Chuyện xưa kể lại, có một gia đình đông con, gặp năm thất bát, hạn hán thiên tai triền miên, cuộc sống của gia đình này rất khó khăn. Họ bèn trốn con vào rừng để tìm đồ ăn cho các con.
Các con ở nhà đói ăn, liên tục khóc kêu “Pung pung đói mỏ, đói lòng lắm bố mẹ ơi!”. Nghe tiếng khóc, thương con, hai vợ chồng an ủi “Chớ chớ vội các con ơi, để bố mẹ phát cỏ làm nương hẵng”.
Và cứ thế theo thời gian, họ phát nương, nhặt cỏ, tra hạt, làm nương. Rồi đến khi thu hoạch mẻ gạo đầu tiên vừa giã xong. Họ đồ ngay một chõ, nắm tường nắm chạy về cho con ăn. Nhưng về không thấy con đâu nữa, chỉ nghe thấy tiếng trong rừng vọng ra “Pung pung đói mỏi, đói lòng lắm bố mẹ ơi!”.
Họ chạy theo tiếng gọi, bê nồi cơm vừa kêu các con về ăn cơm. Tiếng gọi vừa dứt, ở đâu một đàn chim bay xuống đậu quanh khu rừng hót vang “Pung pung pung pung, chúng con ăn quả ăn sấu đã quen, cơm xôi xin nhường phần bố mẹ, nằm cành sấu me đã ấm êm, con không về nhà được nữa rồi”.
Đến lúc này, vợ chồng mới biết con mình vì đói, vào rừng tìm cái ăn nên đã hóa chim. Lòng đau xót vô cùng. Thương con, đói, mệt, kiệt sức, vợ chồng gục vào bung cơm mà chết đi.
Thấy bố mẹ chết thảm, đàn chim kêu vang trời, dùng nắm cơm còn lại đắp mồ cho cha mẹ. Về sau, chỗ ấy mọc lên một cây lạ, củ bột trắng, thơm dẻo như cơm. Người ta gọi là củ mài. Các hạt cơm vung vãi xung quanh mọc lên một loài cây lạ, có quả màu hồng căng mọng. Người ta gọi là cây cơm rượu. Đây chính là 2 loại củ, quả cứu đói cho nhiều người.
Để lựa chọn được máy phát điện phù hợp với nhu cầu sử dụng, chúng ta cần quan tâm đến những tiêu chí như công suất tiêu thụ của gia đình, công suất máy phát điện, độ ồn của máy phát, loại nhiên liệu sử dụng…
Kinh nghiệm chọn mua máy phát điện gia đình như thế nào?
Xác định nguồn điện 1 pha hay 3 pha
Nếu tất cả các thiết bị trong gia đình đều sử dụng điện 1 pha thì chúng ta nên chọn máy phát điện 1 pha cho dù nguồn điện lưới vào là 3 pha. Vì máy phát điện 3 pha công suất nhỏ, khi sử dụng dễ bị lệch pha dẫn đến máy không hoạt động.
Xác định loại máy xăng hay dầu diesel
Nếu ở khu vực ít cúp điện lưới thì nên sử dụng máy xăng, vì đầu tư ban đầu ít, dễ sử dụng, độ ồn thấp hơn.
Nếu ở khu vực hay cúp điện hoặc không có điện lưới thì nên sử dụng máy dầu diesel vì máy dầu tiêu thụ ít dầu đồng thời giá dầu cũng rẻ hơn vì thế sẽ tiết kiệm được chi phí vận hành.
Vậy nên quý khách cần cân nhắc khi lựa chọn máy phát điện gia đình chạy xăng hay chạy dầu, để tối ưu chi phí đầu tư và sử dụng.
Xác định công suất máy phát điện
Khi mua máy phát điện người sử dụng cần tính toán tổng công suất tiêu thụ của các thiết bị sử dụng điện trong gia đình là bao nhiêu, khi đó cộng thêm khoảng 10-20% sẽ ra công suất điện tối ưu để chọn mua máy phát điện.
Nếu chỉ sử dụng trong gia đình với mục đích thắp sáng, quạt, tivi và nấu ăn thông thường thì chỉ cần mua loại công suất vừa và nhỏ từ 2 – 3 kw. – Nếu muốn sử dụng thêm các thiết bị nặng điện như điều hòa thì nên chọn loại công suất lớn hơn từ 4 – 6 kw.
Có các hãng thương hiệu máy phát điện nổi tiếng và rất được ưa chuộng tại thị trường Việt Nam sau:
Máy phát điện Hyundai
Máy phát điện Mitsubishi
Máy phát điện Honda
Máy phát điện Denyo
Máy phát điện PERKINS
Máy phát điện Baudouin
Máy phát điện Cummins
Máy phát điện Perkins
Máy phát điện Kofo
Máy phát điện Kubota
Công suất một số thiết bị gia dụng thường gặp
Bạn có thể căn cứ vào Bảng công suất thiết bị điện gia đình dưới đây để tự tính công suất tiêu thụ của gia đình mình. Từ đó tính toán ra công suất của máy phát điện. Mời bạn tham khảo Máy phát điện gia đình bao nhiêu KW là đủ?
Nếu chỉ sử dụng trong gia đình với mục đích thắp sáng, quạt hoặc TV thì chỉ cần mua loại công suất vừa và nhỏ từ 2 đến 4 kW. Còn nếu muốn sử dụng thêm các thiết bị ngốn điện như điều hoà thì nên chọn loại công suất lớn hơn từ 4 đến 6 kW.
Máy phát điện gia đình bao nhiêu KW là đủ?
Khi mua máy phát điện gia đình, người dùng nên đếm trước các thiết bị dự tính sẽ sử dụng khi mất điện là bao nhiêu loại để tính toán công suất tiêu thụ tổng, từ đó có thể lựa chọn thiết bị phát điện có công suất phù hợp nhằm tránh tình trạng gây quá tải, chập điện, cháy các vật dụng nối với máy phát điện.
Nếu gia đình bạn chỉ cần máy phát điện để thắp sáng, dùng quạt và mở tivi thì chỉ cần loại nhỏ từ 2 đến 4 kW. Nếu muốn sử dụng thêm các thiết bị ngốn điện như máy lạnh nên chọn loại có công suất lớn từ 4 đến 6 kW.
Ngoài ra, để tăng tuổi thọ và độ bền cho máy phát điện, tránh tình trạng quá tải điện, người mua máy nên chọn mua máy phát điện có công suất cao hơn công suất tiêu thụ thực tế từ 10% đến 25%. Nhưng cũng không nên chọn máy phát cho gia đình có công suất quá cao, vì sẽ dẫn đến giá thành cao, tiêu hao nhiên liệu và dễ giảm tuổi thọ.
Ví dụ: công suất tải tính toán được là: 150KVA. Công suất cần trang bị là: 150KVA x 1.1 = 165KVA. Tùy theo tình trạng máy cũ hay mới, chạy tốt hay không ta có hệ số an toàn từ 1.1 – 1.25.
Tuy nhiên, người tiêu dùng cũng không nên chọn máy phát điện gia đình có công suất quá cao bởi sẽ dẫn đến giá thành cao, máy chạy non tải cũng làm tăng tiêu hao nhiên liệu, giảm tuổi thọ. Muốn máy chạy êm, tiếng ồn nhỏ, không có khói, nên chọn máy dùng động cơ 4 thì chạy xăng. Máy phát điện dùng động cơ 2 thì có tiếng nổ to hơn và có khói nhiều hơn khi khởi động máy.
Máy phát còn một thông số quan trọng nữa cần chọn đó là độ ồn: Nên chọn loại có độ ồn < 70dB. Về các con số trên máy phát điện: Thường máy sẽ ghi là KVA cái này thông thường nhân với hệ số nữa mới ra KW, mà hệ số thì luôn luôn bé hơn 1, thường 0.6 -0.8, tùy theo tải là loại gì. Ở một số các cửa hàng, bán hàng không rõ nguồn gốc, xuất xứ họ hay nhập nhèm KVA và KW, trong khi đồ dùng chỉ tính W hay KW.
Ngoài ra các loại máy phát điện dân dụng không chính hãng thường tự in số KVA hay KW lớn hơn công suất thực. Hàng trôi nổi trên thị trường thậm chí còn dập trên thân máy gấp 1,5 lần. Chúng tôi khuyên người tiêu dùng: mua máy nhỏ vừa đủ chạy quạt, chiếu sáng và TV thôi, không nhất thiết chạy điều hòa vì lý do kinh tế và độ ồn.
Cách tính công suất máy phát điện
Công suất sử dụng = Công suất máy phát *Hệ số công suất (= 0,8).
Công suất sử dụng: cộng công suất tất cả những thiết bị muốn chạy đồng thời tại cùng một thời điểm.
Công suất máy phát = Công suất sử dụng / Hệ số công suất luôn luôn : Công suất máy phát > Công suất sử dụng (không bao giờ bằng hoặc nhỏ hơn, sẽ gây quá tải máy phát).
Nếu muốn an toàn thì công suất máy phát phải tính dư thêm 1,2 lần nữa.
Như vậy, câu trả lời cho câu hỏi “Máy phát điện có chạy được điều hòa không” là “Có”, nhưng phải đảm bảo điều kiện ổn định về điện áp. Nếu máy phát điện không cung cấp được điện áp ổn định thì tốt nhất không nên dùng.
Máy phát điện có chạy được điều hòa không?
Điều hòa thường có công suất lớn và nên dùng với dòng điện có điện áp ổn định. Nếu có bất cứ vấn đề gì về sự chênh lệch hoặc không đồng nhất về điện áp có thể khiến điều hòa của bạn gặp sự cố.
Trong khi đó, các máy phát điện thường cung cấp điện áp chập chờn, không ổn định. Như vậy, máy phát điện có chạy được điều hòa nhưng phải đảm bảo điều kiện ổn định về điện áp.
Nếu máy phát điện không cung cấp được điện áp ổn định thì tốt nhất không nên dùng. Nếu cố tình sử dụng có thể gây ra các lỗi như:
Chập mạch, nguy hiểm cho những giàn điều hòa tuổi thọ lâu đời;
Cháy máy nén – bộ phận chủ chốt trong hầu hết thiết bị điều hòa;
Cháy bảng mạch điều khiển.
Thực tế hiện nay các máy phát điện đều đã được cải tiến hiện đại và phù hợp với nhu cầu của người dùng hơn. Cải tiến lớn này chính là đã được trang bị thêm bộ điều chỉnh điện áp tự động AVR. Bộ điều chỉnh này tác dụng điều hòa điện áp đầu ra và giữ chúng ở một mức nhất định.
Chọn máy phát điện cho điều hòa như thế nào?
Tính toán công suất của máy phát điện chạy được điều hòa. Để biết công suất máy phát điện chạy điều hòa bạn phải biết công suất của điều hòa.
Công suất điều hòa được đo bằng kW hoặc BTU. Thông số này được ghi trên nhãn của thiết bị. Bạn cần biết thêm 1 BTU = 0,000293 kW. Chẳng hạn, đối với điều hòa 18000BTU thì công suất là khoảng 5,3kW.
Tuy nhiên, công suất này mới chỉ là công suất hoạt động, bạn cần phải tính công suất khởi động. Công suất khởi động của điều hòa thường cao hơn 2 – 3 lần công suất điều hòa chạy ổn định.
Như vậy, bạn chỉ cần lấy một chiếc máy phát điện có công suất lớn hơn hoặc bằng công suất khởi động của điều hòa.
Nếu bạn sử dụng điều hòa cùng các thiết bị khác trong gia đình. Tính công suất khởi động của các thiết bị đó. Cộng tổng chúng lại với nhau. Công suất của máy phát điện nên lớn hơn công suất tổng vừa tính. Bên cạnh đó, bạn cũng chỉ nên chạy máy phát điện dưới 80% công suất của máy.
Điều hòa 9000BTU có công suất làm lạnh là 9000/3412,14 = 2,64 kW. Công suất tiêu thụ điện là 1HP = 0,746 kW. Ngoài ra, công suất của quạt gió là 0,2 – 0,25kW ở mặt lạnh. Như vậy, công suất tiêu thụ điện của điều hòa 9000BTU là ~1kW.
Công suất khởi động của điều hòa sẽ gấp 2 – 3 lần công suất khi điều hòa chạy bình thường, tức là 2 – 3kW. Vậy, thực tế máy phát điện phải có công suất 4kW (tính dư tải) thì mới chạy được điều hòa này.
Máy phát điện chạy điều hòa 12000BTU
Tương tự ta có công suất làm lạnh của điều hòa 12000BTU là 3,52kW. Công suất tiêu thụ điện là ~1,5kW. Công suất khởi động của điều hòa là 3 – 4,5kW, cần máy phát điện 6kW.
Một số lưu ý khi sử dụng máy phát điện
Để việc sử dụng máy phát điện có hiệu suất cao nhất và an toàn nhất thì bạn nên lưu ý những điều dưới đây:
Vị trí đặt máy ở những nơi an toàn, bằng phẳng, thông thoáng, khô ráo và ít phải di chuyển trong quá trình sử dụng.
Sử dụng đúng điện áp định mức, không chạy máy quá tải hoặc non tải
Vận hành máy theo đúng quy trình, quy tắc sử dụng máy phát điện
Cho máy chạy không tải khoảng 5-10p trước khi bắt đầu sử dụng để hệ thống được bôi trơn các khớp động cơ.
Sau khi ngưng sử dụng máy cũng cần tuân thủ các quy chuẩn về máy phát điện
Theo các nhà khoa học, nhiệt độ nóng nhất mà cơ thể có thể chịu đựng được phụ thuộc rất nhiều vào độ ẩm của không khí.
Nhiệt độ nóng nhất mà con người có thể chịu đựng
Theo một nghiên cứu vào năm 2020 trên tạp chí Science Advances, nhiệt độ bầu ướt giới hạn của con người có thể chịu được là 95°F (35°C). Nhiệt độ bầu ướt (wet-bulb temperature) được đo bằng một nhiệt kế bọc trong miếng vải ngâm nước và tính đến cả nhiệt độ cũng như độ ẩm. Điều quan trọng bạn cần hiểu là khi không khí có độ ẩm cao, mồ hôi sẽ khó bốc hơi khỏi cơ thể để hạ nhiệt cho con người.
Colin Raymond, nhà khoa học tại NASA và nghiên cứu về nhiệt độ cực cao cho biết nếu độ ẩm thấp nhưng nhiệt độ cao hoặc ngược lại thì nhiệt độ bầu ướt có thể sẽ không đến gần với điểm giới hạn của cơ thể con người. Tuy nhiên, khi cả nhiệt độ và độ ẩm đều rất cao, nhiệt độ bầu ướt có thể tăng lên mức nguy hiểm.
Ví dụ, khi nhiệt độ không khí là 46,1°C và độ ẩm tương đối là 30% thì nhiệt độ bầu ướt chỉ khoảng 30,5°C. Tuy nhiên, khi nhiệt độ không khí là 38,9°C và độ ẩm tương đối là 77% thì nhiệt độ bầu ướt là khoảng 35°C.
Nhiệt độ bầu ướt (wet-bulb) là nhiệt độ thấp nhất mà một vật có thể tự làm mát khi độ ẩm bốc hơi hết. Nhiệt độ bầu ướt càng thấp thì chúng ta càng dễ làm mát. Thông số này cho ta biết cơ thể chúng ta có thể được làm mát tốt tới chừng nào bởi mồ hôi khi trời nóng và ẩm, và cho ta biết liệu các điều kiện khí hậu có hại cho sức khỏe ta hay không, hay có gây chết người không.
Một nghiên cứu được công bố vào năm 2010 ước tính rằng nhiệt độ bầu ướt ở 35°C tương ứng 95°F ở độ ẩm 100% hoặc 115°F ở độ ẩm 50% sẽ là giới hạn an toàn mà cơ thể con người có thể chịu được.
Nghiên cứu mới đã hạ thấp giới hạn nhiệt bầu ướt (wet-bulb temperature) mà cơ thể con người có thể chịu đựng được trước khi tử vong.
Khí hậu càng nóng thì cơ thể chúng ta càng cảm thấy giãn ra, và càng cần toát mồ hôi để giải nhiệt. Nhưng không khí ẩm có khả năng giữ hơi ẩm bổ sung kém, nên nước bay hơi chậm hơn trong điều kiện ẩm. Khi đó, thân nhiệt trên cơ thể sẽ tăng lên trên 40°C. Theo viện y tế quốc gia Mỹ, điều này sẽ dẫn tới các thay đổi về trạng thái tinh thần, không đổ mồ hôi, ngất xỉu và hôn mê.
Mặc dù không ai có thể sống sót ở nhiệt độ bầu ướt cao hơn khoảng 35°C nhưng khi chỉ số này thấp hơn cũng có thể gây chết người. Tập thể dục và tiếp xúc với ánh nắng trực tiếp dễ dẫn tới việc cơ thể trở nên quá nóng. Người cao tuổi, người có tình trạng sức khỏe không ổn định như béo phì… thì khả năng điều chỉnh nhiệt độ cơ thể cũng giảm đi. Điều này khiến nhiệt độ dễ giết chết họ hơn. Đây là lý do đôi khi con người chết khi nhiệt độ bầu ướt chưa đạt đến 35°C.
Độ ẩm không khí là khái niệm nhằm chỉ mức hơi nước có bên trong không khí. Một số khái niệm chuyên sâu khác liên quan đến độ ẩm không khí bao gồm: Độ ẩm không khí tuyệt đối là lượng hơi nước có bên trong một đơn vị thể tích không khí.
Độ ẩm không khí là gì?
Trong không khí xung quanh chúng ta luôn có nước. Nhưng không ở dạng lỏng mà ở dạng hơi (thể khí)!
Độ ẩm chính là lượng hơi nước trong không khí. Độ ẩm quá cao hoặc quá ít đều có thể gây nguy hiểm. Ví dụ, khi độ ẩm cao trong thời tiết có nhiệt độ nóng sẽ gây nguy hiểm đến sức khỏe, nhất là với người già và trẻ nhỏ.
Độ ẩm đóng một vai trò quan trọng trong cuộc sống hằng ngày của chúng ta. Nếu không có hơi nước trong không khí; thời tiết của chúng ta có thể giống như trên sao Hỏa. Bạn có thể tưởng tượng cuộc sống mà không có những đám mây, mưa, sấm sét sẽ như thế nào?
97% lượng nước trên Trái đất có thể được tìm thấy trong các đại dương của chúng ta. Khi nước lỏng bay hơi thành hơi nước ở thể khí, nó đã hoàn thành một phần ba chu trình nước quan trọng. Vòng tuần hoàn của nước là cách tự nhiên phân phối nước đến những thứ cần nó. Nếu nước không bay hơi, chúng ta sẽ không có mây, và trời sẽ không bao giờ mưa!
Nhiệt độ ảnh hưởng như thế nào đến mức độ ẩm trong nhà?
Khi không khí lạnh hơn sẽ không thể xử lý được nhiều độ ẩm so với không khí ấm hơn. Nhiệt độ liên quan đến độ ẩm rất quan trọng, nhất là khi chúng ta danh hơn 90% thời gian ở trong nhà.
Thời tiết: Ở những vùng khí hậu lạnh hơn thường có độ ẩm thấp hơn so với vùng có khí hậu ấm. Bởi vì không khí lạnh sẽ giữ ít độ ẩm hơn không khí ấm. Do đó, vào mùa đông, độ ẩm thường thấp hơn. Trong khi đó, mùa hè thì độ sẽ cao hơn, vì khi ở nhiệt độ cao không khí sẽ chứa nhiều hơi nước hơn.
Hành động hằng ngày: Các công việc nhỏ hàng ngày có thể ảnh hưởng đến mức độ ẩm. Nấu ăn, dọn dẹp, rửa chén, hít thở, giặt quần áo, tắm vòi hoa sen và các quy trình khác trong nhà thải hơi ẩm vào không khí trong nhà, làm cho độ ẩm trong nhà tăng lên.
Độ ẩm tuyệt đối là khối lượng hơi nước chia cho khối lượng không khí khô trong một thể tích không khí ở nhiệt độ xác định. Không khí càng nóng thì càng chứa nhiều nước . Độ ẩm tuyệt đối được biểu thị bằng gam độ ẩm trên mét khối không khí (g/m3).
Độ ẩm tương đối là gì?
Là tỷ số giữa độ ẩm tuyệt đối hiện tại với độ ẩm tuyệt đối cao nhất có thể (phụ thuộc vào nhiệt độ không khí hiện tại). Việc đọc độ ẩm tương đối 100% có nghĩa là không khí hoàn toàn bão hòa với hơi nước và không thể giữ được nữa, tạo ra khả năng có mưa. Điều này không có nghĩa là độ ẩm tương đối phải là 100% để trời mưa – phải là 100% khi các đám mây hình thành, nhưng độ ẩm tương đối gần mặt đất có thể thấp hơn nhiều.
Nếu độ ẩm tương đối thấp, chúng ta có thể cảm thấy mát hơn nhiều so với nhiệt độ thực. Vì mồ hôi của chúng ta dễ dàng bay hơi, làm mát cơ thể.
Nhiệt độ bầu khô cho biết nhiệt độ hiện tại của môi trường. Trong khi đó, nhiệt độ bầu ướt cho biết độ ẩm của không khí và khả năng tản nhiệt của môi trường. Khi không khí có chứa hơi nước, nhiệt độ bầu ướt có thể đo được thông qua độ ẩm không khí.
Nhiệt độ bầu ướt là gì?
Nhiệt độ bầu ướt (wet-bulb temperature) là một đại lượng đo nhiệt độ trong khí quyển, thường được sử dụng để đánh giá độ ẩm và khả năng tản nhiệt của môi trường.
Người ta thường đo nhiệt độ bầu ướt bằng cách sử dụng một bóng ẩm (wet-bulb) và một bóng khô (dry-bulb), đồng thời đo độ ẩm tương đối của không khí. Bóng ẩm được quấn một lớp vải bằng sợi cotton được ngâm vào nước. Sau đó được quay vòng để gió thổi qua bề mặt vải đó, tạo ra hiệu ứng làm giảm nhiệt độ của bóng ẩm. Nhiệt độ của bóng ẩm sẽ được ghi nhận và so sánh với nhiệt độ của bóng khô để tính toán ra nhiệt độ bầu ướt.
Nhiệt độ bầu ướt là một chỉ số quan trọng trong việc đánh giá mức độ khô hạn của không khí và khả năng tản nhiệt của môi trường.
Nhiệt độ bầu ướt thường được sử dụng để đánh giá mức độ khô hạn của không khí và khả năng tản nhiệt của môi trường. Nó là một chỉ số quan trọng trong nhiều lĩnh vực, bao gồm thủy sản, nông nghiệp, hóa học, vật lý, y tế, và khí tượng học.
Nhiệt độ bầu khô là gì?
Nhiệt độ bầu khô (dry-bulb temperature) là một đại lượng đo nhiệt độ trong khí quyển, thường được sử dụng để đo nhiệt độ hiện tại của môi trường. Nhiệt độ bầu khô chính là nhiệt độ thông thường mà mọi người vẫn thường đo đạc bằng các loại nhiệt kế, đồng hồ thông thường.
Nhiệt độ bầu khô là chỉ số quan trọng trong việc dự báo thời tiết, điều hòa không khí, quản lý nhiệt độ trong các ngành công nghiệp và nhiều ứng dụng khác.
Nhiệt độ bầu khô là nhiệt độ được đo bằng cách sử dụng một bóng khô (dry-bulb) để đo nhiệt độ của không khí xung quanh. Bóng khô thường là một đoạn ống thủy tinh, được bọc bởi một lớp bảo vệ, và có chứa một thức chứa chất lỏng, như rượu hoặc dung dịch muối, để đo nhiệt độ.
Nhiệt độ bầu ướt và sức khỏe con người
Nhiệt độ bầu ướt (wet-bulb) là nhiệt độ thấp nhất mà một vật có thể tự làm mát khi độ ẩm bốc hơi hết. Nhiệt độ bầu ướt càng thấp thì chúng ta càng dễ làm mát. Thông số này cho ta biết cơ thể chúng ta có thể được làm mát tốt tới chừng nào bởi mồ hôi khi trời nóng và ẩm, và cho ta biết liệu các điều kiện khí hậu có hại cho sức khỏe ta hay không, hay có gây chết người không.
Mọi người thường chỉ ra một nghiên cứu được công bố vào năm 2010 ước tính rằng nhiệt độ bầu ướt ở 35 độ C tương ứng 95 độ F ở độ ẩm 100% hoặc 115 độ F ở độ ẩm 50% sẽ là giới hạn an toàn mà cơ thể con người có thể chịu được.
Khí hậu càng nóng thì cơ thể chúng ta càng cảm thấy giãn ra, và càng cần toát mồ hôi để giải nhiệt. Nhưng không khí ẩm có khả năng giữ hơi ẩm bổ sung kém, nên nước bay hơi chậm hơn trong điều kiện ẩm.
Các bạn hãy tưởng tượng vừa bước ra từ một vòi tắm nước nóng. Hơi nước bốc ra từ cơ thể bạn, và bạn cảm thấy lạnh. Nhưng nếu trong phòng đang nóng hoặc ẩm, thì bạn sẽ ít cảm thấy lạnh hơn. Cảm giác này liên quan trực tiếp tới cái mà nhiệt độ wet-bulb đang đo.
Chừng nào mà nhiệt độ wet-bulb thấp hơn nhiệt độ da bạn thì cơ thể có thể giải phóng nhiệt ra môi trường xung quanh bằng cách đổ mồ hôi hoặc phát ra bức xạ. Nhưng nếu nhiệt độ wet-bulb tiệm cận với nhiệt độ cơ thể thì bạn sẽ mất khả năng giải nhiệt. Khi đó cơ thể bạn sẽ xảy ra một số thay đổi. Bạn bị hấp nước (dehydrate). Các cơ quan nội tạng bị dồn nén, nhất là tim. Máu sẽ tăng tốc độ lưu thông để cố tìm cách giải nhiệt, bỏ đói các cơ quan nội tạng của bạn. Kết quả là bạn sẽ chết.
Theo ước tính, thế giới sẽ có thêm 1 tỉ máy điều hòa không khí trước cuối thập kỷ này. Thị trường được dự đoán sẽ tăng gần gấp đôi trước năm 2040.
Nhu cầu về máy điều hòa không khí (Air conditioning, thường viết tắt là AC hoặc A/C) đang tăng cao ở những thị trường mà cả thu nhập và nhiệt độ đều tăng, cũng là những nơi đông dân cư, như Ấn Độ, Trung Quốc, Indonesia và Philippines.
Điều đó tốt cho sức khỏe cộng đồng và năng suất kinh tế, nhưng chắc chắn có hại cho khí hậu.
Kanwaljeet Jawa – người đứng đầu chi nhánh Ấn Độ của Daikin Industries Ltd, nhà sản xuất máy điều hòa không khí lớn nhất thế giới – cho biết: “Chúng tôi đang hoạt động trong một cơ hội vô tận. Trong những năm gần đây, doanh số bán hàng của chúng tôi đã tăng hơn 15 lần”.
Một số nơi nghèo nhất thế giới cũng là nơi nóng nhất. Nhưng thu nhập đang tăng lên đã đưa máy điều hòa không khí trong tầm tay của hàng triệu người.
Trong một nghiên cứu xem xét hàng nghìn nhà máy ở Ấn Độ có cách làm mát khác nhau, các nhà nghiên cứu phát hiện cứ mỗi 1 độ C tăng lên, năng suất giảm khoảng 2%.
Đây là một vấn đề lớn đối với nỗ lực của Thủ tướng Narendra Modi nhằm thúc đẩy số lượng xuất khẩu đang trì trệ, thu hút doanh nghiệp từ Trung Quốc và tiến lên chuỗi giá trị toàn cầu.
Theo ông E. Somanathan – tác giả của báo cáo và là giáo sư kinh tế tại Viện Thống kê Ấn Độ (ISI Delhi), năng suất giảm do nắng nóng trong 30 năm qua có thể tương đương với khoảng 1% GDP của Ấn Độ, hoặc khoảng 32 tỉ USD.
Nhưng việc mở rộng vùng phủ sóng máy điều hòa không khí quá nhanh cũng có nguy cơ làm trầm trọng thêm cuộc khủng hoảng mà Ấn Độ đang đối mặt. Hầu hết các thiết bị sử dụng chất làm lạnh gây hại hơn nhiều so với carbon dioxide.
Ông Abhas Jha, một chuyên gia của Ngân hàng Thế giới về biến đổi khí hậu có trụ sở tại Singapore, cho biết nếu các tiêu chuẩn không được cải thiện, thì “hành tinh này sẽ bị nấu chín theo đúng nghĩa đen”.
Có chất làm lạnh vừa “xanh” vừa rẻ cho máy điều hòa không khí?
Một trong những chất làm lạnh phổ biến nhất trong máy điều hòa không khí, hydrofluorocarbons (HFC), có khả năng làm nóng gấp 1.000 lần carbon dioxide.
Các nhà khoa học cho biết nếu cứ phụ thuộc vào HFC, toàn cầu có thể nóng lên nửa độ C vào cuối thế kỷ này. Điều này sẽ làm tăng khí nhà kính, gây ra những cơn bão, hạn hán chết người và nhiều đợt nắng nóng hơn.
Vào năm 2016, hơn 170 quốc gia đã đồng ý loại bỏ dần HFC, bắt đầu từ năm 2019. Trong đó, các nước công nghiệp giàu có được yêu cầu tiên phong giảm mạnh HFC.
Hiện thị trường đã có các chất làm mát ít gây hại cho môi trường hơn, do một số công ty lớn như Chemours Co. và Honeywell International Inc. sản xuất. Daikin và Mitsubishi Electric Corporation cũng đã và đang nghiên cứu sản phẩm của riêng họ, song chưa được như mong muốn.
Chẳng hạn R-32 của Daikin vẫn có khoảng 1/3 khả năng gây nóng lên toàn cầu so với các chất làm lạnh thông thường. Nó vẫn gây ô nhiễm và cũng dễ cháy hơn dù rẻ hơn một số chất làm mát khác.
“Mặc dù R-32 giúp tránh được một lượng lớn khí thải, nhưng chúng ta cần phải giảm xuống mức thấp hơn”, bà Prima Madan – chuyên gia về làm mát và sử dụng năng lượng hiệu quả tại Hội đồng Bảo vệ tài nguyên thiên nhiên có trụ sở tại Mỹ – nhấn mạnh.
Các công ty làm mát cũng đang tìm kiếm những lựa chọn mới. “Nếu bạn không có chất làm lạnh xanh, bạn sẽ là người thua cuộc”, ông Jawa – giám đốc điều hành của Daikin Ấn Độ – nói.
Tuy nhiên hiện tại, các chất lựa chọn thay thế HFC vẫn còn khá đắt. Điều đó dẫn tới sự phản đối ngay cả ở các nước giàu. Thượng viện Mỹ gần đây đã đồng ý giảm 85% mức tiêu thụ HFC, nhưng trong vòng 15 năm.
Giáo viên, bác sĩ, giám đốc kinh doanh, nhà văn… là những nghề khó có thể bị trí tuệ nhân tạo (AI) thay thế trong tương lai. Nhưng có những nhóm ngành nghề mà trong tương lai gần thì AI (trí tuệ nhân tạo) chưa thể thay thế được.
Nói là “ngành nghề AI chưa thể thay thế” chứ không phải là “không thể thay thế”. Vì có thể trong tương lai xa thì các ngành nghề này cũng sẽ được AI làm thay con người. Hiện giờ tuy trí tuệ nhân tạo (TTNT) chỉ có thể thay thế người trong ¼ tổng số công việc, nhưng ai nấy đều có cảm giác rồi đây mình sẽ bị mất việc do TTNT.
Theo Martin Ford, tác giả cuốn sách “Rule of the Robots: How Artificial Intelligence Will Transform Everything”, có 3 loại ngành nghề mà TTNT chưa đụng đến, đó là:
Nghề đòi hỏi sự sáng tạo cao, tìm ra các ý tưởng mới, làm ra các công cụ mới. Nhưng không có nghĩa những người làm nghề nầy sẽ an toàn tuyệt đối, thí dụ người thiết kế đồ họa hay nghệ thuật hình ảnh sẽ ra đi sớm. Lý do là AI tổng hợp được kho dữ liệu khổng lồ của nó về hình ảnh và tạo ra các hình ảnh có nghệ thuật cũng như các đồ họa hữu hiệu. Còn những người làm trong khoa học, y học và luật học vẫn tiếp tục sáng tạo ra những cái mới mà AI chưa nghĩ ra được.
Loại nghề thứ hai là những nghề đòi hỏi mối quan hệ người-người khá phức tạp. Thí dụ nghề điều dưỡng, tư vấn về kinh doanh, và phóng viên điều tra. Các nghề nầy đòi hỏi một sự hiểu biết sâu về con người. AI chưa làm được đến mức đó, ít ra trong một thời gian ngắn.
Loại nghề thứ ba là nghề đòi hỏi sự di động cao với sự khéo tay thay đổi theo từng trường hợp, không có tính đồng nhất của công việc. Đó là nghề ta gọi là “thợ”, như thợ điện, thợ ống nước, thợ hàn…Tính chất công việc thay đổi theo từng hoàn cảnh sẽ khó có thể tự động hóa được.
Quan hệ người-người là thứ AI khó thay thế, không như quan hệ người-vật. Thí dụ trong y khoa, máy móc sẽ thay thế người trong chẩn đoán bệnh ung thư, nhưng người bệnh vẫn cần gặp bác sĩ, và bác sĩ là người thích hợp nhất để báo tin và tư vấn cho người bệnh, chứ không phải báo tin và trả lời bằng máy! Nhân viên ngân hàng hầu hết đã được thay thế bằng máy, nhưng vẫn cần có người nói chuyện và tiếp xúc với khách hàng. Một điều lý thú là người ít học sẽ giữ được việc hơn người học cao, thí dụ: tài xế xe taxi hay Uber vẫn cần cho đến khi chúng ta hoàn thiện được xe tự lái, và các cô dọn phòng trong khách sạn chắc còn khá lâu để nhường cho máy làm (vì rẻ hơn).
