Category: Lớp 11

Câu hỏi trắc nghiệm bài 24 carboxylic acid KNTT

BÀI 24: CARBOXYLIC ACID

A. LÍ THUYẾT

I. Khái niệm, danh pháp

1. Khái niệm

Carboxylic acid là các hợp chất hữu cơ trong phân tử có nhóm -COOH liên kết với nguyên tử carbon (trong gốc hydrocarbon hoặc của nhóm -COOH khác) hoặc nguyên tử hydrogen.

Công thức của carboxylic acid no, đơn chất, mạch hở thường được viết ở dạng thu gọn là C_nH_2n+1COOH (n ≥ 0).

Ví dụ:

Formic acid	Acetic acid	Acrylic acid	Benzoic acid
HCOOH	CH₃COOH	CH₂=CHCOOH	C₆H₅COOH

2. Danh pháp

a. Danh pháp thay thế

Tên hydrocarbon tương ứng (tính cả nhóm -COOH) (bỏ e ở cuối)

oic acid

HCOOH	CH₃CH₂COOH
Methanoic acid	Propanoic acid	2-methylpropanoic acid	3-methylbut-2-enoic acid

b. Tên thông thường

Công thức cấu tạo	Tên thay thế	Tên thông thường	Nguồn gốc
HCOOH	Methanoic acid	Formic acid	Formica
CH₃COOH	Ethanoic acid	Acetic acid	Acetum
CH₃CH₂COOH	Propanoic acid	Propionic acid	Propion
CH₃[CH₂]₁₄COOH	Hexadecanoic acid	Palmitic acid	Palma
CH₃[CH₂]₁₆COOH	Octadecanoic acid	Stearic acid	Stear
C₆H₅COOH	Phenylmethanoic acid	Benzoic acid	Benzoin
HOOC-COOH	Ethanedioic acid	Oxalic acid	Oxalis

II. Đặc điểm cấu tạo

Nhóm –C=O là nhóm hút electron nên liên kết –O–H trong carboxylic acid phân cực hơn so với alcohol và phenol. Nhóm –COOH có thể phân li ra H⁺ nên tính chất hoá học đặc trưng của carboxylic acid là tính acid.

III. Tính chất vật lí

Carboxylic acid mạch ngắn là chất lỏng, tan tốt trong nước. Carboxylic acid mạch dài là chất rắn, ít tan trong nước. Độ tan giảm dần theo chiều dài mạch carbon.

Nhiệt độ sôi: carboxylic acid > alcohol > hợp chất carbonyl > hydrocarbon có phân tử khối tương đương do các phân tử carboxylic acid liên kết hydrogen với nhau tạo thành dạng liên phân tử (1) hoặc dạng dimer (2).

(1) (2)

IV. Tính chất hoá học

: Quỳ tím chuyển sang màu đỏ.
)

Phản ứng giữa carboxylic acid và alcohol được gọi là phản ứng ester hoá. Phản ứng thuận nghịch, dùng sulfuric acid đặc làm chất xúc tác.

Ví dụ:

V. Điều chế

1. Phương pháp lên men giấm

2. Phương pháp oxi hoá alkane

VI. Ứng dụng

Sản xuất chất tẩy rửa, công nghệ thực phẩm, dung môi, sản xuất vật liệu polimer, sản xuất dược phẩm, điều chế hương liệu cho ngành mĩ phẩm.

B. BÀI TẬP – TRẮC NGHIỆM

Câu 1. Công thức chung của carboxylic acid no, đơn chức, mạch hở là:

A. C_nH_2nO₂; n 1. B. C_nH_2n+2O₂; n 2. C. C_nH_2n+1O; n 1. D. C_nH_2n-1O₂; n 2.

Câu 2. Công thức cấu tạo thu gọn của acetic acid là:

A. HCOOH. B. CH₃CH=O. C. CH₃COOH. D. C₆H₅COOH.

Câu 3. Công thức cấu tạo thu gọn của HOOC-COOH gọi tên là:

A. Formic acid. B. Oxalic acid. C. Acetic acid. D. Benzoic acid.

Câu 4. Công thức phân tử của 3-methylbutanoic acid là:

A.C₆H₁₂O₂. B.C₅H₁₀O₂. C. C₅H₁₀O. D. C₆H₁₀O₂.

Câu 5. Số đồng phân carboxylic acid ứng với công thức C₄H₈O₂ là:

A. 2. B. 3. C. 4. D. 6.

Câu 6. Công thức cấu tạo của acid có danh pháp thay thế 2-methylbutanoic acid là:

A. CH₃-CH₂-CH(CH₃)-COOH. B. CH₃-CH(C₂H₅)-CH₂-COOH.

C. CH₂=CH-CH(CH₃)-COOH. D. (CH₃)₂CH-CH₂-COOH.

Câu 7. Công thức cấu tạo CH₃-CH(CH₃)-CH(CH₃)-COOH có tên IUPAC là:

A. 2,3-dimethylbutanoic acid. B. 2,4-dimethylpentanoic acid.

C. 1,2-dimethylbutanoic acid. D. 2,4-dimethylbutanoic acid.

Câu 8. Chọn câu sai trong các câu dưới đây:

A. Công thức chung của các carboxylic acid no, đơn chức, mạch hở là C_nH_2n+1COOH; n 0.

B. Các carboxylic acid là chất lỏng hoặc chất rắn ở điều kiện thường.

C. Nhiệt độ sôi của các carboxylic acid cao hơn so với alcohol có cùng phân tử khối.

D. Độ tan trong nước của carboxylic acid tăng dần theo chiều tăng phân tử khối.

Câu 9. Nhúng đầu đũa thủy tinh vào dung dịch nước chanh, sau đó chấm vào giấy quỳ tím. Giấy quỳ tím chuyển sang màu gì?

A. Xanh. B. Đỏ. C. Tím. D. Xanh tím.

Câu 10. Cho phản ứng sau: . Chất X là:

A. CO₂ B. (HCOO)₂Ca. C. (CH₃COO)₂Ca. D. CaO.

Câu 11. Cho phản ứng sau: . Khí Y là:

A. (CH₃COO)₂Mg. B. CO₂. C. HCOONa. D. H₂.

Câu 12. Chất nào sau đây không phản ứng được với acetic acid:

A. Zn. B. Cu. C. NaOH. D. CaCO₃.

Câu 13. Malonic acid có trong nước ép củ cải đường có công thức là:

A. HOOC-CH₂-COOH. B. HOOC-[CH₂]₄-COOH. C. HOOC-COOH. D. CH₂=CH-COOH.

Câu 14. Carboxylic acid nào sau đây có mạch carbon phân nhánh, làm mất màu nước bromine?

A. methacrylic acid. B. 2-methylbutanoic acid. C. Propanoic acid. D. Acrylic acid.

Câu 15. Một số carboxylic acid như oxalic acid, tartaric acid,… gây ra vị chua của quả sấu xanh. Trong quá trình làm món sấu ngâm đường, người ra sử dụng dung dịch nào để làm giảm độ chua của sấu?

A. Vôi tôi. B. Muối ăn. C. Giấm ăn. D. Nước.

Câu 16. Không thể điều chế CH₃COOH trực tiếp từ:

A. CH₃CHO. B. C₂H₅OH. C. C₂H₄. D. C₄H₁₀.

Câu 17. Carboxylic acid nào sau đây lần lượt có trong sữa chua, chanh:

A. Lactic acid, formic acid. B. Lactic acid, citric acid.

C. Acetic acid, formic acid. D. Lactic acid, acetic acid.

Câu 18. Cho phương trình:Chất X + O₂ Chất Y + H₂O. Chất X, Y có thể là:

A. C₂H₅OH, HCOOH. B. C₂H₅OH, CH₃COOH. C. CH₃OH, CH₃COOH. D. C₂H₅OH, HCH=O.

Câu 19. Benzyl acetate là ester tạo mùi đặc trưng của hoa nhài. Carboxylic acid dùng để tổng hợp ester này có công thức là:

A. CH₃COOH. B. CH₂=CHCH₂COOH. C. C₃H₇COOH. D. C₂H₅COOH.

Câu 20. Dùng một thuốc thử để nhận biết 3 lọ mất nhãn sau: phenol, acrylic acid, acetic acid.

A. NaOH. B. AgNO₃/NH₃. C. Cu(OH)₂. D. Br₂.

Câu 21. Cho dãy chất: CuO, Na, NaOH, Ag, AgNO₃/NH₃, K₂CO₃, CH₃OH, CH₃COOH. Số chất tác dụng được với formic acid:

A. 4. B. 5. C. 6. D. 7.

Câu 22. Cho các dung dịch sau: ethanol, glixerol, acetaldehyde, acetic acid. Để nhận biết các dung dịch trên, ta có thể sử dụng (xem như điều kiện phản ứng đủ):

A. Br₂, NaOH. B. Na₂CO₃, Cu(OH)₂. C. Na, Cu(OH)₂. D. Br₂, AgNO₃/NH₃.

Câu 23. Sắp xếp nhiệt độ sôi giảm dần các chất sau: (1) ethanol, (2) propane, (3) acetone, (4) acetic acid.

A. (1), (2), (3), (4). B. (4), (1), (3), (2). C. (4), (3), (2), (1). D. (1), (4), (3), (2).

Câu 24. Cho giá trị K_a của một số carboxylic acid ở 25 dưới đây:

Carboxylic acid	HCOOH	CH₃COOH	CH₃CH₂COOH	C₆H₅COOH
K_a

Tính acid của carboxylic acid nào là mạnh nhất?

A. HCOOH. B. CH₃COOH. C. CH₃CH₂COOH. D. C₆H₅COOH.

Câu 25. Cho X, Y, Z là các chất khác nhau trong số 3 chất: methyl alcohol, formaldehyde, formic acid và các tính chất sau:

Chất	X	Y	Z
Nhiệt độ sôi (^oC)	64,7	-21	100,7
pH (0,001 M)	7,00	7,00	3,47

Nhận xét nào sau đây là đúng:

A. Z là methyl alcohol. B. X là formaldehyde. C. Y là methyl alcohol. D. Z là formic acid.

Câu 26. Tìm pH của dung dịch CH₃COOH 0,1 M (bỏ qua sự phân li của nước), biết hằng số phân li của acid K_a = .

A. 1,00. B. 2,88. C. 6,04. D. 6,05.

Hướng dẫn giải:

Gọi x là nồng độ ion H⁺ trong dung dịch CH₃COOH ở trạng thái cân bằng.

Ban đầu	0,1
Phân li	x	x	x
Cân bằng	0,1 – x	x	x

Câu 27. Để trung hòa 6,72 gam một carboxylic acid no, đơn chức, mạch hở X cần dùng 200 gam dung dịch sodium hydroxide 2,24 %. Công thức của X là:

A. CH₃COOH. B. HCOOH. C. C₂H₅COOH. D. C₃H₇COOH.

Hướng dẫn giải:

= 0,112 mol

0,112

mol

g/mol

Þ X là CH₃COOH.

Câu 28. Đun 12 gam acetic acid với một lượng dư ethanol (H₂SO₄ đặc làm xúc tác). Đến khi dừng thí nghiệm thu được 8,36 gam ester. Tính hiệu suất phản ứng ester hoá.

A. 65,15 %. B. 54,54 %. C. 34,84 %. D. 47,50 %.

Hướng dẫn giải:

= 0,2 mol; = 0,095 mol.

Ban đầu	0,2				mol
Phản ứng	0,095		0,095		mol

Hiệu suất của phản ứng:

Câu 29. Cho thí nghiệm: Chuẩn độ acetic acid bằng dung dịch sodium hydroxide 0,15 M. Sau khi thực hiện thí nghiệm chuẩn độ này 3 lần, thu được bảng dưới đây:

Số lần	Thể tích acetic acid (mL)	Thể tích dung dịch NaOH cần dùng (mL)
1	6,0	20,0
2	6,0	19,9
3	6,0	20,0

Nồng độ mol của acetic acid là:

A. 0,1 M. B. 0,5 M. C. 0,3 M. D. 0,2 M.

Hướng dẫn giải:

Thể tích trung bình của dung dịch NaOH 3 lần đo: ;

Thể tích của acetic acid: ;

Ta có:

Nồng độ mol của acetic acid: M

Câu 30. Để xác định được chất X, người ta thực hiện như sau:

Bằng phương pháp phân tích nguyên tố, người ta xác định được X chứa % C = 40 %; % H = 6,67 %, còn lại là O.
Bằng phương pháp đo phổ MS, kết quả cho thấy trên phổ xuất hiện peak ion phân tử [M⁺] có giá trị m/z bằng 60.
Bằng phương pháp đo phổ IR, kết quả cho thấy trên phổ xuất hiện peak rộng từ 2 500 đến 3 200 cm^-1, một peak ở 1 745 cm^-1.

Công thức cấu tạo thu gọn của chất X có thể là:

A. HCOOH. B. CH₃COOH. C. CH₃CHO. D. C₃H₇OH.

Hướng dẫn giải:

Dựa vào phổ MS, ta được M_X= 60 g/mol.

Gọi số carbon là a, số hydrogen là b, số oxygen là c. Ta được: C_aH_bO_c.

Ta có:

Þ C₂H₄O₂(1)

Từ kết quả phổ IR: Peak rộng từ 2 500 đến 3 200 cm^-1 (O–H); Peak ở 1 745 cm^-1 (C=O của acid). (2)

Công thức cấu tạo thu gọn của X có thể là CH₃COOH.

O2 Education gửi các thầy cô link download

24-axit-cacboxylic-tran-thanh-tuan.ok_Download

Mời các thầy cô và các em xem thêm

Tổng hợp giáo án và các chuyên đề dạy học hóa học 11

19/08/2023

Câu hỏi trắc nghiệm bài 23 hợp chất carbonyl KNTT
Câu hỏi trắc nghiệm bài 23 hợp chất carbonyl KNTT

BÀI 23: HỢP CHẤT CARBONYL

A. TÓM TẮT LÝ THUYẾT

I. Khái niệm, danh pháp

1. Khái niệm

– Hợp chất carbonyl là các hợp chất hữu cơ trong phân tử có chứa nhóm chức carbonyl (   ) .

– Aldehyde là hợp chất hữu cơ có nhóm -CHO liên kết với nguyên tử carbon (trong gốc hydrocarbon hoặc

-CHO) hoặc nguyên tử hydrogen.

– Ketone là hợp chất hữu cơ có nhóm liên kết với 2 gốc hydrocarbon.

VD: Cinnamaldehyde là một hợp chất aldehyde có trong tinh dầu quế.

         Methone là một hợp chất ketone có trong tinh dầu bạc hà.

2. Danh pháp

a) Danh pháp thay thế

Tên aldehyde:    Tên hydrocarbon (bỏ e cuối) + al

Tên ketone:   Tên hydrocarbon (bỏ e cuối) + vị trí nhóm C=O + one

T Chú ý:

Mạch C là mạch dài nhất chứa nhóm (     C=O)

Mạch C được đánh số từ nhóm -CHO (đối với aldehyde) hoặc từ phía gần nhóm C=O hơn (đối với ketone).

Đối với ketone, nếu nhóm C=O chỉ có một vị trí duy nhất thì không cần số chỉ vị trí nhóm C=O

Nếu mạch C có nhánh thì cần thêm vị trí và tên nhánh ở phía trước.

Hợp chất Tên danh pháp
HCHO Methanal
CH₃CHO Ethanal
3-methylbutanal
CH₂=CHCH₂CHO But-3-enal

Hợp chất Tên danh pháp
Propanone
Butanone
Pentan-2-one
Pent-4-en-2-one

b) Tên thông thường

HCHO: aldehyde formic (formaldehyde)

CH₃CHO: aldehyde acetic (acetaldehyde)

C₆H₅CHO: aldehyde benzoic ( benzaldehyde)

CH₃COCH₃: acetone

II. ĐẶC ĐIỂM CẤU TẠO

Liên kết đôi C=O phân cực về phía nguyên tử oxygen.

III. TÍNH CHẤT VẬT LÍ

IV. TÍNH CHẤT HÓA HỌC
1. Phản ứng khử
2. Các hợp chất carbonyl bị khử bởi các tác nhân khử như NaBH₄, LiAlH₄
+) Andehyde bị khử thành alcohol bậc I: CH₃CH=O + 2[H] CH₃CH₂OH

+) Ketone bị khử thành alcohol bậc II.
- Phản ứng oxi hóa aldehyde
- Aldehyde bị oxi hóa bởi nước bromine tạo thành carboxylic acid.
CH₃CHO + Br₂ + H₂O CH₃COOH + 2HBr
- Aldehyde bị oxi hóa bởi thuốc thử Tollens
TQ: RCHO + 2[Ag(NH₃)₂]OH RCOONH₄ + 2Ag + 3NH₃ + H₂O

Ví dụ: CH₃CHO + 2[Ag(NH₃)₂]OH CH₃COONH₄ + 2Ag + 3NH₃ + H₂O

Phản ứng tạo thành lớp silver bóng bám vào bình phản ứng, phản ứng này được gọi là phản ứng tráng silver.

Ketone không bị oxi hóa bởi thuốc thử Tollens, vì vậy có thể dùng thuốc thử Tollens để phân biệt aldehyde với ketone.
- Aldehyde bị oxi hóa bởi copper(II) hydroxide Cu(OH)₂ trong môi trường kiềm khi đun nóng tạo kết tủa Cu₂O màu đỏ gạch.
RCHO + 2Cu(OH)₂+ NaOH RCOONa + Cu₂O +3H₂O
- Phản ứng cộng
Tổng quát

Ví dụ:
- Phản ứn tạo iodoform
Các hợp chất aldehyde, ketone có nhóm methyl cạnh nhóm carbonyl có thể phản ứng với I₂ trong môi trường kiềm.

V. ỨNG DỤNG

VI. ĐIỀU CHẾ

Một số hợp chất carbonyl được tổng hợp trong công nghiệp bằng phương pháp oxi hóa các hydrocarbon
- Oxi hóa ethylene thành acetaldehyde.
- Oxi hóa cumene thành acetone (qui trình cumene).
B. BÀI TẬP TRẮC NGHIỆM

MỨC ĐỘ 1: BIẾT

Câu 1: Anđehit là hợp chất hữu cơ trong phân tử có

A. nhóm chức –COOH liên kết trực tiếp với nguyên tử carbon hoặc nguyên tử hydrogen.

B. nhóm chức –OH liên kết trực tiếp với nguyên tử carbon no.

C. nhóm chức –CHO liên kết trực tiếp với nguyên tử carbon hoặc nguyên tử hydrogen.

D. nhóm chức –COO- liên kết trực tiếp với nguyên tử carbon hoặc nguyên tử hydrogen.

Câu 2: Nhóm chức của anđehit là

     A. -COOH                         B. -NH₂                             C. -CHO                            D. -OH.

Câu 3: Hợp chất nào sau đây là anđehit?

A. CH₂=CH-CH₂OH.                                                  B. CH₂=CH-CHO.

C. CH₂=CH-COOH.                                                   D. CH₂=CH-COOCH₃.

Câu 4: Tên thay thế của CH₃-CH=O là

     A. methanol.                      B. ethanol.                         C. metanal.                        D. etanal.

Câu 5: Anđehit X có công thức cấu tạo là CH₃CH₂CH₂-CH(C₂H₅)-CHO. Tên của X là

     A. 3-etylpentanal.              B. 2-etylpentanal.              C. 3-etylbutanal.                D. 2-etylbutanal

Câu 6: Công thức cấu tạo của 3-metylbutanal là

A. (CH₃)₂CH-CHO.                                                    B. CH₃CH₂CH₂CH₂CHO.

C. (CH₃)₃C-CHO.                                                       D. (CH₃)₂CHCH₂-CHO.

Câu 7: Công thức cấu tạo của prop-2-enal là

A. CH₃-CH=CH-CHO.                                               B. CH₂=CH-CH₂-CHO.

C. C₆H₅CH₂-CHO.                                                      D. CH₂=CH-CHO.

Câu 8: Anđehit có thể phản ứng với H₂/Ni, t^o, tạo thành

     A. ancol bậc hai.                B. ancol bậc một.              C. xeton.                            D. ancol bậc ba.

Câu 9: Cho CH₃CHO phản ứng với H₂ (xúc tác Ni, đun nóng) thu được

     A. CH₃COOH.                  B. HCOOH.                      C. CH₃CH₂OH.                D. CH₃OH.

Câu 10: Chất nào sau đây có phản ứng tráng bạc?

     A. CH₃CHO.                     B. C₂H₅OH.                      C. CH₃COOH.                  D. CH₃NH₂.

Câu 11: Chất phản ứng được với AgNO₃ trong dung dịch NH₃, đun nóng tạo ra kim loại Ag là

     A. CH₃NH₂.                      B. CH₃CH₂OH.                 C. CH₃CHO.                     D. CH₃COOH.

Câu 12: Chất phản ứng với AgNO₃ trong dung dịch NH₃ đun nóng tạo ra Ag là

A. alcohol ethylic              B. acetic acid                     C. anđehit axetic               D. glycerine.

Câu 13: Anđehit axetic thể hiện tính oxi hoá trong phản ứng nào sau đây?

A. CH₃CHO + H₂ CH₃CH₂OH.

B. 2CH₃CHO + 5O₂   4CO₂+ 4H₂O.

C. CH₃CHO + 2AgNO₃ + 3NH₃ + H₂O CH₃COONH₄ + 2NH₄NO₃ + 2Ag.

D. CH₃CHO + Br₂ + H₂O ⎯⎯→ CH₃COOH + 2HBr.

Câu 14: Trong số các hợp chất sau, chất nào dùng để ngâm xác động vật?

     A. dd HCHO.                    B. dd CH₃CHO.                C. dd CH₃COOH.             D. dd CH₃OH.

Câu 15: Khối lượng Ag thu được khi cho 0,1 mol CH₃CHO phản ứng hoàn toàn với lượng dư dung dịch AgNO₃ trong NH₃, đun nóng là

     A. 21,6 gam.                      B. 43,2 gam.                      C. 16,2 gam.                      D. 10,8 gam.

MỨC ĐỘ 2: HIỂU

Câu 16: Anđehit no mạch hở X có công thức đơn giản nhất C₂H₃O. Công thức phân tử của X là

     A. C₄H₆O₂.                        B. C₈H₁₂O₄.                      C. C₂H₃O.                         D. C₆H₉O₃.

Câu 17: Anđehit no, mạch hở Y có công thức đơn giản nhất là CHO. Công thức cấu tạo thu gọn của Y là

     A. HCHO.                         B. HOC-C≡C-CHO.         C. HOC-CHO.                  D. CH₂=CH-CHO.

Câu 18: Có bao nhiêu anđehit tương ứng với công thức phân tử C₄H₈O?

     A. 1.                                   B. 2.                                   C. 3.                                   D. 4.

Câu 19: Có bao nhiêu anđehit tương ứng với công thức phân tử C₅H₁₀O?

     A. 3.                                   B. 4.                                   C. 5.                                   D. 6.

Câu 20: Có bao nhiêu đồng phân mạch hở ứng với CTPT C₄H₈O tác dụng với H₂ (Ni, t^oC) tạo ra butan-1-ol?

     A. 3.                                   B. 1.                                   C. 6.                                   D. 4.

Câu 21:. Sản phẩm nào tạo thành từ phản ứng: CH₂=CH-CHO + H_{2 (dư)} ?

     A. propan-2-ol.                  B. propan-1-ol.                  C. propanal.                       D. prop-2-en-1-ol.

Câu 22: Ở điều kiện thích hợp: chất X phản ứng với chất Y tạo ra anđehit axetic; chất X phản ứng với chất Z tạo ra alcohol ethylic. Các chất X, Y, Z lần lượt là:

     A. C₂H₂, H₂O, H₂.            B. C₂H₄, O₂, H₂O.             C. C₂H₂, O₂, H₂O.            D. C₂H₄, H₂O, CO.

Câu 23: Dãy gồm các chất đều điều chế trực tiếp (bằng một phản ứng) tạo ra anđehit axetic là

A. CH₃COOH, C₂H₂, C₂H₄.                                        B. C₂H₅OH, C₂H₄, C₂H₂.

C. C₂H₅OH, C₂H₂, CH₃COOC₂H₅.                             D. HCOOC₂H₃, C₂H₂, CH₃COOH.

Câu 24: Khi đốt cháy một anđehit mà thu được số mol CO₂ bằng số mol H₂O thì anđehit đó thuộc dãy anđehit nào dưới đây?

A. no, đơn chức, mạch hở.                                                                                     B. không no, một nối đôi, đơn chức, mạch hở.

C. không no, một nối đôi, hai chức, mạch hở.            D. no, hai chức, mạch hở.

Câu 25: Cho sơ đồ phản ứng: C₂H₅OH →X →CH₃COOH (mỗi mũi tên ứng với một phản ứng). Chất X là

     A. HCHO.                         B. C₂H₅CHO.                    C. CH₄.                             D. CH₃CHO.

MỨC ĐỘ 3: VẬN DỤNG, VẬN DỤNG CAO

Câu 26: Cho m gam hỗn hợp etanal và propanal phản ứng hoàn toàn với lượng dư dung dịch AgNO₃ trong NH₃, thu được 43,2 gam kết tủa và dung dịch chứa 17,5 gam muối ammonium của hai acid hữu cơ. Giá trị của m là

   A. 9,5.                                 B. 10,9.                              C. 14,3.                              D. 10,2.

Câu 27: Cho 0,1 mol hỗn hợp X gồm hai anđehit no, đơn chức, mạch hở, kế tiếp nhau trong dãy đồng đẳng tác dụng với lượng dư dung dịch AgNO₃ trong NH₃, đun nóng thu được 32,4 gam Ag. Hai anđehit trong X là

     A. CH₃CHO và C₂H₅CHO                                          B. HCHO và CH₃CHO

     C. HCHO và C₂H₅CHO                                              D. C₂H₃CHO và C₃H₅CHO

Câu 28: Cho các chất sau: CH₃-CH₂-CHO (1), CH₂=CH-CHO (2), (CH₃)₂CH-CHO (3), CH₂=CH-CH₂-OH (4). Những chất phản ứng hoàn toàn với lượng dư H₂(Ni, t^o) cùng tạo ra một sản phẩm là

     A. (2), (3), (4).                   B. (1), (2), (4).                   C. (1), (2), (3).                   D. (1), (3), (4).

Câu 29: Cho các phản ứng sau:

(1) CH₃CH₂OH + CuO                              (2) (CH₃)₂CHOH + CuO

(3) (CH₃)₃COH + CuO                               (4) HC≡CH + H₂O

Những phản ứng nào tạo ra anđehit?

     A. Chỉ (1).                         B. Chỉ (3).                          C. (1) và (4).                      D. (2) và (3).

Câu 30: Cho anđehit X tác dụng với lượng dư dung dịch AgNO₃ trong NH₃ (t^o) thu được muối Y. Biết muối Y vừa có phản ứng tạo khí với dung dịch NaOH, vừa có phản ứng tạo khí với dung dịch HCl. Công thức của X là

     A. CH₃CHO.                     B. HCHO.                         C. (CHO)₂.                        D. CH₂=CH-CHO.

O2 Education gửi các thầy cô link download

23.-Bai-23-Hop-chat-carbonyl-Huynh-Nhu-Ngoc-GD2.ok_Download

Mời các thầy cô và các em xem thêm

Tổng hợp giáo án và các chuyên đề dạy học hóa học 11
19/08/2023
Câu hỏi trắc nghiệm bài 22 ôn tập chương 5 KNTT
Câu hỏi trắc nghiệm bài 22 ôn tập chương 5 KNTT

BÀI 22: ÔN TÂP CHƯƠNG 5

A. TÓM TẮT LÍ THUYẾT

X liên kết với nguyên tử carbon no

NaOH, t^o

  R -XDẫn xuất halogen

NaOH/C₂H₅OH, t^o(R là ankyl từ C2 trở lên)

Alkene

RONa

AldehydeKetone

R-O-R

Alkene

  R -OHAlchohol

H₂SO₄ đặc, t^o

[O]

Na

C₆H₅ONa

Picric Acid

  PHENOL

NaOH

Br₂

HNO₃ đặc, H₂SO₄ đặc, t^o

B. BÀI TẬP TRẮC NGHIỆM

MỨC ĐỘ 1: BIẾT
- Alcohol là những hợp chất hữu cơ phân tử có nhóm hydroxyl (-OH) liên kết với nguyên tử
A. carbon. B. carbon no.

C. carbon không no. D. carbon của vòng benzen.
- Alcohol no, đơn chức mạch hở phân tử có 1 nhóm OH liên kết với gốc ankyl có công thức tổng quát là
A. C_nH_{2n + 2}O (n≥1). B. C_nH_{2n + 1}OH(n≥1). C. ROH. D. C_nH_2n-1OH(n≥1).
- Chất nào sau đây là alcohol đa chức
A. ethanol B. methanol C. glycerol D. Butan-2-ol
- So với các hydrocarbon và dẫn xuất halogen có phân tử khối tương đương alcohol có nhiệt độ sôi trong nước
A. cao hơn. B. thấp hơn. C. bằng nhau. D. thấp hơn rất nhiều.
- Bậc của alcohol là
A. Bậc carbon lớn nhất trong phân tử. B. Bậc của carbon liên kết với nhóm –OH.

C. Số nhóm chức có trong phân tử. D. Số carbon có trong phân tử alcohol.
- Ethanol là chất có tác động đến thần kinh trung ương. Khi hàm lượng ethanol trong máu tăng cao sẽ có hiện tượng nôn, mất tỉnh táo và có thể dẫn đến tử vong. Công thức phân tử ethanol là
A. C₂H₄O_2. B. C₂H₄O. C. C₂H_6. D. C₂H₆O.
- Gần đây, rất nhiều trường hợp tử vong do uống phải rượu giả được pha chế từ cồn công nghiệp. Một trong những hợp chất độc hại trong cồn công nghiệp chính là methanol (CH₃OH). Công thức phân tử methanol là
A. C₂H₄O_. B. CH₂O. C. CH₄_. D. CH₄O.
- Xăng sinh học (gasohol hay biogasoline) được tạo ra bằng cách phối trộn ethanol với xăng thông thường theo một tỉ lệ nhất định. Một loại xăng sinh học E5 có chứa
A.5%xăng RON 92. B. 5%ethanol. C. 50%xăng RON 92. D. 50%ethanol.
- Khi phản ứng với CuO alcohol bậc 1 bị oxi hóa không hoàn toàn thành
A.ketone B. andehyde. C. carbon dioxide. D. carboxylic acid.
- Khi phản ứng với CuO alcohol bậc 2 bị oxi hóa không hoàn toàn thành
A. ketone B. andehyde. C. carbon dioxide. D. carboxylic acid.
- Phenol là những hợp chất hữu cơ phân tử có nhóm -OH liên kết trực tiếp với nguyên tử
A. carbon. B. carbon no. C. carbon không no. D. carbon của vòng benzen.
- Do ảnh hưởng của nhóm –OH phản ứng thế nguyên tử hydrogen ở vòng benzen của phenol so với benzen.
A. dễ hơn. B. khó hơn.

C. tương đương. D. không so sánh được.
- Phenol có tính acid
A. mạnh. B. rất mạnh. C. trung bình. D. yếu.
- Phương pháp điều chế elthanol từ chất nào sau đây là phương pháp sinh hóa?
A. Anđehit axetic. B. Etylclorua. C. Tinh bột. D. Etilen.
- Thứ tự tăng dần mức độ linh độ của nguyên tử H trong nhóm -OH của các hợp chất sau phenol, ethanol, nước là:
A. ethanol < nước < phenol. C. nước < phenol < ethanol.

B. ethanol < phenol < nước. D. phenol < nước < ethanol.

MỨC ĐỘ 2 : HIỂU
- Các alcohol có nhiệt độ sôi, nhiệt độ nóng chảy, độ tan trong H₂O của alcohol đều cao hơn so với hiđrocacbon vì:
     A. Các alcohol có nguyên tử O trong phân tử.

     B. Các alcohol có khối lượng phân tử lớn.

     C. Các alcohol có khối lượng phân tử lớn hơn hiđrocacbon và có khả năng hình thành liên kết hiđro với H₂O.

     D. Giữa các phân tử alcohol tồn tại liên kết hiđro liên phân tử đồng thời có sự tương đồng với cấu tạo của H₂O.
- Trong tinh dầu bạc hà có chứa mentol là một alcohol có công thức cấu tạo như sau. Hãy cho biết mentol thuộc loại alcohol
A. bậc 2. B. bậc 1.

C. bậc 3. D. bậc 4.
- Chất nào sau đây không tác dụng được với CH₃OH?
A. Na. B. NaOH. C. C₂H₅OH. D. CuO.
- Nhỏ vài giọt nước brom vào ống nghiệm dựng 2 ml dung dịch chất X, lắc nhẹ, thấy có kết tủa trắng. Chất X là
A.glycerol. B. acetic acid. C. ethanol. D. phenol.
- Cho mẩu sodium vào ống nghiệm đựng chất lỏng X, thấy natri tan dần và có khí thoát ra. Chất X là
A.pentan. B. ethanol. C. hexan. D. benzen.
- Chất nào sau đây bị oxi hóa bởi CuO tạo thành anđehit?
A. CH₃CH₂OH. B. (CH₃)₃COH. C. CH₃CHOHCH₃. D. C₆H₄₍OH)CH₃.
- Cho ethanol tác dụng lần lượt với: Na, NaOH, HCOOH, CH₃OH, O₂, CuO, Cu(OH)₂. Số chất tham gia phản ứng là
A. 6. B. 3. C. 4. D. 5.
- X là một alcohol có công thức phân tử C₃H₈O_n, X có khả năng hòa tan Cu(OH)₂ ở nhiệt độ thường. Số đồng phân của X là
A. 3. B. 4. C. 2. D. 1.
- Sản phẩm chính của phản ứng tách HBr của CH₃CH(CH₃)CHBrCH₃ là :
A. 2-metylbut-2-en. B. 3-metylbut-2-en.

C. 3-metyl-but-1-en. D. 2-metylbut-1-en.
- Tách nước alcohol X, thu được sản phẩm duy nhất là 3-metylpent-1-en. Tên gọi của X là
A. 4-metylpentan-1-ol. B. 3-metylpentan-1-ol.

C. 3-metylpentan-2-ol. D. 3-metylpentan-3-ol.

MỨC ĐỘ 3, 4: VẬN DỤNG – VẬN DỤNG CAO
- Hợp chất thơm X tác dụng với Na theo tỉ lệ 1:2, tác dụng với NaOH theo tỉ lệ 1:1. X có thể là chất nào sau đây?
A. B.

C. D.
- Đun nóng 13,875 gam một ankyl clorua Y với dung dịch NaOH dư, axit hóa dung dịch thu được bằng dung dịch HNO₃, nhỏ tiếp vào dung dịch AgNO₃ thấy tạo thành 21,525 gam kết tủa. CTPT của Y là:
     A. C₂H₅Cl.                        B. C₃H₇Cl.                        C. C₄H₉Cl.                        D. C₅H₁₁Cl.

Hướng dẫn giải

      Đặt công thức của Y là RCl, phương trình phản ứng :

                        RCl   +   NaOH ROH    + NaCl              (1)

mol:     x                                       x

HNO3   + NaOH NaNO3 + H2O             (2)

AgNO3 + NaCl AgCl   + NaNO3            (3)

mol:     x                            x

      Theo giả thiết và các phản ứng ta có :

      Vậy Y là C4H9Cl.
- Đun 1 mol hỗn hợp C₂H₅OH và C₄H₉OH (tỉ lệ mol tương ứng là 3:2) với H₂SO₄ đặc ở 140^oC thu được m gam ete, biết hiệu suất phản ứng của C₂H₅OH là 60% và của C₄H₉OH là 40%. Giá trị của m là
      A. 24,48 gam.                   B. 28,4 gam.                      C. 19,04 gam.                    D. 23,72 gam.

Hướng dẫn giải

      Theo giả thiết ta thấy số mol các alcohol tham gia phản ứng là :

      Tổng số mol hai alcohol tham gia phản ứng là 0,36+0,16=0,52 mol.

      Đặt công thức trung bình của hai alcohol là :

      Phương trình phản ứng :

            2      + H2O       (1)

mol:      0,52                               0,26

      Áp dụng định luật bảo toàn khối lượng ta có :
- Oxi hóa 6 gam alcohol đơn chức A bằng oxi không khí (có xúc tác và đun nóng) thu được 8,4 gam hỗn hợp anđehit, alcohol dư và nước. Phần trăm A bị oxi hóa là :
     A. 60%.                             B. 75%.                              C. 80%.                                         D. 53,33%.

Hướng dẫn giải

      Đặt công thức của alcohol là RCH2OH.

      Số mol O₂ đã tham gia phản ứng là :

      Phương trình phản ứng :

            2RCH₂OH   +   O₂      2RCHO   +   2H₂O             (1)

mol:      0,15         0,075

      Theo (1) ta thấy số mol RCH₂OH đã phản ứng là 0,15 mol, theo giả thiết sau phản ứng alcohol còn dư nên ta suy ra số mol alcohol ban đầu phải lớn hơn 0,15 mol. Do đó :

            R là H, alcohol A là CH3OH.

      Hiệu suất phản ứng oxi hóa alcohol là :
- Cho m gam một alcohol (rượu) no, đơn chức X qua bình đựng CuO (dư), nung nóng. Sau khi phản ứng hoàn toàn, khối lượng chất rắn trong bình giảm 0,32 gam. Hỗn hợp hơi thu được có tỉ khối đối với hiđro là 15,5. Giá trị của m là :
     A. 0,92.                              B. 0,32.                              C. 0,64.                              D. 0,46.

Hướng dẫn giải

Phương trình phản ứng :

C_nH_2n+2O + CuO ® C_nH_2nO + H₂O   +   Cu (1)

mol :       x              x         x          x       x

      Khối lượng chất rắn giảm = mCuO – mCu = 80x – 64x = 0,32 Þ x = 0,02

Cách 1 (Áp dụng sơ đồ đường chéo) : Hỗn hợp hơi gồm C_nH_2nO và H₂O có khối lượng mol trung bình là : 15,5.2 = 31 gam/mol.

      Áp dụng sơ đồ đường chéo ta có :

      Vậy khối lượng của X là : m = (14n + 18).0,02 = (14.2 + 18).0,02 = 0,92 gam.

Cách 2 (Áp dụng định luật bảo toàn khối lượng) : Hỗn hợp hơi gồm C_nH_2nO và H₂O có khối lượng mol trung bình là 15,5.2 = 31 và có số mol là 0,02.2 = 0,04 mol.

      Áp dụng định luật bảo toàn khối lượng ta có :

                        gam

O2 Education gửi các thầy cô link download

22.-Bai-22-On-tap-chuong-5-Kieu-Thi-Hai.OK_Download

Mời các thầy cô và các em xem thêm

Tổng hợp giáo án và các chuyên đề dạy học hóa học 11
19/08/2023
Câu hỏi trắc nghiệm bài 21 phenol KNTT
Câu hỏi trắc nghiệm bài 21 phenol KNTT

BÀI 21: PHENOL

1. Khái niệm: Phenol là những hợp chất hữu cơ trong phân tử có nhóm -OH liên kết trực tiếp với nguyên tử carbon của vòng benzene.

Phenol o-cresol m-cresol hydroquinone p-cresol

2. Đặc điểm cấu tạo:

– Trong phân tử phenol, liên kết O-H của phenol phân cực mạnh, nên phenol thể hiện tính acid yếu.

– Phenol có thể tham gia phản ứng thế nguyên tử hydrogen của vòng benzene.

3. Tính chất vật lí

– Ở điều kiện thường: Phenol là chất rắn không màu, nóng chảy ở 43 ^oC, sôi ở 181,8 ^oC.

– Ít tan trong nước ở điều kiện thường, tan nhiều khi đun nóng, tan tốt trong các dung môi hữu cơ như ethanol, ether và acetone.

– Phenol độc, có thể gây bỏng khi tiếp xúc.

4. Phản ứng thế nguyên tử H của nhóm -OH (tính acid của phenol)

– Trong dung dịch nước, phenol phân li theo cân bằng:

– Phenol là acid yếu, không làm đổi mày quỳ tím.

– Phenol có thể phản ứng được với kim loại kiềm, dung dịch base, muối sodium carbonate

Ví dụ:

5. Phản ứng thế ở vòng thơm

Phản ứng thế ưu tiên vào vị trí 2, 4 và 6 (ortho và para)

5.1. Phản ứng bromine hóa

2,4,6-tribromophenol (kết tủa trắng)

Do ảnh hưởng của nhóm -OH, phản ứng thế nguyên tử của hydrogen ở vòng benzene của phenol xảy ra dễ dàng hơn so với benzene.

5.2. Phản ứng nitro hóa

2,4,6-trinitrophenol

6. Ứng dụng của phenol

+ Sản xuất mĩ phẩm.

+ Sản xuất tơ sợi.

+ Sản xuất chất dẻo.

+ Sản xuất phẩm nhuộm.

+ Sản xuất dược phẩm.

+ Sản xuất thuốc sát trùng.

+ Sản xuất thuốc diệt cỏ.

7. Điều chế

Phenol được tổng hợp từ cumene (isopropylbenzene) bằng phản ứng oxi hóa khử bởi oxygen rồi thủy phân trong môi trường acid thu được phenol và acetone

– Ngoài ra, phenol còn được điều chế từ nhựa than đá.

B. BÀI TẬP TRẮC NGHIỆM

MỨC ĐỘ 1: NHẬN BIẾT
- Phenol là hợp chất hữu cơ mà:
A. phân tử có chứa nhóm –OH và vòng benzene.

B. phân tử có chứa nhóm –OH liên kết trực tiếp với nguyên tử C của vòng benzene.

C. phân tử có chứa nhóm –NH₂ liên kết trực tiếp với nguyên tử C của vòng benzene.

D. phân tử có chứa nhóm –OH liên kết trực tiếp với nguyên tử C của vòng ở ngoài vòng benzene.

A. C₆H₅OH. B. C₆H₄(OH)₂. C. CH₃C₆H₄OH. D. C₆H₅CH₂OH.
A. benzene. B. alcohol ethylic. C. alcohol benzylic. D. phenol.

A. kim loại Na. B. dung dịch NaOH. C. nước bromine. D. dung dịch NaCl.
- Phenol phản ứng được với dung dịch nào sau đây ?
A. NaHCO₃. B. CH₃COOH. C. KOH. D. HCl.
- Chất nào sau đây tạo kết tủa với dung dịch brom?
A. Phenol. B. Ethylen. C. Benzene. D. Acethylen.
- Ảnh hưởng của nhóm -OH đến gốc C₆H₅– trong phân tử phenol thể hiện qua phản ứng giữa phenol với
A. dung dịch NaOH B. Na kim loại C. nước Br₂. D. H₂ (Ni, nung nóng).
- Hợp chất hữu cơ X tác dụng được với dung dịch NaOH và dung dịch brom nhưng không tác dụng với dung dịch NaHCO₃. Tên gọi của X là
A. aniline. B. phenol. C. acrylic acid. D. alcohol ethylic.
- Trong phân tử phenol, do ảnh hưởng của vòng benzene làm cho liên kết -OH của phenol
A. bị phân cực mạnh hơn so với alcohol nên có tính acid yếu.

B. bị phân cực ít hơn so với alcohol nên có tính acid yếu.

C. bị phân cực mạnh hơn so với alcohol nên có tính base yếu.

D. bị phân cực ít hơn so với alcohol nên có tính acid mạnh.
- Trong các cặp chất sau cặp chất nào không phải là đồng đẳng của nhau?
A. C₆H₅OH và CH₃C₆H₄OH. B. C₆H₅OH và C₆H₅CH₂OH.

C. CH₃OH và C₂H₅OH. D. CH₄ và C₃H₈.

MỨC ĐỘ 2: THÔNG HIỂU
- Từ muối C₆H₅ONa có thể tái tạo lại phenol bằng cách:
A. cho tác dụng với dung dịch của Acid mạnh hơn. B. nung nóng

C. hòa tan vào nước rồi đun sôi. D. cho tác dụng với dung dịch alcohol ethylic.
- Số đồng phân có chứa nhân benzen phản ứng với Na, có CTPT C₇H₈O là
A. 3 B. 4 C. 5 D. 6.

Lời giải

Tính số liên kết chỉ có vòng benzen

Tác dụng Na là ancol thơm hoặc phenol
- Số hợp chất thơm có CTPT C₇H₈O tác dụng với NaOH là
A. 1 B. 2 C. 3 D. 4

Lời giải

Tác dụng NaOH chỉ có dạng phenol
- Số đồng phân có chứa nhân benzen phản ứng với Na, có CTPT C₈H₈O là
A. 3 B. 4 C. 5 D. 6.

Lời giải

Tính số liên kết có vòng benzen và một liên kết đôi
- Khi thay nguyên tử H của hiđrocacbon bằng nhóm -OH thì được dẫn xuất hiđroxi. Có các nhận định sau:
(a) Phenol là dẫn xuất hiđroxi của hiđrocacbon thơm.

(b) Phenol là dẫn xuất hiđroxi mà nhóm OH đính với C của vòng thơm.

(c) Ancol thơm là dẫn xuất hiđroxi của hiđrocacbon thơm.

(d) Ancol thơm là copper đẳng của phenol.

Số nhận xét đúng là

A. 3. B. 1. C. 4. D. 2.
- Dãy gồm các chất đều phản ứng với phenol là
A. nước bromine, anđehit axetic, dung dịch NaOH.

B. dung dịch NaCl, dung dịch NaOH, kim loại Na.

C. nước bromine, acetic acid, dung dịch NaOH.

D. nước bromine, anhiđrit axetic, dung dịch NaOH.
Cho chất sau đây m-HO-C₆H₄-CH₂OH (hợp chất chứa nhân thơm) tác dụng với dung dịch NaOH dư. Sản phẩm tạo ra là

A. B. C. D.
- Cho sơ đồ biến hóa: C₆H₆ X C₆H₅OH Y C₆H₅OH. X, Y lần lượt có thể là
A. C₆H₅Cl, C₆H₅ONa B. C₆H₅Cl, C₆H₅NH₂ C. C₆H₅NH₂, C₆H₅COOH D. C₆H₅Br, C₆H₅CO
- Phát biểu nào sau đây là sai khi nói về phenol (C₆H₅OH)?
A. Dung dịch phenol không làm đổi màu quỳ tím.

B. Phenol tác dụng với nước bromine tạo kết tủa.

C. Phenol thuộc loại ancol thơm, đơn chức.

D. Phenol ít tan trong nước lạnh nhưng tan nhiều trong nước nóng.
- Cho m gam phenol (C₆H₅OH) tác dụng với sodium dư thấy thoát ra 0,05 gam khí H₂(đkc), giá trị m của là
A. 4,7 gam. B. 9,4 gam. C. 7,4 gam. D. 4,9 gam.
- Cho m gam phenol (C₆H₅OH) tác dụng với sodium hydroxide thu được 23,2 gam muối. Giá trị m của là
A. 18,8 gam. B. 16,51 gam. C. 23,5 gam. D. 21,2 gam.
- Cho 23,5 gam phenol (C₆H₅OH) tác dụng với nước bromine thu được 82,75 gam kết tủa trắng. Giá trị m của là
A. 82,75 gam. B. 41,375 gam. C. 82,57 gam. D. 41,37 gam.

MỨC ĐỘ 3: VẬN DỤNG
- Dung dịch phenol phản ứng với mấy chất trong số các chất sau đây: Na, dung dịch bromine, dung dịch NaCl, dung dịch NaOH, acid HNO₃ (xúc tác H₂SO₄); dung dịch NaHCO₃; dung dịch Na₂CO₃?
A. 4 B. 3 C. 6 D. 5
- Trong các tính chất sau, tính chất nào không phải của phenol?
(1) Chất rắn                                    (2) Màu nâu                                        (3) Rất độc

(4) Nóng chảy ở nhiệt độ cao         (5) tác dụng dung dịch nước brôm      (6) tác dụng HNO₃

(7) tác dụng sodium                       (8) tác dụng potassium hydroxide.

     A. 1, 6                                B. 2, 4                                C. 1, 6, 8                            D. 2, 4, 6.
- Số hợp chất thơm có CTPT C₈H₁₀O tác dụng với NaOH là
A. 6. B. 7. C. 9. D. 8.

Lời giải

Tác dụng NaOH là dạng phenol

.
- Cho dãy các hợp chất thơm: p-HO-CH₂-C₆H₄-OH, p-HO-C₆H₄-COOC₂H₅, p-HO-C₆H₄-COOH, p-HCOO-C₆H₄-OH, p-CH₃O-C₆H₄-OH. Có bao nhiêu chất trong dãy thỏa mãn đồng thời 2 điều kiện sau?
(a) Chỉ tác dụng với NaOH theo tỉ lệ mol 1: 1.

(b) Tác dụng được với Na (dư) tạo ra số mol H₂ bằng số mol chất phản ứng.

A. 3. B. 4. C. 1. D. 2.
- Các đồng phân ứng với công thức phân tử C₈H₁₀O (đều là dẫn xuất của benzene) có tính chất: tách nước thu được sản phẩm có thể trùng hợp tạo polime, không tác dụng được với NaOH. Số lượng đồng phân ứng với công thức phân tử C₈H₁₀O, thoả mãn tính chất trên là
A. 2. B. 4. C. 1. D. 3.

Lời giải

.
- Hợp chất X là dẫn xuất của benzene có công thức phân tử C₈H₁₀O₂. X tác dụng với NaOH theo tỉ lệ mol 1:1. Mặt khác cho X tác dụng với Na thì số mol H₂ thu được đúng bằng số mol của X đã phản ứng. Nếu tách một phân tử H₂O từ X thì tạo ra sản phẩm có thể trùng hợp tạo polimer. Số công thức cấu tạo phù hợp của X là
A. 7. B. 9. C. 6. D. 3.

Lời giải

.
- Cho phenol (C₆H₅OH) tác dụng vừa đủ với dung dịch Br₂ (theo tỷ lệ số mol tương ứng là 1:3), sau phản ứng thu được một hỗn hợp X gồm các sản phẩm có khối lượng là 5,74 gam. Cho X tác dụng với dung dịch NaOH đặc, nóng, dư, có áp suất cao, số mol NaOH đã phản ứng là a mol, biết các phản ứng xẩy ra hoàn toàn. Giá trị của a là
A. 0,10. B. 0,11. C. 0,04. D. 0,07.

Lời giải

Khi tác dụng với Br₂:

Khi tác dụng NaOH

BTNT Na: .
- Cho m gam hỗn hợp gồm 2 chất: phenol và alcohol benzylic tác dụng với Na dư có 495,8 ml khí thoát ra (đkc). Mặt khác m gam hỗn hợp này làm mất màu vừa hết 100ml dung dịch nước Br₂ 0,3M. Thành phần % số mol của phenol trong hỗn hợp là
A. 74,6%. B. 22,5%. C. 25%. D. 32,4%

Lời giải

Khi tác dụng với Br₂:

Khi tác dụng Na

Ta có:

.
- Cho hỗn hợp X gồm alcohol ethylic và phenol phản ứng với dung dịch NaOH 1M thấy dùng hết 50 ml. Nếu cho hỗn hợp X tác dụng với Na dư thì thu được 1,2395 lít khí H₂ (ở đkc). Phần trăm khối lượng mỗi chất trong hỗn hợp X là
A. 32,86%C₂H₅OH; 67,14%C₆H₅OH. B. 82,36%C₂H₅OH; 17,64%C₆H₅OH.

C. 38,62%C₂H₅OH; 61,38%C₆H₅OH. D. 25%C₂H₅OH; 75%C₆H₅OH.

Lời giải

(Đề thi thử THPT Quốc Gia lần 1 – THPT Việt Yên – Bắc Giang, năm 2015)

Khi tác dụng NaOH chỉ có phenol phản ứng

Khi tác dụng Na

.
- Cho hỗn hợp X gồm ethanol và phenol tác dụng với natri (dư), thu được 3,7185 lít khí hiđro (đkc). Nếu cho hỗn hợp X trên tác dụng với dung dịch nước bromine vừa đủ thì thu được 19,86 gam kết tủa trắng. Phần trăm khối lượng của ethanol trong X là
A. 66,19%. B. 20%. C. 80%. D. 33,81%.

Lời giải

(Đề thi thử THPT Quốc Gia lần 1 – THPT Can Lộc – Hà Tĩnh, năm 2015)

Khi tác dụng Br₂ chỉ có phenol phản ứng

Khi tác dụng Na

MỨC ĐỘ 4: VẬN DỤNG CAO
- Trong số các phát biểu sau về phenol (C₆H₅OH):
(1)Phenol tan ít trong nước nhưng tan nhiều trong dung dịch HCl.

(2)Phenol có tính acid, dung dịch phenol không làm đổi màu quỳ tím.

(3) Phenol dùng để sản xuất keo dán, chất diệt nấm mốc.

(4) Phenol tham gia phản ứng thế bromine và thế nitro dễ hơn benzene.

Các phát biểu đúng là

A. (1).(3), (4) B. (1), (2), (3) C. (2), (3), (4) D. (1), (2),(4)
- Cho các phát biểu về tính chất của phenol như sau:
(1) Phenol có tính acid mạnh hơn ethanol vì nhân benzene hút electron của nhóm –OH bằng hiệu ứng liên hợp, trong khi nhóm –C₂H₅ lại đẩy electron vào nhóm –OH.

(2) Phenol có tính acid mạnh hơn ethanol va được minh hoạt bằng phản ứng phenol tác dụng với dung dịch NaOH còn C₂H₅OH thì không.

(3) Tính acid của phenol yếu hơn H₂CO₃ vì sục CO₂ vào dung dịch C₆H₅ONa ta sẽ được C₆H₅OH.

(4) Phenol trong nước cho môi trường acid, làm quý tím hóa đỏ.

Nhóm gồm các phát biểu đúng là

A. (2), (3), (4) B. (1), (2), (3) C. (1), (2), (4). D. (3), (1), (4).
- Cho các câu sau:
(1) Những hợp chất mà phân tử có chứa nhóm hidroxyl-OH và vòng benzen thuộc loại phenol

(2) Phenol là hợp chất mà phân tử có chứa nhóm hidroxyl-OH liên kết trực tiếp với nguyên tử carbon của vòng benzene

(3) Những hợp chất mà phân tử có chứa nhóm hidroxyl-OH liên kết với gốc hidrocacbon đều thuộc loại phenol

(4) Những hợp chất mà phân tử có chứa nhóm hidroxyl-OH liên kết trực tiếp với nguyên tử carbon chứa liên kết đều thuộc loại phenol

(5) Ở điều kiện thường, phenol hầu như không tan trong nước nhưng tan nhiều trong ethanol

(6) Phenol vừa là tên 1 loại hợp chất vừa là tên của 1 hợp chất C₆H₅OH.

Những câu đúng là.

A. 2,3,4,5 B. 1,2,3,4 C. 2,5,6 D. 1,3,5,6
- Quá trình tổng hợp picric acid được tiến hành như sau:
Bước 1: Cho 0,5 gam phenol và khoảng 1,5 mL H₂SO₄ đặc vào ống nghiệm, đun nhẹ hỗn hợp trong khoảng 10 phút để thu được chất lỏng đồng nhất.

Bước 2: Để nguội ống nghiệm rồi ngâm trong bình nước đá.

Bước 3: Nhỏ từ từ 3 mL dung dịch HNO₃ đặc vào hỗn hợp và lắc đều. Nút bằng bông tẩm dung dịch NaOH.

Bước 4: Đun cách thủy hỗn hợp trong nồi nước nóng 15 phút.

Bước 5: Làm lạnh hỗn hợp rồi đem pha loãng hỗn hợp với khoảng 10mL nước cất, xuất hiện kết tủa ở trạng thái tinh thể màu vàng.

Trong các phát biểu sau:
- Ở bước 1, có thể thay H₂SO₄ bằng HNO₃.
- Ở bước 3, sử dụng bông tẩm dung dịch NaOH để không cho khí bị thoát ra ngoài môi trường.
- Ở bước 3, có chất sulfur trioxide tạo ra bám trên thành ống nghiệm.
- Ở bước 4, đun nhẹ toàn bộ ống nghiệm, sau đó đun tập trung phần hỗn hợp phản ứng, rồi thực hiện bước 5 ngay.
- Sau bước 5, kết tủa tạo thành ở trạng thái tinh thể màu vàng là picric acid.
Số phát biểu đúng là

A. 2. B. 3. C. 4. D. 5.

Lời giải
- Sai, không thể thay thế được.
- Đúng
- Sai, SO₂ ở thể khí.
- Sai, vì khi làm lạnh nhanh sẽ làm vỡ ống nghiệm.
- Đúng.
O2 Education gửi các thầy cô link download

21.-Bai-21-PHENOL-Tran-Van-Trung-Hai.OK_Download

Mời các thầy cô và các em xem thêm

Tổng hợp giáo án và các chuyên đề dạy học hóa học 11
19/08/2023
Câu hỏi trắc nghiệm bài 20 alcohol KNTT
Câu hỏi trắc nghiệm bài 20 alcohol KNTT

BÀI 20: ALCOHOL

A. TÓM TẮT LÝ THUYẾT

I. KHÁI NIỆM, DANH PHÁP
Alcohol là những hợp chất hữu cơ trong phân tử chứa nhóm hydroxy (-OH) liên kết với nguyên tử carbon no.

Alcohol no, đơn chức, mạch hở trong phân tử có một nhóm -OH liên kết với gốc ankyl, có công thức tổng quát là C_nH_2n+1OH (n≥1).

Ví dụ: CH₃^–OH;            CH₃^–CH₂^–OH

Methhanol                                 Ethanol

Nếu alcohol có hai hay nhiều nhóm -OH thì các alcohol đó được gọi là các alcohol đa chức (polyancohol).

Bậc của ancohol là bậc của nguyên tử carbon liên kết với nhóm hydroxy. Ta có alcohol bậc I, alcohol bậc II, alcohol bậc III.

CH³^–CH²^–CH²^–CH₂OH :         Alcohol bậc I

CH³^–CH²^–CH(CH₃) –OH :      Alcohol bậc II

CH³^–C(CH₃)₂^–OH :                 Alcohol bậc III

Tên theo danh pháp thay thế của monoancohol:

Ví dụ:

Tên theo danh pháp thay thế của polyalcohol:

Ví dụ:

Chú ý:

– Nếu nhóm -OH chỉ có một vị trí duy nhất thì không cần số chỉ vị trí nhóm -OH.

– Mạch carbon được ưu tiên đánh số từ phía gần nhóm -OH hơn.

– Nếu mạch carbon có nhánh thì cần thêm tên nhánh ở phía trước.

– Nếu có nhiều nhóm -OH thì cần thêm độ bội (di, tri, …) trước “ol” và giữ nguyên tên hydrocarbon.

II. ĐẶC ĐIỂM CẤU TẠO

Trong phân tử alcohol, các liên kết O-H và C-O đều phân cực về phía nguyên tử oxygene do oxygene có độ âm điện lớn.

Vì vậy, trong các phản ứng hóa học, alcohol thường bị phân cắt ở liên kết O-H hoặc liên kết C-O.

III. TÍNH CHẤT VẬT LÍ

Ở điều kiện thường, các alcohol no, đơn chức từ C₁ đến C₁₂ ở trạng thái lỏng, các alcohol từ C₁₃ trở lên ở trạng thái rắn

Alcohol có nhiệt độ sôi cao hơn các hydrocarbon, dẫn xuất halogene có phân tử khối tương đương và dễ tan trong nước do các phân tử alcohol có thể tạo liên kết hydrogene với nhau và với nước.

Khi số nguyên tử carbon trong phân tử tăng lên, độ tan trong nước của alcohol giảm .

IV. TÍNH CHẤT HÓA HỌC
Alcohol phản ứng với các kim loại mạnh như sodium, potassium giải phóng khí hydrogene:

2R-OH + 2Na 2RONa + H₂

Khi đun nóng alcohol với H₂SO₄ đặc ở nhiệt độ thích hợp thu được ether.

Ví dụ:

           C₂H₅OH + HO-C₂H₅       C₂H₅OC₂H₅ +    H–OH

Khi cho alcohol no, đơn chức, mạch hở đi qua bột Al₂O₃ nung nóng hoặc đun alcohol với H₂SO₄ đặc, H₃PO₄ đặc, alcohol bị tách nước tạo thành alkenee:

C₂H₅OH               C₂H₄     +     H₂O

Phản ứng tách nước của alcohol tạo alkene ưu tiên theo quy tắc Zaitsev:

Trong phản ứng tách nước của alcohol, nhóm -OH bị tách ưu tiên cùng với nguyên tử hydrogene ở carbon bên cạnh có bậc cao hơn.

but-2-ene (sản phẩm chính)      but-1-ene (sản phẩm phụ) phụ)

CH₃-CH=CH-CH₃ + CH₂=CH-CH₂-CH₃+ H₂O

– Alcohol bậc 1 khi bị oxi hóa bởi CuO (t^o) cho ra sản phẩm là aldehyde.

                        RCH₂OH   +    CuO        RCHO    +    Cu↓     +    H₂O

– Alcohol bậc hai khi bị oxi hóa bởi CuO (t^o) cho ra sản phẩm là ketone.

                        R–CH(OH)–R’    +   CuO         R–COR’    +    Cu↓    +    H₂O

– Alcohol bậc III khó bị oxi hóa.

Các alcohol có thể bị đốt cháy trong không khí tạo thành carbon dioxide, hơi nước và tỏa nhiệt:

C_nH_2n+1OH     +     O₂         nCO₂     +     (n+1)H₂O

Các polyalcohol có các nhóm -OH liền kề nhau như ethylenee glycol, glycerol có thể tác dụng với copper (II) hydroxide tạo thành dung dịch màu xanh lam đậm.

H

H

Vì vậy phản ứng này dùng để nhận biết các polyalcohol có các nhóm -OH liền kề.

V. ỨNG DỤNG
VI. ĐIỀU CHẾ
Các alcohol có thể được điều chế bằng phản ứng hydrate hóa alkenee. Phương pháp này được sử dụng phổ biến trong công nghiệp để điều chế ethanol:

Khi lên mên tinh bột, enezyme sẽ phân giải tinh bột thành glucose, sau đó glucose sẽ chuyển hóa thành ethanol:

Trong công nghiệp, glycerol được tổng hợp từ propylenee theo sơ đồ sau:

B. BÀI TẬP TRẮC NGHIỆM

MỨC ĐỘ 1: BIẾT

Câu 1. Alcohol là những hợp chất hữu cơ mà phân tử có chứa nhóm OH liên kết trực tiếp với

     A. nguyên tử carbon.                                                   B. nguyên tử carbon không no.

     C. nguyên tử carbon no.                                               D. nguyên tử oxygene.

Câu 2. Công thức tổng quát của alcohol no, đơn chức, mạch hở là

     A. C_nH_2n-1OH (n ≥ 3).                                                  B. C_nH_2n+2OH (n ≥ 1).

     C. C_nH_2n+1O (n ≥ 1).                                                    D. C_nH_2n+1OH (n ≥ 1).

Câu 3. Hợp chất nào sau đây là alcohol đa chức?

     A. HOCH₂-CH₂OH.                                                    B. CH₃CH(OH)₂.

     C. CH₂=CH-CH(OH)₂.                                               D. HO-CH=CH-OH.

Câu 4. Chất nào sau đây thuộc loại alcohol no, đơn chức, mạch hở?

     A. HCHO.                         B. C₂H₄(OH)₂.                  C. CH₂=CHCH₂OH.        D. C₂H₅OH.

Câu 5. Hợp chất nào sau đây là alcohol bậc một, no, đơn chức, mạch hở?

     A. CH₂=CH-CH₂OH.       B. (CH₃)₂CH-CH₂OH.      C. C₆H₅CH₂OH.               D. (CH₃)₂CHOH.

Câu 6. Hợp chất nào sau đây là alcohol bậc hai, no, đơn chức, mạch hở?

     A. CH₃-CHOH-CH₃.        B. CH₂=CH-CH₂OH.        C. HOCH₂-CH₂OH.         D. C₆H₅-CH₂OH.

Câu 7. Chất nào sau đây là alcohol bậc 3?

     A. HOCH₂CH₂OH.          B. (CH₃)₂CHOH.              C. (CH₃)₂CHCH₂OH.       D. (CH₃)₃COH.

Câu 8. Chất nào sau đây là alcohol?

     A. CH₃OCH₃                    B. CH₃OH                         C. HCHO                          D. C₂H₅Cl

Câu 9. Alcohol nào sau đây phản ứng được với copper (II) hydroxide tạo dung dịch màu xanh lam đậm?

     A. Methhanol                    B. Glycerol                        C. Ethanol                         D. Propan-2-ol

Câu 10. Công thức phân tử ethanol là

     A. C₂H₄O_2.                        B. C₂H₄O.                         C. C₂H_6.                            D. C₂H₆O.

Câu 11. Tên thay thếcủa alcohol có công thức cấu tạo CH₃CH₂CH₂OH là

     A. propan-1-ol.                  B. propan-2-ol.                  C. pentan-1-ol.                  D. pentan-2-ol.

Câu 11. Đun nóng C₂H₅OH với H₂SO₄ đặc ở 140 ^oC, thu được sản phẩm là

     A. CH₂=CH₂.                    B. CH₃-O-CH₃.                 C. C₂H₅-O-C₂H₅.              D. CH₃-CH=O.

Câu 12. Cho phản ứng hóa học sau:

Sản phẩm của phản ứng có tên gọi là

     A. but-2-ene.                                                                B. 2-methylprop-2-ene.

     C. but-1-ene.                                                                D. prop-2-ene.

Câu 13. Alcohol nào sau đây bị oxi hóa bởi CuO/t^o tạo ra anđehit?

     A. CH₃-CHOH-CH₃.                                                   B. (CH₃)₃C-OH.

     C. CH₃CH₂-CHOH-CH₃.                                            D. (CH₃)₂CH-CH₂OH.

Câu 14. Cho phản ứng hóa học sau: (CH₃)₂CH-CH₂OH + CuO

Sản phẩm của phản ứng có công thức cấu tạo là

     A. (CH₃)₂C=O.                 B. (CH₃)₂CH-COOH.       C. (CH₃)₂CH-CHO.          D. (CH₃)₂C=CH₂.

Câu 15. Xăng E5 RON 92 chứa hàm lượng ethanol là bao nhiêu?

     A. 92%.                             B. 9%.                                C. 10%.                             D. 5%.

MỨC ĐỘ 2: HIỂU

Câu 1. Khi đun nóng hỗn hợp alcohol gồm CH₃OH và C₂H₅OH (xúc tác H₂SO₄ đặc, ở 140^oC) thì số ether thu được tối đa là

     A. 4.                                   B. 2.                                   C. 1.                                   D. 3.

Câu 2. Alcohol nào sau đây khi tách nước tạo thành hai alkenee?

     A. CH₃CH₂OH.                                                           B. CH₃-CHOH-CH_3.

     C. CH₃-CHOH-CH₂CH₃_.D. CH₃OH.

Câu 3. Alcohol nào sau đây khi tách nước chỉ tạo ra một alkenee?

     A. CH₃-CH(OH)-CH₂CH_3.B. CH₃-CH(OH)-CH(CH₃)_2.

     C. CH₃-CH(OH)-CH₃_.D. CH₃CH₂-CH(OH)-CH(CH₃)₂.

Câu 4. Sản phẩm chính thu được khi đun nóng alcohol 3-methhylbutan-2-ol với H₂SO₄ đặc ở 180 ^oC có tên gọi là

     A. 3-methhylbut-1-ene.                                                B. 2-methhylbut-2-ene.

     C. 3-methhylbut-2-ene.                                                D. 2-methhylbut-1-ene.

Câu 5. Hiđrat hóa 2-methylbut-2-ene thì thu được sản phẩm chính là

     A. 3-methyl butan-1-ol                                                 B. 3-methyl butan-2-ol

     C. 2-methylbutan-2-ol                                                  D. 2-methyl butan-1-ol

Câu 6. Để phân biệt alcohol đơn chức với alcohol đa chức có ít nhất 2 nhóm -OH liền kề nhau người ta dùng thuốc thử là

     A. nước bromine.                                                          B. dung dịch thuốc tím.

     C. dung dịch AgNO₃.                                                  D. Cu(OH)₂.

Câu 7. Ethanol không tác dụng với chất nào sau đây?

     A. Na.                                B. KOH.                            C. CuO.                             D. O₂.

Câu 8. Hiđrat hóa hai alkene chỉ tạo thành hai alcohol. Hai alkene đó là

     A. 2-methylpropene và but-1-ene.                               B. propene và but-2-ene.

     C. etene và but-2-ene.                                                  D. etene và but-1-ene.

Câu 9. Cho 4 alcohol: C₂H₅OH (1); C₂H₄(OH)₂ (2); C₃H₅(OH)₃ (3) và HOCH₂CH₂CH₂OH (4). Alcohol không hòa tan được Cu(OH)₂ là

     A. 1, 2                                B. 2, 4                                C. 1, 4                                D. chỉ có 1.

Câu 10. Cho alcohol etylic tác dụng lần lượt với: Na, NaOH, KOH, CH₃OH, O₂, CuO, Cu(OH)₂. Số chất tham gia phản ứng là

     A. 6.                                   B. 3.                                   C. 4.                                   D. 5.

MỨC ĐỘ 3: VẬN DỤNG

Câu 1. Cho 4,6 gam một alcohol no, đơn chức, mạch hở X tác dụng với lượng dư Na, sau phản ứng thu được 1,2395 lít khí H₂ (ở đkc). Công thức phân tử của alcohol X là

     A. C₂H₆O.                         B. CH₄O.                           C. C₃H₈O.                         D. C₄H₁₀O.

Hướng dẫn giải

Đặt công thức của ancohol là C_nH_2n+1OH

Ta có phương trình hóa học sau:

Ta có phương trình: 14n + 18 = 4,6/0,1
- n = 2 chọn A.
Câu 2. Cho 6,4 gam methanol phản ứng với Na dư thu được V lít khí H₂ (ở đkc). Giá trị của V là

A. 2,479.                                B. 4,958.                            C. 12,395.                          D. 1,2395.

Hướng dẫn giải

Ta có phương trình hóa học sau:

V_H2 = 0,1×24,79 = 2,479 lít.           Chọn A.

Câu 3. Cho 11 gam hỗn hợp gồm hai alcohol no, đơn chức, mạch hở, kế tiếp nhau trong dãy đồng đẳng tác dụng hết với Na, thu được 3,7185 lít H₂ (ở đkc). Công thức cấu tạo thu gọn của hai alcohol trên lần lượt là:

     A. CH₃OH và CH₃CH₂OH.                                         B.CH₃CH₂OH và (CH₃)₂CHOH.

     C. CH₂=CH-CH₂OH và CH₂=CH-CH₂-CH₂OH.       D. (CH₃)₂CHOH và (CH₃)₂CHCH₂OH.

Hướng dẫn giải

Đặt công thức chung cho hai alcohol là ROH. Ta có phương trình hóa học sau:

Ta có được phương trình: R + 17 = 11/0,3 è R = 19,67
- Chọn A.
Câu 4. Đun nóng một alcohol đơn chức X với dung dịch H₂SO₄ đặc trong điều kiện nhiệt độ thích hợp sinh ra chất hữu cơ Y, tỉ khối hơi của X so với Y là 1,6428. Công thức của X là

A. CH₃OH. B. C₂H₅OH. C. C₃H₇OH. D. C₄H₉OH.

Hướng dẫn giải

Vì tỉ khối của X so với Y > 1 nên ta kết luận đây là phản ứng tách nước tạo alkene của alcohol.

Đặt công thức của alcohol là CnH2n+1OH. Ta có phương trình hóa học sau:

Theo số liệu đề bài ta có thêm phương trình sau:

14n + 18/14n = 1,6428 è n = 2
- Chọn B.
MỨC ĐỘ 4: VẬN DỤNG CAO

Câu 5. Đốt cháy hòan toàn m gam hỗn hợp X gồm ba alcohol (đơn chức, thuộc cùng dãy đồng đẳng), thu được 9,916 lít khí CO₂ (đkc) và 11,7 gam H₂O. Mặt khác, nếu đun nóng m gam X với H₂SO₄ đặc thì tổng khối lượng ete tối đa thu được là

A. 7,85 gam. B. 7,40 gam. C. 6,50 gam. D. 5,60 gam.

Hướng dẫn giải

Vì số mol H₂O > số mol CO₂ è alcohol là no, đơn chức, mạch hở

è n_alcohol = n_H2O – n_CO2 = 0,25 mol

Bảo toàn oxi ta được: n_O2 = 0,6 mol

Bảo toàn khối lượng: m_alcohol = 10,1 gam

Ta có: n_H2O = ½ nalcohol = 0,125 mol

Bảo toàn khối lượng cho phản ứng tách nước ta có: m_alcohol = 10,1 – 0,125.18 = 7,85 gam
- Chọn A.
O2 Education gửi các thầy cô link download

20.-BAI-20-ALCOHOL-Tran-Thanh-Tam.OK_Download

Mời các thầy cô và các em xem thêm

Tổng hợp giáo án và các chuyên đề dạy học hóa học 11
19/08/2023
Câu hỏi trắc nghiệm bài 19 dẫn xuất halogen KNTT

Câu hỏi trắc nghiệm bài 19 dẫn xuất halogen KNTT

Bài 19: DẪN XUẤT HALOGEN

A. TÓM TẮT LÝ THUYẾT

1.Khái niệm: Khi thay thế nguyên tử hydrogen của phân tử hydrocarbon bằng nguyên tử halogen ta được dẫn xuất halogen của hydrocarbon

CTTQ: RX_n trong đó: R là gốc hydrocarbon

                                    X : Cl, F, Br, I

                                    n : số nguyên tử halogen

Ví dụ: CH₃Cl, CH₂Cl₂,        C₆H₅Cl,

2. Phân loại: Các dẫn xuất halogen được phân loại dựa vào bản chất của halogen, số lượng của halogen và đặc điểm cấu tạo của gốc hyđrocarbon.

Ví dụ:

– Dựa theo cấu tạo của gốchydrocarbon :

+ Dẫn xuất halogen no: CH₂FCl, CH₂-Cl-CH₂Cl, CH₃-CHBr-CH₃, …

+ Dẫn xuất halogen không no: CF₂=CF₂, CH₂=CH-Cl, CH₂=CH-CH₂Br, …

+ Dẫn xuất halogen thơm: C₆H₅F, C₆H₅CH₂Cl, C₆H₅I, …

– Dựa theo bậc của carbon: bậc của dẫn xuất halogen chính là bậc của nguyên tử C liên kết trực tiếp với nguyên tử halogen.

+ Dẫn xuất halogen bậc I: CH₃CH₂Cl (ethyl chloride).

+ Dẫn xuất halogen bậc II: CH₃CHClCH₃ (isopropyl chloride).

+ Dẫn xuất halogen bậc III: (CH₃)C-Br (tert – butyl bromide).

3. Đồng phân, danh pháp

a. Đồng phân: Dẫn xuất halogen có đồng phân mạch carbon và đồng phân vị trí nhóm chức.

b. Danh pháp

– Tên thông thường:

        CHCl₃ (chlorofom), CHBr₃(bromofom) , CHI₃ (iodofom).

– Tên gốc-chức

        CH₂=CH-Cl (vinyl chloride); CH₂=CH-CH₂-Cl (anlyl chloride); C₆H₅CH₂Cl (benzyl chloride).

– Tên thay thế: coi các nguyên tử halogen là các nhóm thế.

        CH₂-Cl-CH₂Cl (1,2-dichloetane); CHCl₃ (trichlometane).

4. Tính chất vật lý.

– Ở điều kiện thường các dẫn xuất monohalogen có phân tử khối nhỏ như CH₃Cl, CH₃Br, C₂H₅Cl là chất khí. Các chất khác là chất lỏng hoặc rắn.

– Không tan trong nước, dễ tan trong các dung môi hữu cơ.

– Nhiều dẫn xuất halogen có hoạt tính sinh học cao như CHCl₃ có tác dụng gây mê, C₆H₆Cl₆ (hexachloran) diệt sâu bọ

5. Tính chất hóa học:

a. Phản ứng thế nguyên tử halogen bằng nhóm OH:

RX    +     NaOH         ROH       +           NaX

CH₃CH₂Br    +    NaOH         CH₃CH₂OH    +     NaBr

b. Phản ứng tách hidro halogenua:

CH₃-CH₂Cl   +   KOH         CH₂=CH₂    +    KCl   +     H₂O

– PTTQ: (đối với dẫn xuất halogen no, đơn chức, mạch hở)

C_nH_2n+1X   +   KOH       C_nH_2n    +      KX    +    H₂O

– Quy tắc Zaixep: Khi tách HX khỏi dẫn xuất halogen, nguyên tử halogen X ưu tiên tách ra cùng nguyên tử hydrogen ở carbon bậc cao hơn carbon bên cạnh tạo sản phẩm chính

6. Ứng dụng

a. Làm dung môi

Metylen chloride, chlorofom, carbon tetrachloride, 1,2-đichloetane là những chất lỏng hòa tan được nhiều chất hữu cơ đồng thời chúng còn dễ bay hơi, dễ giải phóng khỏi hỗn hợp, vì thế được dùng làm dung môi để hòa tan hoặc để tinh chế các chất trong phòng thí nghiệm cũng như trong công nghiệp.

b. Làm nguyên liệu cho tổng hợp hữu cơ

– Các dẫn xuất halogen của ethylene, của butađiene được dùng làm monome để tổng hợp các polime quan trọng.

– Ví dụ:

CH₂=CHCl tổng hợp ra PVC dùng chế tạo một số loại ống dẫn, vải giả da, …

CF₂=CF₂ tổng hợp ra teflon, một polime siêu bền dùng làm những vật liệu chịu kiềm, chịu axit, chịu mài mòn, …

Teflon bền với nhiệt tới trên 300^oC nên được dùng làm lớp che phủ chống bám dính cho xoong, chảo, thùng chứa.

c. Các ứng dụng khác

– Dẫn xuất halogen thường là những hợp chất có hoạt tính sinh học rất đa dạng.

Ví dụ:

+ CHCl₃,ClBrCH−CF₃ được dùng làm chất gây mê trong phẫu thuật.

+ Một số dẫn xuất halogen được dùng là thuốc trừ sâu, phòng bệnh cho cây trồng.

+ CFCl₃ và CF₂Cl₂ trước đây được dùng phổ biến trong các máy lạnh, hộp xịt ngày nay đang bị cấm sử dụng, do chúng gây tác hại cho tầng ozon.

B. BÀI TẬP TRẮC NGHIỆM

MỨC ĐỘ 1: BIẾT

Câu 1 : Số đồng phân của C₄H₉Br là

     A. 4.                                   B. 2.                                  C. 3.                                   D. 5.

Câu 2: Số đồng phân dẫn xuất halogen bậc I có CTPT C₄H₉Cl là

     A. 2.                                   B. 3.                                  C. 4.                                   D. 5.

Câu 3: Số đồng phân mạch hở (kể cả đồng phân hình học) của chất có CTPT là C₃H₅Br là

     A. 2.                                   B. 3.                                   C. 4.                                   D. 5.

Câu 4: Dẫn xuất halogen không có đồng phân cis-trans là

     A. CHCl=CHCl.                                                          B. CH₂=CH-CH₂F.

     C. CH₃CH=CBrCH₃.                                                  D.CH₃CH₂CH=CHCHClCH₃.

Câu 5: Danh pháp IUPAC của dẫn xuất halogen có công thức cấu tạo : ClCH₂CH(CH₃)CHClCH₃ là

     A. 1,3-đichlo-2-metylbutane.                                      B. 2,4-đichlo-3-metylbutane.

     C. 1,3-đichlopentane.                                                D. 2,4-đichlo-2-metylbutane.

Câu 6: Cho các chất sau: C₆H₅CH₂Cl ; CH₃CHClCH₃; Br₂CHCH₃; CH₂=CHCH₂Cl. Tên gọi của các chất trên lần lượt là

A. benzyl chloride ; isopropyl chloride ; 1,1-đibrometane ; anlyl chloride.

B. benzyl chloride ; 2-chlopropan ; 1,2-đibrometan ;1-chloprop-2-en.

C. phenyl chloride ; isopropylchloride ; 1,1-đibrometane ; 1-chloprop-2-ene.

D. benzyl chloride ; n-propyl chloride ; 1,1-đibrometane ; 1-chloprop-2-ene.

Câu 7: Cho hợp chất thơm : ClC₆H₄CH₂Cl + dung dịch KOH (đặc, dư, t^o, p) ta thu được chất nào?

     A. KOC₆H₄CH₂OK.         B. HOC₆H₄CH₂OH.          C. ClC₆H₄CH₂OH.           D. KOC₆H₄CH₂OH.

Câu 8: Thủy phân dẫn xuất halogen nào sau đây sẽ thu được ancol ?

(1) CH₃CH₂Cl. (2)CH₃CH=CHCl. (3) C₆H₅CH₂Cl.(4) C₆H₅Cl.

     A. (1), (3).                         B. (1), (2),(3).                   C. (1), (2), (4).                   D.(1), (2), (3), (4).

Câu 9: Sản phẩm chính của phản ứng giữa propen và dung dịch nước chlo (Cl₂ + H₂O) là:

A. CH₃-CHCl-CH₃.                                                     B. CH₃-CH(OH)-CH₃.

C. CH₃-CHCl-CH₂OH.                                                D. CH₃-CH(OH)-CH₂Cl

Câu 10: Chất nào sau đây không phải là dẫn xuất halogen của hidrocarbon:

     A. CH₂=CH-CH₂-Br         B. Cl-CHBr-CF₃C. CHCl₂-CF₂-O-CH₃D. C₆H₆Cl₆

Câu 11: Sản phẩm chính thu được khi cho 3-chlo but-1-ene tác dụng với HBr có tên thay thế là:

     A.1-brom-3-chlobutane                                                B. 2-brom-3-chlobutane

     C. 2-brom-2-chlobutane                                               D. 2-chlo-3brombutane

Câu 12: Cho lần lượt các chất C₂H₅Cl, C₂H₅OH, C₆H₅OH vào dung dịch NaOH đun nóng. Hỏi có bao nhiêu chất tham gia phản ứng

     A. Không chất nào            B. Một                               C. Hai                                D. Cả ba chất

Câu 13: Nhỏ dung dịch AgNO₃ vào ống nghiệm chứa một ít dẫn xuất halogen CH₂=CHCH₂Cl, lắc nhẹ. Hiện tượng xảy ra là

     A. Thoát ra khí màu vàng lục.                                     B. xuất hiện kết tủa trắng.

     C. không có hiện tượng.                                             D. xuất hiện kết tủa vàng.

Câu 14: Cho hợp chất thơm : ClC₆H₄CH₂Cl + dung dịch KOH (loãng, dư, t^o) ta thu được chất nào ?

     A. HOC₆H₄CH₂OH.                                                    B. ClC₆H₄CH₂OH.

     C. HOC₆H₄CH₂Cl.                                                      D. KOC₆H₄CH₂OH.

Câu 15: Khi đun nóng dẫn xuất halogen X với dung dịch NaOH tạo thành hợp chất anđehit axetic. Tên của hợp chất X là

     A. 1,2- đibrometane.          B. 1,1- đibrometane.          C. etyl chloride.                 D. A và B đúng.

MỨC ĐỘ 2: HIỂU

Câu 16: Cho các dẫn xuất halogen sau : C₂H₅F (1) ; C₂H₅Br (2) ; C₂H₅I (3) ; C₂H₅Cl (4) thứ tự giảm dần nhiệt độ sôi là

     A. (3)>(2)>(4)>(1).            B. (1)>(4)>(2)>(3).            C. (1)>(2)>(3)>(4).            D. (3)>(2)>(1)>(4).

Câu 17: Sự tách hiđro halogenua của dẫn xuất halogen X có CTPT C₄H₉Cl cho 3 olefin đồng phân, X là chất nào trong những chất sau đây ?

     A. n- butyl chloride.                                                     B. sec-butyl chloride.

     C. iso-butyl chloride.                                                   D. tert-butyl chloride.

Câu 18: a.Đun sôi dẫn xuất halogen X với nước một thời gian, sau đó thêm dung dịch AgNO₃ vào thấy xuất hiện kết tủa. X là

     A. CH₂=CHCH₂Cl.           B. CH₃CH₂CH₂Cl.            C. C₆H₅CH₂Br.                 D. A hoặc C.

     b.Đun sôi dẫn xuất halogen X với dung dịch NaOH loãng một thời gian, sau đó thêm dung dịch AgNO₃ vào thấy xuất hiện kết tủa. X không thể là

     A. CH₂=CHCH₂Cl.           B. CH₃CH₂CH₂Cl.            C. C₆H₅CH₂Cl.                 D. C₆H₅Cl.

Câu 19: Hãy chọn đúng công thức cấu tạo của X (C₃H₅Br₃). Biết rằng khi thuỷ phân hoàn toàn X bằng dung dịch NaOH thu được sản phẩm Ychứa nhóm ancol (-OH) bậc nhất và nhóm anđehit (-CHO).

   A.    B.    C. D.

Câu 20 : Một hợp chất hữu cơ Z có % khối lượng của C, H, Cl lần lượt là : 14,28% ; 1,19% ; 84,53%. CTPT của Z là

     A. CHCl₂ .                         B. C₂H₂Cl₄.                       C. C₂H₄Cl₂.                       D. một kết quả khác Câu 21: Cho sơ đồ phản ứng sau : CH₄ → X → Y→ Z→ T → C₆H₅OH. (X, Y, Z là các chất hữu cơ khác nhau). Z là

     A. C₆H₅Cl.                        B. C₆H₅NH₂.                     C. C₆H₅NO₂.                     D. C₆H₅ONa.

Câu 22: X là dẫn xuất chlo của ethane. Đun nóng X trong NaOH dư thu được chất hữu cơ Y vừa tác dụng với Na vừa tác dụng với Cu(OH)₂ ở nhiệt độ thường. Vậy X là

     A. 1,1,2,2-tetrachloetane.                                            B. 1,2-đichloetane.

     C. 1,1-đichloetane.                                                      D. 1,1,1-trichloetane.

Câu 23: Cho 5 chất: CH₃CH₂CH₂Cl (1); CH₂=CHCH₂Cl (2); C₆H₅Cl (3); CH₂=CHCl (4);

C₆H₅CH₂Cl (5). Đun từng chất với dung dịch NaOH loãng, dư, sau đó gạn lấy lớp nước và axit hoá bằng dung dịch HNO₃, sau đó nhỏ vào đó dung dịch AgNO₃ thì các chất có xuất hiện kết tủa trắng là

     A. (1), (3), (5).                   B. (2), (3), (5).                   C. (1), (2), (3), (5).           D. (1), (2), (5).

Câu 24: Cho sơ đồ sau : C₂H₅Br A B C.   C có công thức là

     A. CH₃COOH.                                                            B. CH₃CH₂COOH.

     C. CH₃CH₂OH.                                                           D.CH₃CH₂CH₂COOH.

Câu 25: Cho sơ đồ phản ứng sau:

X, Y, Z, T có công thức lần lượt là

A. p-CH₃C₆H₄Br, p-CH₂BrC₆H₄Br, p-HOCH₂C₆H₄Br, p-HOCH₂C₆H₄OH.

B. CH₂BrC₆H₅, p-CH₂Br-C₆H₄Br, p-HOCH₂C₆H₄Br, p-HOCH₂C₆H₄OH.

C. CH₂Br-C₆H₅, p-CH₂Br-C₆H₄Br, p-CH₃C₆H₄OH, p-CH₂OHC₆H₄OH.

D. p-CH₃C₆H₄Br, p-CH₂BrC₆H₄Br, p-CH₂BrC₆H₄OH, p-CH₂OHC₆H₄OH.

MỨC ĐỘ 3,4: VẬN DỤNG – VẬN DỤNG CAO

Câu 26: Đun nóng 13,875 gam một ankyl chloride Y với dung dịch NaOH, tách bỏ lớp hữu cơ, axit hóa phần còn lại bằng dung dịch HNO₃, nhỏ tiếp vào dd AgNO₃ thấy tạo thành 21,525 gam kết tủa. CTPT của Y là?

     A. C₂H₅Cl.                        B. C₃H₇Cl.                        C. C₄H₉Cl.                       D. CH₃Cl

Hướng dẫn:

Gọi CTPT của ankyl chloride Y là C_nH_2n+1Cl

Phương trình phản ứng: C_nH_2n+1Cl + NaOH → C_nH_2n+1OH + NaCl

        NaCl + AgNO₃ → AgCl ↓ + NaNO3

n_AgCl = 21,525/143,5 = 0,15 mol ⇒ n_{ankyl chloride} = 0,15 mol

M_{ankyl chloride} = 13,875/0,15 = 92,5 ⇒ n = 4.

Vậy CTPT của Y là: C₄H₉Cl

Bài 27: Cho 54,5 g một ankyl chloride X tác dụng với dung dịch KOH trong C₂H₅OH đun nóng nhẹ, thu được V lít khí Y và 7,45 g muối Z. Giá trị của V là?

     A. 1,12 lít.                         B. 2,24 lít.                          C. 3,36 lít.                         D. 4,48 lít.

Hướng dẫn:

Số mol muối thu được: n_KCl = 7,45/74,5 = 0,1 mol ⇒ n_{ankyl chloride} = 0,1 mol

M_{ankyl chloride} = 5,45/0,1 = 54,5 ⇒ CT của X là C₂H₅Cl;

Số mol khí thu được: V_C2H₄ = 0,1.22,4 = 2,24 lít

Câu 28: Đun nóng 1,91 gam hỗn hợp X gồm C₃H₇Cl và C₆H₅Cl với dung dịch NaOH loãng vừa đủ, sau đó thêm tiếp dung dịch AgNO₃ đến dư vào hỗn hợp sau phản ứng, thu được 1,435 gam kết tủa. Khối lượng C₆H₅Cl trong hỗn hợp đầu là :

     A. 1,125 gam.                    B. 1,570 gam.                  C. 0,875 gam.                    D. 2,250 gam.

Hướng dẫn:

                                            C₃H₇Cl + NaOH → C₃H₇OH + NaCl

Lưu ý: C₆H₅Cl không tác dụng với dung dịch NaOH ở điều kiện đun nóng

nC₃H₇Cl = n_NaCl = n_AgCl = 1,435/143,5 = 0,01 mol

⇒ mC₆H₅Cl= 1,91 – 0,01. 78,5 = 1,125g

Câu 29: Một hidrocarbon X cộng hợp với axit HCl theo tỉ lệ mol 1:1 tạo sản phẩm là một dẫn xuất chloride của hidrocarbon X có thành phần khối lượng của chlo là 45,223%. Vậy công thức phân tử của X là:

     A. C₃H₆B. C₃H₄C. C₂H₄                             D. C₄H₈

Hướng dẫn:

Giả sử X có công thức C_nH_2n
Khi X tham gia phản ứng với HCl thu được sản phẩm có công thức C_nH_2n+1Cl
%Cl = 35,514n+36,535,514n+36,5×100% = 45,223% → n= 3 (C₃H₆).

Câu 30: Đốt cháy hoàn toàn một lượng chất hữu cơ chứa C, H, Cl sinh ra 0,22g CO₂ và 0,09g H₂O. Khi xác định Chlo bằng AgNO₃ thu được 1,435g AgCl. Tỉ khối hơi của chất so với hidro bằng 42,50. Xác định CTPT của chất hữu cơ trên.

     A. C₂H₄Cl₂B. CH₃Cl                           C. CHCl₃                           D. CH₂Cl₂.

Hướng dẫn:

nCO₂ = 0,005 mol;

nH₂O = 0,005 mol;

nCl = nAgCl = 0,01 mol

⇒nC = 0,005 mol ; nH= 2.0,005 = 0,01 mol

C : H : Cl = nC : nH : nCl = 0,005 : 0,01 : 0,01 = 1 : 2 : 2

CTPT:(CH₂Cl₂)n

Ta có d_HC_/H₂ = 42,5 ⇒ M_A=42,5.2=85⇒85 n = 85 ⇔ n = 1⇒ CTPT: CH₂Cl₂

O2 Education gửi các thầy cô link download

19-Bai-19-DAN-XUAT-HALOGEN-DANG-THI-THU-LY.OK_Download

Mời các thầy cô và các em xem thêm

Tổng hợp giáo án và các chuyên đề dạy học hóa học 11

19/08/2023

Câu hỏi trắc nghiệm bài 18 ôn tập chương 4 KNTT

BÀI 18: ÔN TẬP CHƯƠNG 4

A. TÓM TẮT LÝ THUYẾT

HỆ THỐNG HÓA KIẾN THỨC

HYDROCARBON
	Alkane	Alkene	Alkyne	Arene
CTTQ	C_nH_2n+2 (n ³1)	C_nH_2n (n ³2)	C_nH_2n_–₂ (n ³2)	C_nH_2n_–₆ (n ³6)
Đặc điểm cấu tạo phân tử	– Mạch hở, chỉ có liên kết đơn. – Có đồng phân mạch carbon.	– Mạch hở, có 1 liên kết đôi. – Có đồng phân: mạch carbon, vị trí liên kết đôi, đồng phân hình học.	– Mạch hở, có 1 liên kết ba. – Có đồng phân: mạch carbon, vị trí liên kết ba.	– có vòng benzene – Có đồng phân: mạch carbon của alkyl, vị trí các nhóm alkyl….
Tính chất hóa học	– Phản ứng thế halogen – Phản ứng cracking – Phản ứng reforming – Phản ứng oxi hóa	– Phản ứng cộng (H₂, Br₂, HX, H₂O) – Phản ứng trùng hợp – Phản ứng oxi hóa	– Phản ứng cộng (H₂, Br₂, HX, H₂O) – Phản ứng alk-1-yne với AgNO₃/NH₃ – Phản ứng oxi hóa	– Phản ứng thế (halogen hóa, nitro hóa). – Phản ứng cộng (H₂, Cl₂). – Phản ứng oxi hóa.
Ứng dụng	– Nhiên liệu: xăng, diesel, nhiên liệu phản lực. – Nguyên liệu: vaseline, nến, sáp, sản xuất hóa chất	– Tổng hợp polymer. – Ethylene kích thích hoa quả mau chín. – Nguyên liệu sản xuất hóa chất.	– Đèn xì oxygen – acetylene. – Nguyên liệu sản xuất hóa chất.	– Tổng hợp polymer. – Toluen: sản xuất thuốc nổ. – Nguyên liệu sản xuất hóa chất.
Điều chế	Alkane
	– Dầu mỏ các sản phẩm ankane khác nhau – Khí thiên nhiên
	Alkene
	– Trong phòng thí nghiệm: ethylene được điều chế từ phản ứng dehydrate ethanol. – Trong công nghiệp: alkane alkene
	Alkyne
	– Acetylene được điều chế từ phản ứng giữa calcium carbide với nước – 2CH₄ C₂H₂ + 3H₂
	Arene
	– Alkane benzene, toluene, xylene. – Nhựa than đá naphthalene

B. BÀI TẬP TRẮC NGHIỆM

MỨC ĐỘ 1: BIẾT

Công thức phân tử của propylene là

A. C₃H₆. B. C₃H₄. C. C₃H₈. D. C₂H₄.

Cho CH ≡ CH cộng nước ( xúc tác Hg²⁺, H₂SO₄, t^o) sản phẩm thu được là

A. CH₃-CH₂-OH. B. CH₂=CH-OH. C. CH₃-CH=O. D. CH₂(OH)−CH₂(OH).

Sục khí acetylene vào dung dịch AgNO₃ trong NH₃ thấy xuất hiện

A. kết tủa vàng nhạt. B. kết tủa màu trắng.

C. kết tủa đỏ nâu. D. dung dịch màu xanh.

Chất nào sau đây có đồng phân hình học?

A. CH₃-CH=CH-CH₃. B. CH≡CH. C. CH₄. D. CH₂=CH₂.

Hiđrocacbon nào dưới đây không làm mất màu nước brom?

A. Styrene. B. Toluene. C. acetylene. D. Ethylene.

Số đồng phân cấu tạo của alkene C₄H₈ là

A. 2 B. 4 C. 3 D. 1

Cho isopentane phản ứng với Cl₂ (ánh sáng) tạo ra số dẫn xuất monochloro là

A. 2. B. 3. C. 4. D. 5.

Chất nào sau đây có chứa liên kết ba trong phân tử?

A. C₂H₆. B. C₂H₂. C. C₂H₄. D. CH₄.

Chất nào sau đây chỉ chứa liên kết đơn trong phân tử?

A. Methan. B. Acetylene. C. Ethylene. D. Proylene.

Phần trăm khối lượng hydrogen trong phân tử alkane Y bằng 16,667%. Công thức phân tử của Y là?

A. C₂H₆. B. C₃H₈. C. C₄H₁₀. D. C₅H₁₂.

Ở điều kiện thường, chất nào sau đây làm mất màu dung dịch Br₂?

A. CH₄. B. C₂H₄. C. C₃H₈. D. C₆H₆.

Phát biểu nào sau đây đúng?

A. C₂H₆ ở trạng thái lỏng điều kiện thường. B. C₃H₈ tan tốt trong nước.

C. C₂H₆ tham gia phản ứng thế với chlorine khi chiếu sáng. D. C₃H₈ tham gia phản ứng cộng với H₂.

Ở điều kiện thường chất nào sau đây là chất lỏng?

A. Methane. B. Bezene. C. Ethylene. D. Acetylene.

Cho 0,1 mol C₂H₂ phản ứng hoàn toàn với lượng dư dung dịch AgNO₃ trong NH₃, thu được m gam kết tủa vàng. Giá trị của m là

A. 24,0. B. 13,3. C. 10,8. D. 21,6.

Số nguyên tử cacbon trong phân tử methylpropene là

A. 1. B. 2. C. 3. D. 4.

MỨC ĐỘ 2 : HIỂU

Đốt cháy hết một mol hydrocarbon X tạo ra 5 mol CO₂. Khi cho X phản ứng với Cl₂ (as) tạo ra một dẫn xuất monochloro. Tên gọi của X là

A. 2-methtylbutane. B. ethane.

C. 2,2-dimethylpropane. D. pentane.

Phát biểu nào sau đây là khôngđúng ?

A. Alkene có công thức tổng quát C_nH_2n (n ≥ 2).

B. Các Alkyne có 1 liên kết ba C º C trong phân tử.

C. Alkyne không có đồng phân hình học.

D. Các alkyne và alkene chỉ có đồng phân mạch carbon.

Chất nào sau đây có đồng phân cấu tạo?

A. C₂H₂. B. C₂H₆. C. C₃H₈. D. C₃H₄.

Khi đun nóng, toluene không tác dụng được với chất nào sau đây?

A. H₂(xúc tác). B. KMnO₄. C. Br₂(xúc tác). D. NaOH.

Cho isopentane (2-methylbutane) tác dụng với chlorine theo tỉ lệ mol 1:1. Sản phẩm chính thu được có tên gọi là?

A. 2-chloro-3-methylbutane. B. 2-chloro-2methylpentane.

C. 2-chloro-2-methylbutane. D. 2-chloro-3-methylpentane.

Chất nào sau đây khi hiđro hoá hoàn toàn khôngthu được isopentane?

A. CHºC-CH(CH₃)₂. B. CH₃–CH=C(CH₃)–CH₃.

C. CHºC–C(CH₃)₃.D. CH₂=CH–C(CH₃)-CH₂.

Cho 4 chất: methane, ethane, propane và butane. Số lượng chất tạo được một sản phẩm thế monoclo duy nhất là

A. 1. B. 2. C. 3. D. 4.

Đốt cháy hoàn toàn 0,02 mol C₃H₆, thu được CO₂ và m gam H₂O. Giá trị của m là

A. 0,54. B. 0,81. C. 2,16. D. 1,08.

Bromine hoá một alkane chỉ được một dẫn xuất monobromo duy nhất có tỉ khối so với H₂ là 75,5. Công thức phân tử của alkane đó là

A. CH₄. B. C₅H₁₂. C. C₂H₆. D. C₄H₁₀.

Đốt cháy một hỗn hợp hydrocarbon ta thu được 2,24 lít CO₂ (đktc) và 2,7 gam H₂O. Thể tích O₂ đã tham gia phản ứng cháy (đo ở đkc) xấp xỉ là

A. 6,20 lít. B. 3,10 lít. C. 4,96 lít. D. 4,34lít.

MỨC ĐỘ 3, 4: VẬN DỤNG – VẬN DỤNG CAO

Hỗn hợp X gồm CH₄ và C₂H₆ có tỉ khối so với không khí bằng 0,6. Đốt cháy hoàn toàn 3,7185 lít X (đkc) rồi hấp thụ hết toàn bộ sản phẩm bằng dung dịch Ca(OH)₂ dư, thu được m gam kết tủa. Tính khối lượng kết tủa thu được là

A. 14,5 gam. B. 16,5 gam. C. 18,5 gam. D. 20,5 gam.

Hướng dẫn giải

Gọi công thức chung của X là C_nH_{2n + 2}

Ta có M_X = 29.0,6 = 17,4 Þ 14n + 2 = 17,4 Þ n = 1,1

Theo bài ra Þ

Các phương trình phản ứng

C_nH_{2n + 2} + O₂ nCO₂ + (n + 1) CO₂ (1)

CO₂ + Ca(OH)₂ CaCO₃ + H₂O (2)

Từ (1) và (2) Þ Þ m = 100. 0,165 = 16,5 gam.

Cho 12,395 lít (đkc) hỗn hợp X gồm C₂H₂ và H₂ qua bình đựng Ni (nung nóng), thu được hỗn hợp Y (chỉ chứa ba hiđrocacbon) có tỉ khối so với H₂ là 14,5. Biết Y phản ứng tối đa với a mol Br₂ trong dung dịch. Giá trị của a là

A. 0,15. B. 0,20. C. 0,25. D. 0,10.

Hướng dẫn giải

n_X = 0,5 mol

Hỗn hợp Y gồm 3 hidrocacbon ( gồm C₂H₂, C₂H₄, C₂H₆). Gọi CT chung : C₂H_y

M_Y= 29 = 12.2 + y ⟶ y = 5

C₂H₂+ 1,5H₂ C₂H₅

x 1,5x

n_X = x + 1,5x= 0,5 ⟶ x = 0,2 mol

n_Br2= 2x – 1,5x = 0,5x = 0,1 mol⟶ D

Hỗn hợp X gồm 0,5 mol H₂ ; 0,1 mol vinylaxetilen và 0,2 mol axetilen. Nung X một thời gian với xúc tác Ni, thu được hỗn hợp khí Y có tỉ khối so với H₂ là 14,25. Nếu cho toàn bộ Y sục từ từ vào dung dịch brom dư thì có m gam brom tham gia phản ứng. Giá trị của m là

A. 32. B. 64. C. 48. D. 16.

Hướng dẫn giải

+ H₂ → Y + Br₂

Số mol H₂ phản ứng = n_X – n_Y

Mà n_Y = m_Y: 28,5. m_Y = m_X= 0,5.2 +0,1.52 + 0,2. 26 = 11,4 mol → n_Y = 0,4 mol

→ n_{H2 (phản ứng )} = 0,8 -0,4 =0,4 mol

Ta có n_{H2 phản ứng} + n_Br2 = 0,1.3 + 0,2.2 = 0,7

→ n_Br2 =0,3 mol → m = 48 gam

Một bình gas (khí hóa lỏng) chứa hỗn hợp propane và butane với tỉ lệ mol 1:2. Xác định nhiệt lượng tỏa ra khi đốt cháy hoàn toàn 12 kg khí gas trên ở điều kiện chuẩn.

Cho biết các phản ứng:

C₃H₈ (g) + 5O₂ (g) 3CO₂ (g) + 4H₂O (l)

C₄H₁₀ (g) + O₂ (g) 4CO₂ (g) + 5H₂O (l)

Trung bình mỗi ngày, một hộ gia đình cần đốt gas để cung cấp 10000 kJ nhiệt (hiệu suất hấp thụ nhiệt là 80%). Sau bao nhiêu ngày hộ gia đình trên sẽ sử dụng hết bình gas 12 kg?

A. 24 ngày. B. 36 ngày. C. 48 ngày. D. 60 ngày.

Hướng dẫn giải

Gọi số mol C₃H₈ và số mol C₄H₁₀ là 2a, ta có: 44a + 58.2a = 12.1000 Þ a = 75 mol

Nhiệt đốt cháy 12 kg gas là Q = 75.2220 + 150.2874 = 597600 (kJ)

Số ngày sử dụng hết bình gas = (ngày)

Một mẫu khí gas X chứa hỗn hợp propane và butane.

Cho các phản ứng:

Đốt cháy hoàn toàn 12 gam mẫu khí gas X tỏa ra nhiệt lượng 597,6 kJ. Tỉ lệ số mol của propane và butane trong X là

A. 1:2. B. 2:3. C. 3:2. D. 2:1.

Hướng dẫn giải

Gọi

12 gam X tỏa ra lượng nhiệt là: (2)

Từ (1) và (2) ta có hệ phương trình:

O2 Education gửi các thầy cô link download

18.-Bai-18-on-tap-chuong-4-hien-minh-le.OK_Download

Mời các thầy cô và các em xem thêm

Tổng hợp giáo án và các chuyên đề dạy học hóa học 11

19/08/2023

Câu hỏi trắc nghiệm bài 17 arene hydrocarbon thơm KNTT
Câu hỏi trắc nghiệm bài 17 arene hydrocarbon thơm KNTT

BÀI 17: ARENE ( HYDROCARBON THƠM)

A. TÓM TẮT LÝ THUYẾT
1. Khái niệm

– Arene còn gọi là hydrocarbon thơm là những hydrocarbon trong phân tử có chứa một hay nhiều vòng benzene.

– Benzene.có công thức là C₆H₆ là một hydrocarbon thơm đơn giản và điển hình nhất

– Benzene và các đồng đẳng của nó hợp thành dãy đồng đẳng của bezene có công thức chung là C_nH_2n-6 (n ³ 6).

2. Công thức cấu tạo và danh pháp

Một số arene, gốc aryl thường gặp có công thức cấu tạo và tên gọi như sau:

II. ĐẶC ĐIỂM CẤU TẠO CỦA BENZENE

Phân tử Benzene có 6 nguyên tử Carbon tạo thành hình lục giác đều, tất cả các nguyên tử carbon và hydrogen đều nằm trên một mặt phẳng, có góc liên kết bằng 120^o, độ dài liên kết carbon- carbon bằng 139 pm.

m

để đơn giản benzene thường được biểu diễn bởi các kiểu công thức dưới đây:

III. TÍNH CHẤT VẬT LÝ VÀ TRẠNG THÁI TỰ NHIÊN

Benzene, toluene, xylene, styrene ở điều kiện thường là chất lỏng không màu, trong suốt, dễ cháy và có mùi đặc trưng. Naphthanlene là chất rắn màu trắng, có mùi đặc trưng ( có thể phát hiện ở nồng độ thấp).

Các arene không phân cực hoặc kém phân cực nên không tan trong nước và thường nhẹ hơn nước, tan trong các dung môi hữu cơ.

IV. TÍNH CHẤT HÓA HỌC
1. Phản ứng thế
            Arene có thể tham gia phản ứng thế hydrogen ở vòng benzene như phản ứng halogen hóa, Nitro hóa,..

Quy tắc thế: khi Benzene có nhóm alkyl các phản ứng thế nguyên tử Hydrogen ở vòng benzene xảy ra dễ dàng hơn so với benzene và ưu tiên thế vào vị trí số 2 hoặc số 4 ( vị trí ortho hoặc para) so với alkyl

a. Phản ứng halogen hóa

Các arene tham gia phản ứng thế nguyên tử halogen gắn với vòng thơm bằng halogen ( chlorine, bromine) ở nhiệt độ cao khi có xúc tác muối Iron(III) halide

b. Phản ứng Nitro hóa

  Phản ứng Nitro hóa là phản ứng Trong đó một hay nhiều nguyên tử hydrogen ở vòng benzene được thay thế bằng nhóm Nitro (-NO₂).

  benzene được Nitro hóa bằng hỗn hợp HNO₃ đặc và H₂SO₄ đặc ở nhiệt độ không quá 50^oC Nitrobenzene dạng lỏng màu vàng nhạt, sánh như dầu

Toluene được nitro hóa tạo thành hỗn hợp 2 sản phẩm chính là ortho và para-nitroToluene

2. Phản ứng cộng

a. phản ứng cộng chlorine

Phản ứng cộng Chlorine vào Benzene trong điều kiện có ánh sáng tử ngoại và đun nóng, sản phẩm thu được là 1,2,3,4,5,6- hexanChlorocyclohexane

Phản ứng cộng hydrogen vào benzene tạo thành cyclohexane. phản phản ứng xảy ra ở điều kiện áp suất cao và nhiệt độ cao, với sự có mặt của các chất xúc tác dị thể như platium, Nickel

Phản ứng này được sử dụng trong công nghiệp để điều chế cyclohexane

3. Phản ứng oxi hóa

a. phản ứng oxi hóa hoàn toàn ( phản ứng cháy)

các arene như benzene, toluene, xylene dễ cháy và tỏa nhiều nhiệt

C₆H₅CH₃ + 9O₂ 7CO₂+ 4H₂O

b. phản ứng oxi hóa nhóm alkyl

Toluene và các alkyl benzene khác có thể bị oxi hóa bởi các tác nhân oxi hóa như KMnO₄

C₆H₅CH₃ + 2KMnO₄ C₆H₅COOK + KOH + 2MnO₂+ H₂O

C₆H₅COOK + HCl C₆H₅COOH + 3KCl

V. ỨNG DỤNG

Cách ứng xử thích hợp với việc sử dụng arene

Arene (chủ yếu là benzene, Toluene và xylene) là Nguồn nguyên liệu để tổng hợp nhiều loại hóa chất và vật liệu hữu cơ quan trọng, có nhiều ứng dụng trong đời sống.

VI. ĐIỀU CHẾ

Trong Công nghiệp, Benzene, toluene được điều chế từ quá trình reforming phân đoạn dầu mỏ chứa các alkane và cycloalkaneC6 – C8.

ví dụ:

  ethylbenzene được điều chế từ phản ứng giữa benzene và ethylene với xúc tác acid rắn zeolit

Naphthalene được điều chế chủ yếu bằng phương pháp chưng cất nhựa than đá

B. BÀI TẬP TRẮC NGHIỆM

MỨC ĐỘ 1: BIẾT

Câu 1. Trong phân tử toluene, có bao nhiêu liên kết đôi C=C:

     A. 2.                                  B. 3.                                    C. 4.                                                                           D. 5.

Câu 2. Trong phân tử benzen:

            A. 6 nguyên tử H nằm trên cùng một mặt phẳng khác với mặt phẳng của 6 nguyên tử C.

            B. Chỉ có 6 nguyên tử C nằm trong cùng một mặt phẳng.

            C. Chỉ có 6 nguyên tử H nằm trong cùng một mặt phẳng.

            D. 6 nguyên tử H và 6 nguyên tử C đều nằm trên 1 mặt phẳng.

Câu 3. Cho các công thức:

(1)      (2)     (3) (4)

Cấu tạo nào là của benzene?

     A. (1) và (2).

            B. (1) ; (3) và (4).

            C. (2) và (4).

            D. (1) và (3).

Câu 4. Đặc điểm của các Alkylbenzen là hydrocarbon có chứa

            A. vòng benzene.

            B. gốc alkyl và vòng benzen.

            C. gốc alkyl và một vòng benzene.

            D. gốc alkyl và hai vòng benzen.

Câu 5. Dãy đồng đẳng của benzene (gồm benzen và alkylbenzene) có công thức chung là

            A. C_nH_2n+6 (n 6).

            B. C_nH_2n-6(n 3).

            C. C_nH_2n-8 (n 8).

            D. C_nH_2n-6 (n 6).

Câu 6. Chất nào sau đây có thể chứa vòng benzen ?

            A. Styrene là đồng đẳng của benzene.

            B. Styrene là đồng đẳng của ethylene.

            C. Styrene là hydrocarbon thơm.

            D. Styrene là hydrocarbon không no.

Câu 7. Xét các chất: (a) toluene; (b) o-xylene; (c) ethylbenzene; (d) m-dimethylbenzene; (e) styrene. Đồng đẳng của benzen là:

     A. (a), (d).                                                                    B. (a), (e).

     C. (a), (b), (c), (d).                                                       D. (a), (b), (c), (e).

Câu 8. Hoạt tính sinh học của benzene, toluene là

            A. tùy thuộc vào nhiệt độ có thể gây hại hoặc không gây hại.

            B. không gây hại cho sức khỏe.

            C. gây ảnh hưởng tốt cho sức khỏe.

            D. gây hại cho sức khỏe nếu tiếp xúc trong thời gian dài.

Câu 10. Ứng với công thức phân tử C₇H₈ có bao nhiêu cấu tạo chứa vòng benzene?

     A. 2.                                                                             B. 3.

     C. 1.                                                                             D. 4.

Câu 11. Câu nào đúng nhất trong các câu sau đây?

            A. Benzene là một hydrocarbon.

            B. Benzene là một hydrocarbon no.

            C. Benzene là một hydrocarbon không no.

            D. Benzene là một hydrocarbon thơm.

Câu 12. Benzene tác dụng được với chất nào sau đây ở điều kiện thích hợp?

     A. Dung dịch Br₂.                                                        B. NaCl khan

     C. Br₂/FeBr₃, t^o                                                            D. Dung dịch NaOH

Câu 13. A là đồng đẳng của benzene có công thức nguyên là: (C₃H₄)_n. Công thức phân tử của A là:

     A. C₃H₄.                            B. C₆H₈.                             C. C₉H₁₂.                           D. C₁₂H₁₆.

Câu 14. Trong điều kiện có chiếu sáng, benzene cộng hợp với chlorine tạo thành hợp chất nào sau đây?

     A. C₆H₅Cl.                                                                   B. C₆H₄Cl₂.

     C. C₆H₆Cl₆.                                                                  D. C₆H₁₂Cl₆.

Câu 15. Naphthalene được điều chế chủ yếu bằng phương pháp nào sau đây?

     A. Chưng cất dầu mỏ                                                   B. Chưng cất nhựa than đá

     C. Đốt cháy nhựa đường.                                            D. Refoming

Câu 15. Tính chất nào sau đây không phải của alkylbenzene?

            A. Không màu sắc.

            B. Không mùi vị.

            C. Không tan trong nước.

            D. Tan nhiều trong các dung môi hữu cơ.

MỨC ĐỘ 2: HIỂU

Câu 16. Ứng với công thức phân tử C₈H₁₀ có bao nhiêu cấu tạo chứa vòng benzene?

     A. 2.                                                                             B. 3.

     C. 4.                                                                             D. 5.

Câu 17. Điều nào sau đâu không đúng khí nói về 2 vị trí trên 1 vòng benzene ?

            A. vị trí 1,2 gọi là ortho.                                                                                                         B. vị trí 1,4 gọi là para.

            C. vị trí 1,3 gọi là meta.                                                                                                          D. vị trí 2,5 gọi là ortho.

Câu 18. Công thức tổng quát của hiđrocacbon C_nH_2n+2-2a. Đối với naphthalene, giá trị của n và a lần lượt là:

     A. 10 và 5.                         B. 10 và 6.                         C. 10 và 7.                         D. 10 và 8.

Câu 19. Ứng với công thức C₉H₁₂ có bao nhiêu đồng phân có cấu tạo chứa vòng benzene ?

     A. 6.                                   B. 7.                                   C. 8.                                   D. 9.

Câu 20. Khi trên vòng benzene có sẵn nhóm thế –X, thì nhóm thứ hai sẽ ưu tiên thế vào vị trí m -.

Vậy –X là những nhóm thế nào?

     A. –C_nH_2n+1, –OH, –NH₂.                                            B. –OCH₃, –NH₂, –NO₂.

     C. –CH₃, –NH₂, –COOH.                                            D. –NO₂, –COOH, –SO₃H.

Câu 21. A + 4H₂ ethyl cyclohexane. Cấu tạo của A là:

     A. C₆H₅CH₂CH₃.              B. C₆H₅CH₃.                     C. C₆H₅CH₂CH=CH₂.      D. C₆H₅CH=CH₂.

Câu 22. Xét phản ứng: C₆H₅CH₃+ KMnO₄ C₆H₅COOK+ MnO₂+KOH+H₂O.

Tổng hệ số các chất trong phương trình trên là:

     A. 10.                                 B. 9.                                   C. 12.                                 D. 8.

Câu 23. Để phân biệt benzene, toluene, styrene ta chỉ dùng 1 thuốc thử duy nhất là:

     A. Dung dịch Br_2.                                                        B. Br₂ (xúc tác FeBr₃).

     C. Dung dịch KMnO₄.                                                D. Dung dịch Br₂ hoặc dung dịch KMnO₄.

Câu 24. Một hỗn hợp X gồm 2 arene A, R đều có M < 120, tỉ khối của X đối với C₂H₆ là 3,067. CTPT và số đồng phân của A và R là

            A. C₆H₆ (1 đồng phân) ; C₇H₈ (1 đồng phân).

            B. C₇H₈ (1 đồng phân) ; C₈H₁₀ (4 đồng phân).

            C. C₆H₆ (1 đồng phân) ; C₈H₁₀ (2 đồng phân).

            D. C₆H₆ (1 đồng phân) ; C₈H₁₀ (4 đồng phân).

Câu 25. A là dẫn xuất benzene có công thức nguyên (CH)_n. 1 mol A cộng tối đa 4 mol H₂ hoặc 1 mol Br₂(dd). Vậy A là:

     A. ethyl benzene.               B. methyl benzene.            C. vinyl benzene.               D. alkyl benzene.

MỨC ĐỘ 3, 4: VẬN DỤNG – VẬN DỤNG CAO

Câu 26. Tính khối lượng benzene cần dùng để điều chế được 24,6 gam nitrobenzene? Biết hiệu suất phản ứng là 78%

     A. 20,00 gam.                    B. 40,00 gam.                    C. 50,00 gam.                    D. 30,00 gam.

Hướng dẫn giải

Số mol nitrobenzene là 23,6/123= 0,2 mol

Phương trình phản ứng:

C₆H₆+ HNO₃ đặc C₆H₅NO₂+ H₂O

mol: 0,2 0,2

Vậy khối lượng benzene cần dùng với hiệu suất 78% là: 0,3.78:78%= 30 gam.

Đáp án D.

Câu 27. Một hợp chất hữu cơ X có vòng benzene có CTĐGN là C₇H₇Br và M = 171. Gọi tên hợp chất này biết rằng hợp chất này là sản phẩm chính trong phản ứng giữa C₇H₈ và Br₂ (xúc tác FeBr₃).

     A. o- hoặc p-bromotoluene.                                         B. o- hoặc p-bromobenzene.

     C. m-bromotoluene.                                                     D. m-bromobenzene.

Hướng dẫn giải

Đặt CTPT của hợp chất X là (C₇H₇Br)_n suy ra (12.7+7+80).n = 171 n = 1. Do đó công thức phân tử của X là C₇H₇Br.

Vì hợp chất X là sản phẩm chính trong phản ứng giữa C₇H₈ và Br₂ (xúc tác FeBr₃) nên theo quy tắc thế trên vòng benzene ta thấy X có thể là o- bromotoluene hoặc p-bromotoluene.

Đáp án A.

Câu 28. TNT (2,4,6- trinitrotoluene) được điều chế bằng phản ứng của toluene với hỗn hợp gồm HNO₃ đặc và H₂SO₄ đặc, trong điều kiện đun nóng. Biết hiệu suất của toàn bộ quá trình tổng hợp là 50%. Lượng TNT (2,4,6- trinitrotoluene) tạo thành từ 276 gam toluene là

     A. 340,5 gam.                    B. 681,0 gam.                    C. 1362,0 gam.                  D. 170,25 gam.

Hướng dẫn giải

Số mol toluene= 276/92= 3 mol

Phương trình phản ứng:

C₆H₅CH₃ + 3HNO₃ C₆H₂(NO₂)₃CH₃ + 3H₂O(1)

mol: 3 3

Theo phương trình và đề bài ta thấy khối lượng TNT (2,4,6-trinitrotoluene) tạo thành từ 276 gam toluene với hiệu suất 80% là:3.227.50% = 340,5 gam

Đáp án A.

Câu 29. Tiến hành trùng hợp 20,8 gam styrene được hỗn hợp X gồm polistyrene và styrene (dư). Cho X tác dụng với 200 ml dung dịch Br₂ 0,2M, sau đó cho dung KI dư vào thấy xuất hiện 2,54 gam iodine. Hiệu suất trùng hợp styrene là:

     A. 60%.                             B. 85%.                              C. 80%.                             D. 75%.

Hướng dẫn giải

Số mol styrene= 0,2 mol; số mol Br₂ = 0,04 mol; số mol I₂= 0,01 mol

Phương trình phản ứng:

(1)

mol: 0,2

(2)

mol: 0,004 0,004

KI + Br_{2 KBr +}I₂(3)

mol: 0,01 0,01

Theo (3) ta thấy số mol Br₂ dư là 0,01 nên số mol brom phản ứng ở (2) là 0,03 mol và bằng số mol của styrene dư. Vậy số mol styrene tham gia phản ứng trùng hợp là 0,2-0,03= 0,17 mol, hiệu suất phản ứng trùng hợp là

Đáp án B.

Câu 30. Đề hiđro hoá ethylbenzene ta được styrene; trùng hợp styrene ta được polistyrene với hiệu suất chung 85%. Khối lượng ethylbenzene cần dùng để sản xuất 26,0 tấn polisytrene là:

     A. 26,5 tấn.                        B. 18,1 tấn.                        C. 31,18 tấn.                      D. 38,18 tấn.

Hướng dẫn giải

Sơ đồ phản ứng:

nC₆H₅CH₂CH₃ nC₆H₅CH=CH₂

gam: 106n 104n

tấn: x.85% 26,0

Vậy khối lượng ethylbenzene cần dùng để sản xuất 20,6 tấn polisitren với hiệu suất 85% là:

x= tấn

Đáp án C.

Câu 31. Lượng chlorobenzene thu được khi cho 23,4 gam C₆H₆ tác dụng hết với Cl₂(xúc tác FeCl₃) với hiệu suất phản ứng đạt 60% là:

     A. 25,25 gam.                    B. 25,20 gam.                    C. 20,25 gam.                    D. 20 gam.

Hướng dẫn giải

Số mol benzene là 23,4/78= 0,3 mol

Phương trình phản ứng:

C₆H₆+ Cl₂ C₆H₅Cl + HCl (1)

mol: 0,3 0,3

Vậy khối lượng chlorobenzene thu được với hiệu suất 60% là: 0,3.112,5.60%= 20,25 gam.

Đáp án C.

O2 Education gửi các thầy cô link download

17.-BAI-17-ARENE-HYDROCARBON-THOM-Pham-Long.2.OK_Download

Mời các thầy cô và các em xem thêm

Tổng hợp giáo án và các chuyên đề dạy học hóa học 11
19/08/2023
Câu hỏi trắc nghiệm bài 16 hydrocarbon không no KNTT

Câu hỏi trắc nghiệm bài 16 hydrocarbon không no KNTT

BÀI 16: HYDROCARBON KHÔNG NO (KNTT)

A. TÓM TẮT LÝ THUYẾT

1. Khái niệm hydrocarbon không no là những hydrocarbon trong phân tử có chứa liên kết đôi, liên kết ba ( gọi chung là liên kết bội ) hoặc đồng thời cả liên kết đôi và liên kết ba.

a/ Alkene: Là các hydrocarbon không no, mạch hở, có chứa một liên kết đôi C=C trong phân tử.

CTTQ: C_nH_2n (n>=2)

VD: C₂H₄, C₃H₆, C₄H₈,..

b/ Alkyne: Là các hydrocarbon không no, mạch hở, có chứa một liên kết ba C C trong phân tử.

CTTQ: C_nH_2n-2(n>=2)

VD: C₂H₂, C₃H₄, C₄H₆,..

2. Đồng phân

a/ Đồng phân cấu tạo: Alkene và alkyne có hai loại đồng phân cấu tạo là đồng phân vị trí liên kết bội (C4 trở lên) và đồng phân mạch carbon ( từ C4 trở lên với alkene và C5 trở lên với alkyne).

b/ Đồng phân hình học: Trong phân tử alkene nếu mỗi nguyên tử carbon của liên kết đôi liên kết với hai nguyên tử hoặc hai nhóm nguyên tử khác nhau thì sẽ có đồng phân hình học.

– Nếu mạch chính ở cùng một phía của liên kết đôi, gọi là đồng phân Cis.

– Nếu mạch chính ở hai phía khác nhau của liên kết đôi, gọi là đồng phân Trans.

3. Danh pháp

Danh pháp thay thế của Alkene và Alkyne: Phần nền-vị trí liên kết bội – ene hoặc yne

VD:CH₂=CH₂: ethene (ethylene)

       HC CH: ethyne (acetylene)

Lưu ý: – Chọn mạch carbon dài nhất, có nhiều nhánh nhất và có chứa liên kết bội làm mạch chính.

           – Đánh số sao cho nguyên tử carbon có liên kết bội có chỉ số nhỏ nhất.

            – Dùng chữ số (1,2,3,..) và gạch nối (-) để chỉ vị trí liên kết bội.

            – Nếu alkene hoặc alkyne có nhánh thì cần thêm vị trí nhánh và tên nhánh trước tên của alkene và alkyne tương ứng với mạch chính.

4. Đặc điểm cấu tạo Ethylene và Acetylene

a/ Ethylene: 1 liên kết và 1 liên kết π.

b/ Acetylene: 1 liên kết và 2 liên kết π.

5. Tính chất vật lý

Nhiệt độ sôi, nóng chảy của alkene và alkyne gần như alkane. Không mùi nhẹ hơn nước.

C1-C4: trạng thái khí, C5-C17: trạng thái lỏng, C18 trở lên: trạng thái rắn.

6. Tính chất hóa học alkene và alkyne

a/ Phản ứng cộng

* Phản ứng cộng Hydrogen: Hydrogen hóa alkene và alkyne thu được alkane tương ứng.

VD:

*Phản ứng cộng halogen: Khi cho alkene hoặc alkyne phản ứng với dung dịch bromine, dung dịch sẽ mất màu.

VD:

*Phản ứng cộng hydrogen halide: Phản ứng cộng hydrogen halide vào alkene hoặc alkyne tạo thành halogenoalkane.

VD:

*Phản ứng cộng nước ( xúc tác thường là H₂SO₄ hoặc H₃PO₄): Phản ứng cộng nước vào alkene hay còn gọi là hydrate hóa alkene tạo alcohol.

VD:

**Quy tắc Markovnikov: Phản ứng cộng một tác nhân không đối xứng HX như HBr, HCl, HOH,..vào liên kết bội, nguyên tử hydrogen sẽ ưu tiên cộng vào nguyên tử carbon có nhiều hydrogen hơn và X sẽ cộng vào nguyên tử carbon có ít hydrogen hơn.

b/ Phản ứng trùng hợp của alkene: là quá trình cộng hợp liên tiếp nhiều phân tử alkene giống nhau hoặc tương tự nhau (gọi là monomer) tạo thành phân tử có phân tử khối lớn ( gọi là polymer).

VD:

c/ Phản ứng của alk-1-yne với AgNO₃ trong NH₃

Các alkyne có liên kết ba ở đầu mạch có khả năng tham gia phản ứng với dung dịch AgNO₃ trong NH₃ tạo kết tủa. Phản ứng này dùng nhận biết alkyne đầu mạch.

VD:

                                                               (kết tủa vàng)

d/ Phản ứng oxi hóa

*Oxi hóa không hoàn toàn: Các alkene và alkyne có khả năng làm mất màu dung dịch thuốc tím.

VD:

                                                                        (ethylene glycol)

* Phản ứng cháy

Tổng quát:

7. Điều chế

a/ Alkene

– Trong PTN : dehydrate ethanol.

VD :

– Trong CN : alkene C2-C4 được điều chế bằng cách cracking alkane trong các nhà máy lọc dầu.

b/ Alkyne

– Acetylen được điều chế từ phản ứng giữ calcium carbide với H₂O

PT :

– Nhiệt phân methane ở 1500 ⁰C , làm lạnh nhanh.

8. Ứng dụng của alkene và alkyne

– Đèn xì oxygen-acetylene

– Sản xuất dược phẩm

– Ethylene kích thích hoa quả mau chín

– Công nghiệp hóa chất : sản xuất alcohol, aldehyde,..

– Tổng hợp polymer để sản xuất chất dẻo, tơ, sợi,…

B. BÀI TẬP TRẮC NGHIỆM

MỨC ĐỘ 1: BIẾT

Câu 1. Alkene là những hiđrocacbon có đặc điểm là

     A. không no, mạch hở, có một liên kết ba C≡C.

     B. không no, mạch vòng, có một liên kết đôi C=C.

     C. không no, mạch hở, có một liên kết đôi C=C.

     D. no, mạch vòng.

Câu 2. Alkene là các hiđrocacbon không no, mạch hở, có công thức chung là

     A. C_nH_2n+2 (n ≥ 1).             B. C_nH_2n (n ≥ 2).                C. C_nH_2n (n ≥ 3).               D. C_nH_2n-2 (n ≥ 2).

Câu 3. Hiđrocacbon A thể tích ở điều kiện thường, công thức phân tử có dạng C_x+1H_3x. Công thức phân tử của A là :

         A. CH₄.                                                                                   B. C₂H₆.                                                                                  C. C₃H₆.                                                                                 D. C₄H₈.

Câu 4. Trong alkene, mạch chính là

     A. mạch dài nhất và có nhiều nhánh nhất.

     B. mạch có chứa liên kết đôi và nhiều nhánh nhất.

     C. mạch có chứa liên kết đôi, nhiều nhánh nhất và phân nhánh sớm nhất.

     D. mạch có chứa liên kết đôi, dài nhất và nhiều nhánh nhất.

Câu 5. Alkene CH₃-CH=CH-CH₃ có tên là

     A. 2-metylprop-2-ene.       B. but-2-ene.                      C. but-1-ene.                     D. but-3-ene.

Câu 6. Hợp chất 2,4-dimethylhex-1-ene ứng với CTCT nào dưới đây ?

                A.                                                       B.

            C.                                                        D.

Câu 7. Chất X có công thức cấu tạo: CH₃-CH(CH₃)-CH=CH₂. Tên thay thế của X là

     A. 3-methylbut-1-yne.       B. 3-methylbut-1-ene.       C. 2-methylbut-3-ene.       D. 2-methylbut-3-yne.

Câu 8. Alkene X có công thức cấu tạo: CH₃–CH₂–C(CH₃)=CH–CH₃. Tên gọi của X theo danh pháp IUPAC là

     A. isohexane.                     B. 3-methylpent-3-ene.      C. 3-methylpent-2-ene.     D. 2-ethylbut-2-ene.

Câu 9. Alkyne là

     A. Những hiđrocacbon mạch hở có một liên kết đôi trong phân tử.

     B. Những hiđrocacbon mạch hở có một liên kết ba trong phân tử.

     C. Những hiđrocacbon mạch hở có một liên kết bội trong phân tử.

     D. Những hiđrocacbon mạch hở có một vòng no trong phân tử.

Câu 10. Alkyne là những hiđrocacbon không no, mạch hở, có công thức chung là

     A. C_nH_2n+2(n≥1).               B. C_nH_2n(n≥2).                  C. C_nH_2n-2(n≥2).               D. C_nH_2n-6(n≥6).

Câu 11. Alkyne CH₃-C≡C-CH₃ có tên gọi là

     A. but-1-yne.                     B. but-2-yne.                     C. methylpropyne.             D. methylbut-1-yne.

Câu 12. Alkyne dưới đây có tên gọi là

     A. 3-methylpent-2-yne.     B. 2-methylhex-4-yne.       C. 4-methylhex-2-yne.      D. 3-methylhex-4-yne.

Câu 13. Alkyne dưới đây có tên gọi là

     A. 4-ethylpent-2-yne.        B. 2-ethylpent-3-yne.        C. 4-methylhex-2-yne.      D. 3-methylhex-4-yne.

Câu 14. Alkyne dưới đây có tên gọi là

     A. 3,3-đimethylpent-2-yne.                                          B. 4,4-đimethylpent-3-yne.

     C. 4,4-đimethylhex-2-yne.                                           D. 3,3-đimethylpent-4-yne.

Câu 15. Phương pháp nào sau đây là tốt nhất để phân biệt khí CH₄ và khí C₂H₄ ?

         A. Dựa vào tỉ lệ về thể tích khí O₂ tham gia phản ứng cháy.

         B. Sự thay đổi màu của nước brom.

         C. So sánh khối lượng riêng.

         D. Phân tích thành phần định lượng của các hợp chất.

MỨC ĐỘ 2 : HIỂU

Câu 1. Số lượng đồng phân cấu tạo mạch hở ứng với công thức phân tử C₄H₈ là

     A. 2.                                   B. 3.                                   C. 4.                                   D. 5.

Câu 2. Số lượng đồng phân cấu tạo mạch hở ứng với công thức phân tử C₅H₁₀ là

     A. 2.                                   B. 3.                                   C. 4.                                   D. 5.

Câu 3. Trong phân tử propene có số liên kết xich ma (σ) là

     A. 7.                                   B. 9.                                   C. 8.                                   D. 6.

Câu 4. Câu nào sau đây sai ?

A. Alkyne có số đồng phân ít hơn alkene tương ứng.

B. Alkyne tương tự alkene đều có đồng phân hình học.

C. Hai alkyne đầu dãy không có đồng phân.

D. Butyne có 2 đồng phân vị trí nhóm chức.

Câu 5. Số lượng đồng phân mạch hở ứng với công thức phân tử C₄H₈ là

     A. 2.                                   B. 3.                                   C. 4.                                   D. 5.

Câu 6. Có bao nhiêu alkyne tương ứng với công thức phân tử C₅H₈?

     A. 2.                                   B. 3.                                   C. 4.                                   D. 5.

Câu 7. Có bao nhiêu đồng phân alkyne C₅H₈ tác dụng được với dung dịch AgNO₃/NH₃ tạo kết tủa?

     A. 3.                                   B. 2.                                   C. 4.                                   D. 1.

Câu 8. Có bao nhiêu alkyne tương ứng với công thức phân tử C₆H₁₀?

     A. 5.                                   B. 6.                                   C. 7.                                   D. 8.

Câu 9. Cho sơ đồ phản ứng sau :

CH₃–C≡CH + AgNO₃/NH₃      X + NH₄NO₃

X có công thức cấu tạo là ?

A. CH₃–C–Ag≡C–Ag.                                                                                                                               B. CH₃–C≡C–Ag.

C. Ag–CH₂–C≡C–Ag.                                                                                                                               D. A, B, C đều có thể đúng.

Câu 10. Khi cho but-1-ene tác dụng với dung dịch HBr, theo quy tắc Maccopnhicop sản phẩm nào sau đây là sản phẩm chính ?

A. CH₃–CH₂–CHBr–CH₂Br.                                                                                                        C. CH₃–CH₂–CHBr–CH₃.

B. CH₂Br–CH₂–CH₂–CH₂Br.                                                                                           D. CH₃–CH₂–CH₂–CH₂Br.

MỨC ĐỘ 3, 4: VẬN DỤNG – VẬN DỤNG CAO

Câu 1. Dẫn từ từ 8,4 gam hỗn hợp X gồm but-1-ene và but-2-ene lội chậm qua bình đựng dung dịch Br₂, khi kết thúc phản ứng thấy có m gam brom phản ứng. m có giá trị là :

     A. 12 gam.                         B. 24 gam.                         C. 36 gam.                         D. 48 gam.

Hướng dẫn giải

Phương trình phản ứng :

            C_nH_2n      +      Br₂           C_nH_2nBr₂

     mBr₂=

Câu 2. Hỗn hợp A gồm CH₄, C₂H₄, C₄H₄. Tỉ khối hơi của A so với H₂ bằng 17. Đốt cháy hoàn toàn 0,05 mL hỗn hợp A rồi cho sản phẩm cháy vào dung dịch Ca(OH)₂ dư. Khối lượng dung dịch sau phản ứng

     A. giảm 20,1 gam.             B. giảm 22,08 gam.           C. tăng 19,6 gam.              D. tăng 22,08 gam.

Hướng dẫn giải

      Đặt công thức chung của các chất trong hỗn hợp A là 12.3 + =21,2.2 = 6,4.

      Sơ đồ phản ứng :

                   3CO₂     +     H₂O      (1)

mol:      0,2                    0,2.3        0,2.

      Tổng khối lượng nước và CO₂ sinh ra là : 0,2.3.44 + 0,2. .18 = 37,92 gam.

            CO₂   +   Ca(OH)₂      CaCO₃    +    H₂O (2)

mol:      0,6                               0,6

      Khối lượng kết tủa sinh ra là : 0,6.100 = 60 gam.

      Như vậy sau phản ứng khối lượng dung dịch giảm là : 60 – 37,92 = 22,08 gam.

Câu 3. Một bình kín A chứa các chất sau: acetylene, vinylacetylene, hidrogen (1,1 mol) và một ít bột nikel (trong đó tỉ lệ số mol acetylene, vinylacetylene là 1 : 1). Nung nóng bình một thời gian, thu được hỗn hợp khí B có tỉ khối so với H₂ bằng 245/12. Khí B phản ứng vừa đủ với AgNO₃ (trong dung dịch NH₃), thu được 0,6 mol hỗn hợp kết tủa X và 13,44 lít hỗn hợp khí Y (đktc). Biết hỗn hợp khí Y có tỉ khối so với heli bằng 127/12 và hỗn hợp Y phản ứng tối đa với 0,5 mol Br₂ trong dung dịch. Khối lượng kết tủa X gần nhất với giá trị nào sau đây?

     A. 72 gam                         B. 104 gam                       C. 120 gam                       D. 130 gam

Hướng dẫn giải

Câu 4. Nung một bình kín chứa ethylene, axetilene, propane, vinylaxetilene, hydrogen và một ít bột Ni, sau một thời gian, thu được hỗn hợp khí X (không chứa ankađien) có tỉ khối so với He là 9,5. Đốt cháy hoàn toàn X, thu được 2,7 mol CO₂ và 2,8 mol H₂O. Mặt khác, cho X phản ứng vừa đủ với a mol AgNO₃ trong dung dịch NH₃, thu được 56,1 gam kết tủa và hỗn hợp khí Y. Cho Y phản ứng vừa đủ với 100 gam dung dịch Br₂ 40%, thu được 10,08 lít (đktc) hỗn hợp khí Z. Giá trị của a là

     A. 0,25                              B. 0,30                              C. 0,35                              D. 0,40

Hướng dẫn giải

Câu 5. Hỗn hợp khí X gồm 4 chất CH₄, C₂H₄, C₃H₄, C₄H₄. Nung nóng 6,72 lít hỗn hợp E chứa X và H₂ (bột Ni xúc tác) một thời gian thu được hỗn hợp F có tỉ khối so với He bằng 9,5. Dẫn toàn bộ F qua bình đựng dung dịch Br₂ dư thấy khối lượng Br₂ phản ứng là 0,13 mol; đồng thời khối lượng bình tăng a gam. Khí thoát ra khỏi bình (hỗn hợp khí T) có thể tích là 1,792 lít chỉ chứa các hydrocarbon. Đốt cháy toàn bộ T thu được 4,32 gam nước. Các khí đều đo ở đktc. Giá trị của a là

     A. 4,28 gam                      B. 3,68 gam                      C. 5,62 gam                      D. 7,36 gam

Hướng dẫn giải

Hỗn hợp khí T chỉ chứa các hydrocarbon => F chỉ chứa các hidrocacbon

O2 Education gửi các thầy cô link download

16.-Bai-16-Hydrocarbon-khong-no-KNTT.OK_Download

Mời các thầy cô và các em xem thêm

Tổng hợp giáo án và các chuyên đề dạy học hóa học 11

19/08/2023

Hợp chất	Tên danh pháp
HCHO	Methanal
CH₃CHO	Ethanal
	3-methylbutanal
CH₂=CHCH₂CHO	But-3-enal

Hợp chất	Tên danh pháp
	Propanone
	Butanone
	Pentan-2-one
	Pent-4-en-2-one


Phenol	o-cresol	m-cresol	hydroquinone	p-cresol