halogen được ứng dụng trong nhiều lĩnh vực như: làm dung môi hữu cơ, sản xuất các loại thuốc bảo vệ thực vật, thuốc tăng trưởng thực vật, chất dẻo, sử dụng trong công nghiệp nhiệt lạnh…
• Lạm dụng thuốc bảo vệ thực vật và thuốc kích thích tăng trưởng thực vậy gây hại nghiêm trọng đến sức khỏe con người.
• Thay thế các chất làm lạnh chứa chlorine bằng fluorine trong công nghiệp nhiệt lạnh làm giảm tác hại đến tầng ozon.

B. BÀI TẬP TRẮC NGHIỆM

MỨC ĐỘ 1: NHẬN BIẾT

Câu 1. Chất nào sau đây thuộc loại dẫn xuất halogen của hydrocarbon?

1. C₂H₅OH .                   B. CH₃CHO .                    C. CH₃Cl .                         D. C₂H₇N .

Câu 2. Tên thay thế của CH₃-CH₂-Cl là

1. chloromethane.           B. bromoethane.                C. ethyl chloride.               D. chloroethane.

Câu 3. Tên thay thế của  chất sau là            

A. 2- chloropropane.        B. 1- chloropropane.          C. 2- chlorobutane.            D. propyl chloride.

Câu 4. Tên thay thế của chất sau là       

1. 4-bromobut-2-ene.                                                C. 1-bromobut-2-ene.
2. 4-bromobutane.                                                     D. 1-bromobutane.

Câu 5. Tên thay thế của chất sau là     

1. 1,2-dichloropropane.                                             C. 1-chloropropane.

B.  1,2,3-trichloropropane.                                          D. 1,2,3-trichloropropene.

Câu 6. Tên thường của CH₃Br là

1. methyl bromide.                                                   C. methane bromide.
2. ethyl bromide.                                                       D. ethane bromide.

Câu 7. Tên thường của C₆H₅Cl là

1. benzyl choride.                                                      C. phenyl chloride.
2. benzene chloride.                                                  D. hexane chloride.

Câu 8. Tên thường của chất sau là

1. propyl chloride.                                                    C. propane chloride.

B.  isopropyl chloride.                                                D. isopropane chloride.

Câu 9. Tên thường của CH₂=CH-Cl là

1. vinyl chloride.                                                       C. chloride vinyl.
2. etene chloride.                                                      D. phenyl chloride.

Câu 10. Công thức cấu tạo của 2-chloro-2-methylpropane là

A.                                             C.

B.                                 D.

Câu 11. Công thức cấu tạo của benzyl bromide là

1. C₆H₅CH₂Br.                                                         C. C₆H₅Br.
2. C₂H₅CH₂Br.                                                         D. CH₃Br.

Câu 12. Số đồng phân của C₄H₉Br là                             

A. 4.                                 B. 2.                                   C. 3.                                   D. 5.

Câu 13. Số đồng phân mạch hở (kể cả đồng phân hình học) của chất có CTPT là C₃H₅Br là

1. 2.                                B. 3.                                   C. 4.                                   D. 5.      

Câu 14. Cho các dẫn xuất halogen sau : C₂H₅F (1) ;  C₂H₅Br (2) ;  C₂H₅I (3) ;  C₂H₅Cl (4) thứ tự giảm dần nhiệt độ sôi là

A.  (3)>(2)>(4)>(1).                                                                                                                                  B. (1)>(4)>(2)>(3).                           

 C. (1)>(2)>(3)>(4).                                                                                                                                                D. (3)>(2)>(1)>(4).

Câu 15. Dẫn xuất halogen được dùng để gây mê là

1. CF₂Cl₂.                                                           B. CH₃Cl.                                                                   C. CH₂Cl_2.                                                                       D. CHCl₃.

MỨC ĐỘ 2: THÔNG HIỂU

Câu 16. Thủy phân CH₃Cl thu được sản phẩm có công thức là

A. CH₃OH.                                                           B. CH₄.                                                                                                       C. CH₃ONa.                                                   D. C₂H₆.

Câu 17. Thủy phân chất nào sau đây thu được C₂H₅OH

1. C₂H_4.                                                               B. C₂H₅Br.                                                                  C. C₂H_6.                                                                                                   D. CH₃Cl.

Câu 18. Sự tách hiđro halogenua của dẫn xuất halogen X có CTPT C₄H₉Cl cho 3 olefin đồng phân, X là chất nào trong những chất sau đây ?

1. butyl choride.                         B. secbutyl chloride.               C. isobutyl chloride.               D. tertbutyl chloride

Câu 19. Cho propene tác dụng với HCl tạo ra sản phẩm chính là

1. 1-chloropropane.                                                                                                                                 C. 2-chloropropane.
2. 1-chloropropene.                                                                                                                                 D. 2-chloropropene.

Câu 20. Đun sôi dẫn xuất ethyl chloride với dung dịch NaOH loãng một thời gian, sau đó thêm dung dịch AgNO₃ vào, hiện tượng thu được là

A. Có kết tủa vàng.                                                                                                                                         C. Không có hiện tượng gì.

1. Có kết tủa trắng          .                                                                                                                                   D. Có kết tủa vàng đậm.

Câu 21. Chất được sử đụng đê sản xuất nhựa PVC (poli(vinyl chloride)) là

1. CH₃-CH₂-Cl.                                                                                                                                      C. CH₂=CH-CH₂Cl.                   
2. C6H5Cl.                                                                                                                                                                      D. CH₂=CH-Cl.

Câu 22.           Đun nóng 2-bromopropane với NaOH trong dung môi alcohol thu được

1. Etene.                                                              B. propene.                                                                  C. ethane.                                                             D. propane.

Câu 23. Đun nóng 2-chlorobutane với NaOH trong dung môi alcohol thu được sản phẩm chính là

1. But-1-ene.                                           B. but-2-en.                                                     C. butan-2-ol.                                                  D. butan-1-ol.

Câu 24. Một hợp chất hữu cơ Z có % khối lượng của C, H, Cl lần lượt là : 14,28% ; 1,19% ; 84,53%. CTPT của Z là              

1. CHCl₂.                                                            B. C₂H₄Cl_2.                                                                 C. C₂H₂Cl₄          .                                                           D. CH₂Cl.

Câu 25.  Đốt cháy hoàn toàn một lượng chất hữu cơ chứa C, H, Cl sinh ra 0,22g CO₂ và 0,09g H₂O. Khi xác định Clorine bằng AgNO₃ thu được 1,435g AgCl. Tỉ khối hơi của chất so với hydrogen bằng 42,50. Xác định CTPT của chất hữu cơ trên.

1. C₂H₄Cl₂.                                                                     B. C₂H₂Cl₂.                                                    C. CHCl₃.                                                                                D. CH₂Cl₂.

MỨC ĐỘ 3: VẬN DỤNG, VẬN DỤNG CAO

Câu 26.  Một hydrocarbon X cộng hợp với acid HCl theo tỉ lệ mol 1:1 tạo sản phẩm là một dẫn xuất cloride của hydrocarbon X có thành phần khối lượng của Cl là 45,223%. Vậy công thức phân tử của X là

1. C₂H₄.                                                                          B. C₃H₄.                                                                      C. C₃H₆.                                                                                                            D. C₄H₈.

Câu 27. Đun sôi 15,7 gam C₃H₇Cl với KOH/C₂H₅OH dư. Sau khi loại bỏ tạp chất dư, dẫn khí thu được qua dung dịch Bromime dư thấy có x gam Br₂ tham gia phản ứng. Tính x nếu hiệu suất của phản ứng ban đầu đạt 80%.

A. 25,6 gam.                                                                     B. 32 gam.                                                       C. 16 gam.                                                                      D. 12,8 gam.

Câu 28. Đun nóng 1,91 gam hỗn hợp X gồm C₃H₇Cl và C₆H₅Cl với dung dịch NaOH loãng vừa đủ, sau đó thêm tiếp AgNO₃ đến dư vào hỗn hợp sau phản ứng, thấy tạo thành 1,435 gam kết tủa. Khối lượng của C₆H₅Cl trong hỗn hợp ban đầu là

A. 1,125 gam.                                                                     B. 1,57 gam.                                        C. 0,875 gam .                                               D. 2,25 gam.

Câu 29. Hỗn hợp X gồm 0,1 mol anlyl chloride, 0,3 mol benzyl bromide; 0,1 mol hexyl chloride và 0,15 mol phenyl chloride. Đun X với dung dịch NaOH loãng dư cho đến khi các phản ứng xảy ra hoàn toàn, chiết lấy phần nước lọc cho tác dụng với AgNO₃ dư thu được m gam kết tủa. Giá trị của m là

1. 93,275.                                                                        B. 106,625.                                                     C. 71,75   .                                                                       D. 85,1.

Câu 30. Da nhân tạo (PVC) được điều chế theo sơ đồ

Nếu toàn bộ hiệu suất của cả quá trình là 20% , muốn điều chế được 1 tấn PVC thì thể tích khí thiên nhiên (chứa 80% khí methane) ở điều kiện tiêu chuẩn cần dùng là

1. 4375 m³.                                                                      B. 4450 m³.                                         C. 4480 m³                .                                                                               D. 6875 m³.

HƯỠNG DẪN GIẢI 5 CÂU VẬN DỤNG, VẬN DỤNG CAO

Câu 26: Hydrocarbon X cộng HCl tỉ lệ 1: 1→ X có CTTQ dạng C_nH_2n

                                    C_nH_2n  + HCl →  C_nH_2n+1Cl      

                        →    n=3.

CTPT của X: C₃H₆.

Câu 27:  

                                               mol

                                            gam      

Câu 28: Khi đun hỗn hợp gồm C₃H₇Cl và C₆H₅Cl với dung dịch NaOH loãng chỉ có C₃H₇Cl phản ứng

                                  mol

Câu 29: Đun X với dung dịch NaOH loãng chỉ có 0,1 mol anlyl chloride, 0,3 mol benzyl bromide; 0,1 mol hexyl chloride phản ứng tạo ra kết tủa AgCl và AgBr

Tổng khối lượng kết tủa thu được là

                                           gam.

Câu 30:

                                                 mol

                           lít  ↔  .

O2 Education gửi các thầy cô link download



Mời các thầy cô và các em xem thêm

Câu hỏi trắc nghiệm và phân dạng bài tập theo từng bài hóa 11 cả năm

Câu hỏi trắc nghiệm bài 14 arene hydrocarbon thơm CTST

BÀI 14: ARENE (HYDROCACBON THƠM)
A. TÓM TẮT LÝ THUYẾT

1. KHÁI NIỆM VỀ ARENE
   a. Tìm hiểu đặc điểm liên kết và hình thành phân tử benzene
   Benzene có công thức phân tử là C6H6. Sáu nguyên tử C trong phân tử benzen nằm ở sau đỉnh của một lục giác đều. Mỗi nguyên tử carbon liên kết với một nguyên tử hydrogen, cả 6 nguyên tử C và 6 nguyên tử H cùng nằm trên 1 mặt phẳng (gọi là mặt phẳng phân tử), các góc liên kết đều bằng 120o, độ dài liên kết carbon – carbon đều bằng 139 pm. Mô hình phân tử benzene Các công thức cấu tạo của benzen
   b. Khái niệm về arene
   Ví dụ:

Arene là những hydrocarbon có chứa vòng benzene trong phân tử.
Benzenee và đồng đẳng khác hợp thành dãy đồng đẳng của benzenee có công thức chung là
CnH2n-6 (n  6).

2. DANH PHÁP ARENE
   a) Tìm hiểu tên gọi của arene
   Khi coi vòng benzene là mạch chính thì các nhóm thế trên vòng là nhánh. Ngoài ra, một số arene còn có tên thông thường.
   Ví dụ 1:
   C6H5CH3: methyl benzene (toluene) C6H5CH=CH2: vinyl benzene (styrene)
   Trên vòng benzene có hai nhóm thế, vị trí của chúng có thể được minh họa bằng các chữ số 1,2; 1,3 hoặc 1,4 hay bằng các chữ tương ứng là ortho, meta, para (viết tắt là o, m, p)

Ví dụ 2:

Khi gọi các arene theo tên thay thế, vòng benzene được xem là mạch chính.

3. TÍNH CHẤT VẬT LÍ
   Trạng thái, màu sắc: Trong điều kiện thường, các arene như benzene, toluene, ethylbenzene, styrene, các xylene là những chất lỏng không màu, mùi đặc trưng. Naphthalene ở thể rắn, có màu trắng.
   Tính tan: các arene hầu như không tan trong nước nhưng tan nhiều trong dung môi hữu cơ như hexane, tetrachloromethane,…
   Tính độc: Hầu hết arene có hại cho sức khỏe nếu tiếp xúc trong một thời gian dài.
   Các arene đều độc, không tan trong nước, tan nhiều trong các dung môi hữu cơ. Một số arene có mùi đặc trưng.
4. TÍNH CHẤT HOÁ HỌC
   4.1. Phản ứng thế của benzene và toluene

b. Phản ứng nitro hoá benzene và toluene
Benzen tác dụng với hỗn hợp HNO3 đặc và H2SO4 đậm đặc ở 60 C tạo thành chất lỏng màu vàng là nitrobenzene theo phương trình:

Toluene tham gia phản ứng nitro hoá dễ dàng hơn benzen và tạo thành sản phẩm thế ưu tiên ở vị trí ortho và para :

Khi tác dụng với dung dịch hỗn hợp HNO3 đặc và H2SO4 đặc, benzene tham gia phản ứng nitro hóa tạo thành nitrobenzene, còn toluene phản ứng dễ dàng hơn và ưu tiên thế vào các vị trí
ortho và para.
4.2. Phản ứng cộng vào vòng benzene
a. Phản ứng cộng chlorine vào benzene
Khi có ánh sáng mặt trời hoặc chiếu đèn tử ngoại, benzene cộng với clo thành C6H6Cl6 (hexachlorocyclohexane) theo phương trình phản ứng:

b. Phản ứng cộng hydrogen vào benzene
Khi đun nóng, có xúc tác Ni hoặc Pt, benzene cộng hydrogen tạo thành cyclohexane:
(cyclohexane)
Khi đun nóng và có xúc xúc tác Ni hoặc Pt, benzene và các arene có phản ứng cộng với hydrogen.

3. Phản ứng oxi hoá
   Benzene và toluene đều không tác dụng với dung dịch KMnO4 ở nhiệt độ thường.
   Khi đun nóng nhẹ hay ngâm vào nước nóng, toluene tác dụng với dung dịch KMnO4 trong môi trường acid theo phương trình hóa học:
   5C6H5CH3 + 6KMnO4 + 9H2SO4 5C6H5COOH + 3K2SO4 + 6MnSO4 + 14H2O
   Các aren khi cháy trong không khí thường tạo ra nhiều muội than. Khi aren cháy hoàn toàn thì tạo ra CO2, H2O và toả nhiều nhiệt. Thí dụ :
   C6H6 + O2  6CO2 + 3H2O
   Arene có thể bị oxi hóa bởi dung dịch KMnO4.
   IV. ĐIỀU CHẾ VÀ ỨNG DỤNG
4. Điều chế arene trong công nghiệp
   Ngày nay, arene hầu hết được điều chế từ dầu mỏ qua quá trình reforming xúc tác để chuyển các alkane có chỉ số octane thấp thành các arene có chỉ số octane cao hơn.
   Ví dụ:
5. Ứng dụng của arene
   Trong ngành lọc hóa dầu, benzene, toluen và các xylene (o-,m-,p-) được gọi chung là BTX. Đây là nguyên liệu rất quan trọng. Toluene còn là dung môi và chất trung gian trong quá trình sản xuất các loại hóa chất; p-xylene là nguyên liệu sản xuất tơ polyester; benzene dùng trong sản xuất phẩm nhuộm, dược phẩm, chất tẩy rửa; styrene dùng để sản xuất polystyrene, một chất dẻo đa dụng trong cuộc sống.
   B. BÀI TẬP TRẮC NGHIỆM
   MỨC ĐỘ 1: BIẾT
   Câu 1: Trong phân tử benzene, có bao nhiêu liên kết đôi C=C :
   A. 2. B. 3. C. 4. D. 5.
   Câu 2: Trong phân tử benzen:
   A. 6 nguyên tử H và 6 nguyên tử C đều nằm trên 1 mặt phẳng.
   B. 6 nguyên tử H nằm trên cùng một mặt phẳng khác với mặt phẳng của 6 nguyên tử C.
   C. Chỉ có 6 nguyên tử C nằm trong cùng một mặt phẳng.
   D. Chỉ có 6 nguyên tử H nằm trong cùng một mặt phẳng.
   Câu 3: Cho các công thức :
   (1) (2) (3)
   Cấu tạo nào là của benzene?
   A. (1) và (2). B. (1) và (3). C. (2) và (3). D. (1) ; (2) và (3).
   Câu 4: Alkylbenzen là hydrocarbon có chứa
   A. vòng benzene. B. gốc alkyl và vòng benzen.
   C. gốc alkyl và hai vòng benzene.
   D. gốc alkyl và một vòng benzen.
   Câu 5: Dãy đồng đẳng của benzene (gồm benzen và alkylbenzene) có công thức chung là
   A. CnH2n+6 (n 6). B. CnH2n-6 (n 3).
   C. CnH2n-8 (n 8). D. CnH2n-6 (n 6).
   Câu 6: Styrene có công thức phân tử C8H8 và có công thức cấu tạo: C6H5–CH=CH2. Câu nào đúng khi nói về styrene?
   A. Styrene là đồng đẳng của benzene. B. Styrene là đồng đẳng của ethylene.
   C. Styrene là hydrocarbon thơm. D. Styrene là hydrocarbon không no.
   Câu 7: Có 4 tên gọi : o-xylene; o-dimethylbenzene; 1,2-dimethylbenzene; etylbenzene. Đó là tên của mấy chất?
   A. 1 chất. B. 2 chất. C. 3 chất. D. 4 chất.
   Câu 8: Hoạt tính sinh học của benzene, toluene là
   A. gây hại cho sức khỏe nếu tiếp xúc trong thời gian dài.
   B. không gây hại cho sức khỏe.
   C. gây ảnh hưởng tốt cho sức khỏe.
   D. tùy thuộc vào nhiệt độ có thể gây hại hoặc không gây hại.
   Câu 9: Tính chất nào sau đây không phải của alkylbenzene?
   A. Không màu sắc. B. Không mùi vị.
   C. Không tan trong nước. D. Tan nhiều trong các dung môi hữu cơ.
   Câu 10: Trong các câu sau, câu nào sai ?
   A. Benzene có CTPT là C6H6.
   B. Chất có CTPT C6H6 phải là benzene.
   C. Chất có công thức đơn giản nhất là CH không chỉ là benzene.
   D. Benzene có công thức đơn giản nhất là CH.
   Câu 11: Câu nào đúng nhất trong các câu sau đây?
   A. Benzene là một hydrocarbon. B. Benzene là một hydrocarbon no.
   C. Benzene là một hydrocarbon không no. D. Benzene là một hydrocarbon thơm.
   Câu 12: Gốc C6H5–CH2– và gốc C6H5– có tên gọi là:
   A. phenyl và benzyl. B. vinyl và anlyl.
   C. anlyl và vinyl. D. benzyl và phenyl.
   Câu 13: Phản ứng chứng minh tính chất no; không no của benzene lần lượt là:
   A. thế, cộng. B. cộng, nitro hoá.
   C. cháy, cộng. D. cộng, bromine hoá.
   Câu 14: Trong điều kiện có chiếu sáng, benzene cộng hợp với chlorine tạo thành hợp chất nào sau đây?
   A. C6H5Cl. B. C6H4Cl2.
   C. C6H6Cl6. D. C6H12Cl6.
   Câu 15: Phản ứng của benzene với các chất nào sau đây gọi là phản ứng nitro hóa?
   A. HNO3 đậm đặc. B. HNO3 đặc/H2SO4 đặc.
   C. HNO3 loãng/H2SO4 đặc. D. HNO2 đặc/H2SO4 đặc.
   MỨC ĐỘ 2: HIỂU
   Câu 16: Ứng với công thức phân tử C8H10 có bao nhiêu cấu tạo chứa vòng benzene?
   A. 2. B. 3. C. 4. D. 5.
   Câu 17: Điều nào sau đâu không đúng khí nói về 2 vị trí trên 1 vòng benzene ?
   A. vị trí 1,2 gọi là ortho. B. vị trí 1,4 gọi là para.
   C. vị trí 1,3 gọi là meta. D. vị trí 1,5 gọi là ortho.
   Câu 18: Một alkylbenzene A (C9H12), tác dụng với HNO3 đặc (H2SO4 đặc) theo tỉ lệ mol 1:1 tạo ra 1 dẫn xuất mononitro duy nhất. Vậy A là
   A. propylbenzene. B. p-ethylmetylbenzene.
   C. iso-propylbenzene D. 1,3,5-trimethylbenzene.
   Câu 19: Khi trên vòng benzene có sẵn nhóm thế –X, thì nhóm thứ hai sẽ ưu tiên thế vào vị trí o- và p-. Vậy –X là những nhóm thế nào?
   A. –CnH2n+1, –OH, –NH2. B. –OCH3, –NH2, –NO2.
   C. –CH3, –NH2, –COOH. D. –NO2, –COOH, –SO3H.
   Câu 20: Khi trên vòng benzene có sẵn nhóm thế –X, thì nhóm thứ hai sẽ ưu tiên thế vào vị trí m – .
   Vậy –X là những nhóm thế nào?
   A. –CnH2n+1, –OH, –NH2. B. –OCH3, –NH2, –NO2.
   C. –CH3, –NH2, –COOH. D. –NO2, –COOH, –SO3H.
   Câu 21: Benzene gây tác hại lên tủy xương và làm giảm lượng hồng cầu, dẫn đến thiếu máu. Benzene cũng có thể ảnh hưởng đến hệ thống miễn dịch, làm tăng nguy cơ nhiễm trùng. Khi hút mỗi điếu thuốc lá, người hút đưa vào cơ thể 50 g benzene. Nếu một người hút 15 điếu thuốc lá mỗi ngày thì lượng benzene người đó hấp thụ vào cơ thể là bao nhiêu mg?
   A. 7,5.10-5. B. 15.10-5. C. 7,5.10-4. D. 15.10-4.
   Hướng dẫn giải
   mC6H6= 50.10-6.15=7,5.10-4 gam.
   Câu 22: Cho các chất:
   (1) C6H5–CH3 (2) p-CH3–C6H4–C2H5
   (3) C6H5–C2H3 (4) o-CH3–C6H4–CH3
   Dãy gồm các chất là đồng đẳng của benzene là:
   A. (1) ; (2) và (3). B. (2) ; (3) và (4). C. (1) ; (3) và (4). D. (1) ; (2) và (4).
   Câu 23: Để phân biệt benzene, toluene, styrene ta chỉ dùng 1 thuốc thử duy nhất là :
   A. dung dịch bromine. B. Br2 (xúc tác FeBr3).
   C. dung dịch KMnO4. D. dung dịch Br2 hoặc dung dịch KMnO4.
   Câu 24: Cho sơ đồ :

Nhóm X, Y phù hợp sơ đồ trên là:
A. X(CH3), Y(NO2). B. X(NO2), Y(CH3).
C. X(NH2), Y(CH3). D. X(NH2), Y(NO2).
Câu 25: So với benzene, toluene + dung dịch HNO3(đ)/H2SO4(đ) :
A. Dễ hơn, tạo ra chủ yếu o – nitro toluene và p – nitro toluene.
B. Khó hơn, tạo ra chủ yếu o – nitro toluene và p – nitro toluene.
C. Dễ hơn, tạo ra chủ yếu o – nitro toluene và m – nitro toluene.
D. Dễ hơn, tạo ra chủ yếu m – nitro toluene và p – nitro toluene.
MỨC ĐỘ 3, 4: VẬN DỤNG – VẬN DỤNG CAO
Câu 26: Lượng chlorobenzene thu được khi cho 15,6 gam C6H6 tác dụng hết với Cl2 (xúc tác FeCl3) với hiệu suất phản ứng đạt 80% là :
A. 14 gam. B. 16 gam. C. 18 gam. D. 20 gam.
Hướng dẫn giải

  Phương trình phản ứng :
C6H6      +    Cl2       C6H5Cl     +     HCl   (1)

mol: 0,16 0,16
Vậy khối lượng chlorobenzene thu được là : 0,16.112,5= 18 gam.
Đáp án C.
Câu 27: Hỗn hợp gồm 1 mol C6H6 và 1,5 mol Cl2. Trong điều kiện có xúc tác FeCl3, to, hiệu suất 100%. Sau phản ứng thu được chất gì? bao nhiêu mol?
A. 1 mol C6H5Cl ; 1 mol HCl ; 1 mol C6H4Cl2.
B. 1,5 mol C6H5Cl ; 1,5 mol HCl ; 0,5 mol C6H4Cl2.
C. 1 mol C6H5Cl ; 1,5 mol HCl ; 0,5 mol C6H4Cl2.
D. 0,5 mol C6H5Cl ; 1,5 mol HCl ; 0,5 mol C6H4Cl2.
Hướng dẫn giải
Tỉ lệ mol phản ứng tạo ra hỗn hợp hai sản phẩm là C6H5Cl và C6H4Cl2.
Phương trình phản ứng :
C6H6 + Cl2 C6H5Cl + HCl (1)
mol: x x x x
C6H6 + 2Cl2 C6H4Cl2 + 2HCl (2)
mol: y 2y y 2y
Theo giả thiết ta có :
Vậy sau phản ứng thu được 0,5 mol C6H5Cl ; 1,5 mol HCl ; 0,5 mol C6H4Cl2.
Đáp án D.
Câu 28: Một hợp chất hữu cơ X có vòng benzene có CTĐGN là C3H2Br và M = 236. Gọi tên hợp chất này biết rằng hợp chất này là sản phẩm chính trong phản ứng giữa C6H6 và Br2 (xúc tác FeBr3).
A. o- hoặc p-dibromobenzene. B. o- hoặc p-dibromobenzene.
C. m-dibromobenzene. D. m-dibromobenzene.
Hướng dẫn giải
Đặt CTPT của hợp chất X là (C3H2Br)n suy ra (12.3+2+80).n = 236 n = 2. Do đó công thức phân tử của X là C6H4Br2.
Vì hợp chất X là sản phẩm chính trong phản ứng giữa C6H6 và Br2 (xúc tác FeBr3) nên theo quy tắc thế trên vòng benzene ta thấy X có thể là o- dibromobenzene hoặc p-dibromobenzene.
Đáp án A.
Câu 29: Hydrocarbon X là đồng đẳng của benzene có phần trăm khối lượng carbon bằng 90,56%. Biết khi X tác dụng với bromine có hoặc không có mặt xúc tác FeBr3 trong mỗi trường hợp chỉ thu được một dẫn xuất monobromo duy nhất. Tên của X là :
A. Toluene. B. 1,3,5-trimetyl benzene.
C. 1,4-đimetylbenzene. D. 1,2,5-trimetyl benzene.
Hướng dẫn giải
Đặt công thức phân tử của X là CnH2n-6 (n > 6).
Theo giả thiết ta có : Vậy X có công thức phân tử là C8H12.
Vì X tác dụng với bromine có hoặc không có mặt bột sắt trong mỗi trường hợp chỉ thu được một dẫn xuất monobromo duy nhất nên tên của X là: 1,4-dimethylbenzene.
Đáp án C.
Câu 30: Đốt cháy hoàn toàn a gam hydrocarbon X thu được a gam H2O. Trong phân tử X có vòng benzene. X không tác dụng với bromine khi có mặt xúc tác FeBr3, còn khi tác dụng với bromine đun nóng tạo thành dẫn xuất chứa 1 nguyên tử bromine duy nhất. Tỉ khối hơi của X so với không khí có giá trị trong khoảng từ 5 đến 6. X là
A. Hexane. B. Hexamethyl benzene. C. Toluene. D. Hex-2-ene.
Hướng dẫn giải
Đặt công thức phân tử của X là CxHy.
Phương trình phản ứng :
(1)
mol:
Theo (1) và giả thiết ta có :
Vậy công thức đơn giản nhất của X là C2H3, công thức phân tử của X là (C2H3)n. Vì tỉ khối hơi của X so với không khí có giá trị trong khoảng từ 5 đến 6 nên ta có :
29.5 < 27n < 29.6 5,3 < n < 6,4 n = 6 công thức phân tử của X là C12H18.
Trong phân tử X có vòng benzene. X không tác dụng với brom khi có mặt xúc tác FeBr3, còn khi tác dụng với bromine đun nóng tạo thành dẫn xuất chứa 1 nguyên tử bromine duy nhất nên tên của X là :
Hexametyl benzene. Đáp án B.
Câu 31: TNT (2,4,6- trinitrotoluene) được điều chế bằng phản ứng của toluene với hỗn hợp gồm HNO3 đặc và H2SO4 đặc, trong điều kiện đun nóng. Biết hiệu suất của toàn bộ quá trình tổng hợp là 80%. Lượng TNT (2,4,6- trinitrotoluene) tạo thành từ 230 gam toluene là
A. 550,0 gam. B. 687,5 gam. C. 454,0 gam. D. 567,5 gam.
Hướng dẫn giải
Phương trình phản ứng :
C6H5CH3 + 3HNO3 C6H2(NO2)3CH3 + 3H2O (1)
gam: 92 227
gam: 230.80% x
Theo phương trình và giả thiết ta thấy khối lượng TNT (2,4,6-trinitrotoluene) tạo thành từ 230 gam toluene với hiệu suất 80% là :
x = gam.
Đáp án C.
Câu 32: Tiến hành trùng hợp 10,4 gam styrene được hỗn hợp X gồm polistyrene và styrene (dư). Cho X tác dụng với 200 ml dung dịch Br2 0,15M, sau đó cho dung KI dư vào thấy xuất hiện 1,27 gam iodine. Hiệu suất trùng hợp styrene là :
A. 60%. B. 75%. C. 80%. D. 83,33%.
Hướng dẫn giải

  Phương trình phản ứng :
                 (1)                                                                                                      

mol: 0,075
(2)
mol: 0,025 0,025
KI + Br2 KBr + I2 (3)
mol: 0,005 0,005
Theo (3) ta thấy số mol Br2 dư là 0,005 nên số mol brom phản ứng ở (2) là 0,025 mol và bằng số mol của styrene dư. Vậy số mol styrene tham gia phản ứng trùng hợp là 0,075 mol, hiệu suất phản ứng trùng hợp là Đáp án B.
Câu 33: Đề hiđro hoá ethylbenzene ta được styrene; trùng hợp styrene ta được polistyrene với hiệu suất chung 80%. Khối lượng ethylbenzene cần dùng để sản xuất 10,4 tấn polisitren là :
A.13,52 tấn. B. 10,6 tấn. C. 13,25 tấn. D. 8,48 tấn.
Hướng dẫn giải
Sơ đồ phản ứng :
nC6H5CH2CH3 nC6H5CH=CH2
gam: 106n 104n
tấn: x.80% 10,4
Vậy khối lượng ethylbenzene cần dùng để sản xuất 10,4 tấn polisitren với hiệu suất 80% là :
x = tấn.
Đáp án C.
Câu 34: Đốt cháy hoàn toàn hydrocarbon X cho CO2 và H2O theo tỉ lệ mol 1,75 : 1 về thể tích. Cho bay hơi hoàn toàn 5,06 gam X thu được một thể tích hơi đúng bằng thể tích của 1,76 gam oxygen trong cùng điều kiện. Nhận xét nào sau đây là đúng đối với X ?
A. X không làm mất màu dung dịch Br2 nhưng làm mất màu dung dịch KMnO4 đun nóng.
B. X tác dụng với dung dịch Br2 tạo kết tủa trắng.
C. X có thể trùng hợp thành PS.
D. X tan tốt trong nước.
Hướng dẫn giải
Theo giả thiết đốt cháy hoàn toàn X cho = 1,75 : 1 = 1,75 : 2 = 7 : 8.
Đặt công thức phân tử của X là (C7H8)n.
Theo giả thiết ta có :

  Vậy công thức phân tử của X là C7H8.
  Nhận xét đúng đối với X là : X không làm mất màu dung dịch Br2 nhưng làm mất màu dung dịch KMnO4 đun nóng (X là toluene: C6H5CH3).

Câu 35: Trộn a gam hỗn hợp X gồm 2 hydrocarbon C6H14 và C6H6 theo tỉ lệ số mol (1:1) với m gam một hydrocarbon D rồi đốt cháy hoàn toàn thì thu được và gam H2O.
a. D thuộc loại hydrocarbon nào ?
A. CnH2n+2. B. CmH2m2. C. CnH2n. D. CnHn.
b. Giá trị m là :
A. 2,75 gam. B. 3,75 gam. C. 5 gam. D. 3,5 gam.
Hướng dẫn giải
a. Chọn a = 82 gam.
Đốt X và m gam D (CxHy) ta có :
.
Sơ đồ phản ứng :
C6H14 6CO2 + 7H2O
C6H6 6CO2 + 3H2O

Đặt ta có:
86b + 78b = 82  b = 0,5 mol.
Đốt 82 gam hỗn hợp X thu được:
;
 Đốt cháy m gam D thu được:
;
Do D thuộc CnH2n.
Đáp án C.
b. mD = mC + mH = 0,25.(12 + 2) = 3,5 gam.
Đáp án D.

O2 Education gửi các thầy cô link download



Mời các thầy cô và các em xem thêm

Câu hỏi trắc nghiệm và phân dạng bài tập theo từng bài hóa 11 cả năm