SKKN Phát huy tính tích cực của học sinh trong học tập thông qua tổ chức dạy học theo chủ đề Lịch sử Việt Nam 1945 1954 Lớp 12 chương trình cơ bản

. ĐIỀU KIỆN HOÀN CẢNH TẠO RA SÁNG KIẾN
Lịch sử (LS) là môn học có vai trò, tác động to lớn trong việc giáo dục thế
hệ trẻ những phẩm chất, nhân cách của một con người phát triển toàn diện. Các
nhà sử học cổ đại đã khẳng định “Lịch sử là cô giáo của cuộc sống”, “Lịch sử
là bó đuốc soi đường đi đến tương lai” [32, tr.95]. Nhà văn dân chủ Nga thế kỉ
XIX, Tsecnưsépxki đã từng viết: “Có thể không biết, không cảm thấy say mê
học Toán, tiếng Hilạp hoặc chữ Latinh, Hóa học, có thể không biết hàng nghìn
môn học khác, nhưng dù sao đã là người có giáo dục mà không yêu thích LS thì
chỉ có thể là một con người không phát triển đầy đủ trí tuệ” [39, tr.72].
Tuy nhiên, có một thực trạng đáng buồn hiện nay phần lớn học sinh (HS)
không thích tìm hiểu về lịch sử dân tộc (LSDT), ngày càng nhiều em cho rằng
học Sử chỉ là thuộc lòng mất nhiều thời gian, coi đó là môn học của các sự kiện
ghi nhớ khô khan, nhàm chán. Sự phát triển nhanh chóng của xã hội hiện đại với
xu thế hội nhập khu vực và quốc tế ngày càng mạnh mẽ, những tác động của cơ
chế thị trường, lối sống thực dụng… đã dẫn đến một bộ phận không nhỏ phụ
huynh, HS không coi trọng môn học LS, lựa chọn môn học, ngành học nào có
thu nhập cao. Điều này được thể hiện rõ trong quá trình dạy học môn học LS ở
các nhà trường và nhất là qua kì thi tốt nghiệp Trung học phổ thông (THPT) để
đăng kí xét tuyển vào các trường Cao đẳng và Đại học. Các nhà giáo dục đã đi
tìm nguyên nhân, xác định các giải pháp giúp HS yêu thích môn học LS, trong
đó đặc biệt nhấn mạnh đến việc đổi mới phương pháp dạy học (PPDH) của thầy

• trò theo hướng phát triển năng lực của các em.
  Đổi mới PPDH được xác định là một trong những nhiệm vụ quan trọng của
  cải cách giáo dục sau 2015 ở Việt Nam theo tinh thần Nghị quyết số 29-NQ/TW
  ngày 4/11/2013 của Ban Chấp hành Trung ương về đổi mới căn bản, toàn diện
  giáo dục và đào tạo“Tiếp tục đổi mới mạnh mẽ phương pháp dạy và học theo
  hướng hiện đại; phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo và vận dụng kiến
  thức, kỹ năng của người học; khắc phục lối truyền thụ áp đặt một chiều, ghi nhớ
  máy móc. Tập trung dạy cách học, cách nghĩ, khuyến khích tự học, tạo cơ sở để
  2
  người học tự cập nhật và đổi mới tri thức, kỹ năng, phát triển năng lực chuyển
  từ học chủ yếu trên lớp sang tổ chức hình thức học tập đa dạng, chú ý các hoạt
  động xã hội, ngoại khóa, nghiên cứu khoa học. Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ
  thông tin và truyền thông trong dạy và học”[2].
  Thực hiện chủ trương trên, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã tổ chức triển khai
  tập huấn đổi mới cách dạy học theo chủ đề/chuyên đề cho giáo viên (GV) toàn
  quốc từ năm học 2014-2015 nhằm giúp họ nhận thức và thực hiện tốt hơn việc
  đổi mới để từng bước nâng cao chất lượng dạy học bộ môn. Dạy học theo chủ đề
  có nhiều điểm mới so với cách dạy truyền thống: các nhiệm vụ học tập được
  giao cho HS, các em chủ động tìm hướng giải quyết vấn đề; kiến thức không
  vụn vặt, riêng lẻ mà được tổ chức lại thành hệ thống, có quan hệ chặt chẽ; HS
  sau phần học không chỉ là hiểu, biết, vận dụng mà còn biết phân tích, tổng hợp,
  đánh giá.
  Thực tế việc vận dụng dạy học theo chủ đề hiện nay ở trường phổ thông
  còn nhiều bất cập, hiệu quả chưa cao. Một số GV chưa nhận thức đúng tầm quan
  trọng của việc triển khai bài học theo chủ đề để phát huy vai trò tích cực, chủ
  động, sáng tạo của HS, nên chưa thật sự quan tâm tổ chức dạy học theo chủ đề
  trong các giờ học LS. Phần lớn việc dạy học đã có những đổi mới tích cực
  nhưng vẫn còn có những hạn chế. Tình trạng dạy học theo kiểu tóm tắt sách giáo
  khoa (SGK), nặng về truyền thụ kiến thức vẫn còn khá phổ biến. HS thụ động và
  phụ thuộc nhiều vào GV trong quá trình tiếp nhận kiến thức. Nếu có thực hiện
  dạy học theo chủ đề thì GV vẫn chủ yếu sử dụng một số PPDH như vấn đáp,
  thuyết trình, thảo luận nhóm… chưa vận dụng nhiều các PPDH hiện đại vào
  trong giờ học LS. Vì vậy, việc tổ chức dạy học theo chủ đề chưa thực sự phát
  huy được vai trò vốn có của nó. Cho nên HS cảm thấy giờ học LS còn nặng nề,
  nhàm chán, nhiều em không hứng thú với bộ môn LS, làm cho chất lượng dạy
  học bộ môn thấp, chưa đáp ứng yêu cầu đặt ra.
  Lịch sử Việt Nam từ năm 1945 đến 1954, lớp 12 THPT giữ một vị trí quan
  trọng trong tiến trình phát triển của dân tộc. Đó là lịch sử của cuộc đấu tranh
  kiên cường của nhân dân ta dưới sự lãnh đạo của Đảng để giữ vững nền độc lập.
  3
  Đó là lịch sử của nghệ thuật giành, xây dựng và bảo vệ chính quyền dân chủ
  nhân dân của Đảng ta, là lịch sử của công cuộc kháng chiến và kiến quốc…
  Chặng đường lịch sử đó đã in đậm bao chiến công oanh liệt của dân tộc cũng
  như đã để lại biết bao bài học quý báu cho công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ
  Quốc hiện nay.
  Xuất phát từ yêu cầu của đổi mới phương pháp dạy học, đổi mới kiểm tra,
  đánh giá theo định hướng phát triển năng lực, từ thực tiễn giảng dạy ở trường
  THPT, chúng tôi đã nghiên cứu và lựa chọn đề tài PHÁT HUY TÍNH TÍCH CỰC
  CỦA HỌC SINH TRONG HỌC TẬP THÔNG QUA TỔ CHỨC DẠY HỌC
  THEO CHỦ ĐỀ “LỊCH SỬ VIỆT NAM 1945 – 1954” – LỚP 12 CHƯƠNG
  TRÌNH CƠ BẢN làm báo cáo sáng kiến.
  II. MÔ TẢ GIẢI PHÁP

1. Mô tả giải pháp trước khi tạo ra sáng kiến
   Thực trạng dạy học lịch sử ở trường THPT hiện nay đang tồn tại nhiều vấn
   đề có những mặt tích cực và cũng có những mặt tiêu cực.
   Về phía giáo viên, về cơ bản giáo viên giảng dạy môn lịch sử ở trường
   THPT đều có kiến thức chuyên môn đạt chuẩn, nhận thức đúng đắn về vai trò
   của bộ môn trong trường THPT, đã có xu hướng đổi mới phương pháp dạy học
   sao cho thu hút hấp dẫn và thực tế hơn. Các cấp quản lý có quan tâm và chỉ đạo
   thường xuyên việc dạy và học bộ môn. Học sinh học bộ môn lịch sử đã có phần
   yêu thích hơn, hứng thú hơn và có kết quả học tập tốt hơn. Chương trình học tập
   phù hợp, sách giáo khoa được biên soạn tương đối quy củ có hệ thống, hình ảnh
   đẹp hơn in ấn sinh động hơn.
   Tuy nhiên vẫn còn nhiều vấn đề hạn chế như việc dạy học lịch sử vẫn
   hướng tới việc cung cấp các sự kiện lịch sử có sẵn trong sách giáo khoa, bài
   giảng của giáo viên chủ yếu hướng tới việc giúp học sinh ghi nhớ kiến thức mà
   chưa chú ý tới phát triển tư duy, năng lực cho học sinh. Việc đổi mới phương
   pháp dạy học tuy được đặt ra, được quan tâm, giáo viên nhận thức được tầm
   quan trọng nhưng tiến hành lại chưa được thực sự hiệu quả. Học sinh chưa thực
   sự hứng thú đối với môn học, kết quả thi môn lịch sử thi THPT quốc gia vẫn còn
   4
   thấp so với các môn khác … Trong thực tế cuộc sống, học sinh ít hiểu biết về
   lịch sử dân tộc, lịch sử địa phương dẫn tới thái độ, nhận thức chưa đúng đắn, dễ
   bị lung lay bởi các tác động từ bên ngoài.
   Nguyên nhân dẫn đến thực trạng này thì rất nhiều. Song với tư cách của
   người dạy học, chúng ta cần nhìn nhận một cách thẳng thắn và nghiêm túc vào
   những nguyên nhân chủ quan xuất phát từ phía người dạy như chậm đổi mới
   phương pháp dạy học. Nhiều giáo viên vẫn chọn phương pháp thuyết trình, tư
   duy dạy học theo lối cũ, lấy người dạy làm trung tâm truyền đạt kiến thức một
   chiều, sơ cứng. Môn học lịch sử vốn là một môn học hấp dẫn vì nó chính là thực
   tế đời sống. nhưng đã bị kinh viện hóa, biến thành một môn học với các con số,
   sự kiện “chết cứng”. Chính những điều này đã khiến việc giảng dạy môn học trở
   nên kém hiểu quả. Giáo viên đôi khi quá chú tâm tới việc truyền đạt kiến thức
   mà quên đi nhiệm vụ bồi đắp những nhận thức, tình cảm đúng đắn cho cho học
   sinh trước quá khứ, hiện tai và tương lai.
   Ngoài ra cũng có những nguyên nhân khách quan như những quan niệm
   chưa đúng về bộ môn từ các cấp quản lý, từ xã hội, tới cha mẹ học sinh và cả
   học sinh coi đây là một môn phụ, ít tính ứng dụng vào đời sống và gắn liền việc
   học tập với mục đích thi cử nên không coi trọng bộ môn. Từ đó dẫn tới thái độ
   dạy và học chưa phù hợp hạn chế phần nào việc tiếp thu, tìm hiểu các kiến thức
   bộ môn cũng như lòng yêu thích say mê đối với môn học. Cũng không thể
   không nhắc tới nền kinh tế thị trường, xã hội phát triển với nhiều mặt tác động
   không nhỏ tới tâm lý của giáo viên và học sinh từ đó không còn coi trọng môn
   lịch sử một cách đúng mức.
   Tiếp theo, có thể kể tới khung chương trình còn nặng nề nội dung kiến thức
   nhiều mà thời gian dạy và học lại ít khiến giáo viên đổi khi chưa dám mạnh dạn
   đổi mới, sử dụng phương pháp truyền thống cho an toàn, cho đảm bảo tiến độ
   chương trình. Cơ sở vật chất cũng chưa đảm bảo cho việc tiến hành dạy học
   môn lịch sử một cách thuận tiện và sinh động hơn.
   Riêng về vấn đề xây dựng bài tập lịch sử tự luận hay trắc nghiệm khách
   theo hướng phát triển năng lực người học, đại đa số thầy, cô dạy lịch sử ở các
   5
   trường THPT đều thấy được tầm quan trọng của việc sử dụng bài tập lịch sử
   trong quá trình giảng dạy do đó các thầy, cô đã thiết kế và sử dụng bài tập trong
   dạy học. Tuy nhiên, do gặp phải nhiều khó khăn như chương trình quy định số
   giờ làm bài tập ít, lượng kiến thức trên lớp nhiều không đủ để học sinh có thời
   gian làm bài tập… do vậy mà mức độ sử dụng bài tập của thầy, cô còn hạn chế,
   lượng bài tập chưa phù hợp, mức độ bài tập chưa đáp ứng đúng mục tiêu bài
   dạy, các bài tập chưa phong phú đa dạng bám sát năng lực học sinh.
   Mặt khác mục đích sử dụng bài tập của thầy, cô chủ yếu là dùng để củng cố
   bài học hoặc kiểm tra. Việc sử dụng bài tập để dạy kiến thức mới, để phát triển
   các năng lực cho học sinh chưa được chú trọng.
   Về phía học sinh, học sinh ở các trường THPT đều thích được làm bài tập
   lịch sử, các em đều có nhận thức đúng về vai trò của bài tập trong quá trình học
   lịch sử. Bài tập mà các em thích được sử dụng chủ yếu là bài tập trắc nghiệm và
   bài tập nhận thức. Tuy nhiên kĩ năng làm bài của các em còn kém, chưa đầu tư
   nhiều công sức và thời gian cho bài tập. Nhiều học sinh còn khó khăn, lúng túng
   khi giải quyết bài tập nhất là các bài tập thực hành bộ môn như vẽ biểu đồ, bản
   đồ, sơ đồ… Nhận thức của các em về việc làm bài tập để phát triển các năng lực
   chưa được rõ ràng, đầy đủ.
   Với các nguyên nhân như vậy thì kết quả học tập và giảng dạy môn lịch sử
   chưa đạt yêu cầu là điều hoàn toàn có thể lí giải được. Từ đó, càng đặt ra vấn đề
   : mỗi người dạy cần thay đổi một cách tích cực, hướng tới việc nâng cao chất
   lượng giảng dạy, đồng thời giúp học sinh phát huy những năng lực của bản thân
   ứng dụng vào thực tế hoạt động xã hội sau này.
2. Mô tả giải pháp sau khi có sáng kiến
   2.1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA VIỆC TỔ CHỨC DẠY
   HỌC LỊCH SỬ THEO CHỦ ĐỀ Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ
   THÔNG
   2.1.1. Cơ sở lý luận
   2.1.1.1. Cơ sở xuất phát

• Mục tiêu đổi mới giáo dục và đào tạo
  6
  Luật giáo dục Việt Nam năm 2005 (sửa đổi 2009) đã xác định rõ mục tiêu
  chung của giáo dục là“đào tạo con người Việt Nam phát triển toàn diện, có đạo
  đức, tri thức, sức khỏe, thẩm mĩ và nghề nghiệp, trung thành với lí tưởng độc
  lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội; hình thành và bồi dưỡng nhân cách, phẩm chất
  và năng lực của công dân, đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ
  Tổ quốc” [20, tr.8]. Trên cơ sở mục tiêu chung, mục tiêu giáo dục THPT được
  xác định là: “Giáo dục phổ thông nhằm giúp HS củng cố và phát triển những kết
  quả của giáo dục THCS, hoàn thiện học vấn phổ thông và có những hiểu biết
  thông thường về kĩ thuật và hướng nghiệp, có điều kiện phát huy năng lực cá
  nhân để lựa chọn hướng phát triển, tiếp tục học đại học, cao đẳng, trung cấp,
  học nghề hoặc đi vào cuộc sống lao động” [20, tr.14]. Mục tiêu giáo dục môn
  học LS ở trường phổ thông được cụ thể hóa “nhằm giúp cho HS có được những
  kiến thức cơ bản, cần thiết về LSDT và LS thế giới, góp phần hình thành ở HS
  quan điểm chung một cách khoa học, biện chứng; giáo dục lòng yêu quê hương,
  đất nước, truyền thống dân tộc, cách mạng, bồi dưỡng các năng lực tư duy,
  hành động, thái độ ứng xử đúng đắn trong đời sống xã hội” [57, tr. 68].
  Nghị quyết số 29-NQ/TW ngày 4/11/2013 của Ban chấp hành Trung ương
  Đảng về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo đã chỉ rõ việc đổi mới
  chương trình giáo dục sau 2015 phải chuyển từ định hướng nội dung sang định
  hướng phát triển năng lực. Từ chỗ chỉ quan tâm đến việc HS học được cái gì đến
  cần phải quan tâm xem HS vận dụng được cái gì qua việc học, thực hiện mục
  tiêu phát triển toàn diện nhân cách người học, chú trọng năng lực thực hành vào
  thực tiễn. Trong công cuộc đổi mới căn bản và toàn diện, giáo dục Việt Nam
  đang hướng tới những nguyên tắc chung của giáo dục thế kỉ XXI là học để học
  cách học, học để làm, học để chung sống, học để khẳng định mìn

Các thầy cô cần file liên hệ với chúng tôi tại fanpage facebook O2 Education

Hoặc xem nhiều SKKN hơn tại:  Tổng hợp SKKN luận văn luận án O2 Education

Xem bản đầy đủ trên google drive: TẠI ĐÂY

Các thầy cô cần file liên hệ với chúng tôi tại fanpage facebook O2 Education

Hoặc xem nhiều SKKN hơn tại: 

Tổng hợp SKKN luận văn luận án O2 Education

Tổng hợp SKKN môn hóa học cấp THPT

SKKN Vận dụng thuyết đa trí thông minh trong dạy học Lịch sử thế giới Chương trình Lịch sử lớp 10 nhằm phát triển năng lực cho học sinh THPT

ĐIỀU KIỆN HOÀN CẢNH TẠO RA SÁNG KIẾN
Hiện nay, chương trình giáo dục định hướng phát triển năng lực đã trở thành
xu hướng giáo dục quốc tế. Nhiều nước trên thế giới đã có sự thay đổi mạnh mẽ
theo hướng chuyển từ dạy học truyền thụ kiến thức sang dạy học phát triển năng
lực của người học. Ở Việt Nam, Nghị quyết số 29 – NQ/TW ngày 04/11/2013 của
Hội nghị Trung ương 8 khóa XI và Nghị quyết số 88/2014/QH13 ngày 28/11/2014
của Quốc hội cũng đã yêu cầu phải đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo,
để đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong nền kinh tế thị trường theo
định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế. Bối cảnh đó đòi hỏi giáo dục
phải đào tạo những con người phát triển toàn diện phù hợp với sự nghiệp công
nghiệp hóa hiện đại hóa, biết nắm bắt cơ hội trong thời đại mới. Nhà trường là môi
trường phải đáp ứng được yêu cầu của xã hội. Mỗi môn học ở nhà trường với đặc
trưng của từng bộ môn, đều phải góp phần giáo dưỡng, giáo dục thế hệ trẻ, trong
đó có sự đóng góp của môn Lịch sử. Tất cả những gì đã diễn ra trong quá khứ –
những con người thật, sự việc thật trong lịch sử, nhất là lịch sử dân tộc có ý nghĩa
quan trọng, là tấm gương phản chiếu có tác dụng giáo dục thế hệ trẻ sâu sắc.
Bộ môn Lịch sử có ưu thế trong việc góp phần đào tạo thế hệ trẻ theo mục
tiêu giáo dục của Đảng, nhà nước và nhân dân ta – những con người có lí tưởng
cách mạng đồng thời là những con người Việt Nam của thế kỉ XXI. Chính vì thế,
giáo dục lịch sử được coi trọng. Thế nhưng trong những năm gần đây, dưới tác
động của nền kinh tế thị trường, tác động của bối cảnh xã hội hiện đại, vai trò, vị
thế của các môn khoa học xã hội trong nhà trường nói chung, môn Lịch sử nói
riêng chưa được đánh giá đúng vai trò và nhiệm vụ của nó trong công tác “dạy
chữ, dạy người” mà môn học có ưu thế.
Những năm gần đây, việc dạy học Lịch sử ở nhà trường phổ thông có những
bước tiến đáng kể về nội dung, nhận thức và phương pháp dạy học nhưng vẫn chưa
đáp ứng được yêu cầu đặt ra. Điều này đã làm cho các nhà khoa học, nhà giáo dục
lịch sử, nhà giáo ở trường phổ thông và toàn xã hội phải lo lắng. Qua các kỳ thi
Trung học phổ thông quốc gia (THPT QG), dư luận, báo chí quan tâm nhiều hơn
đến kết quả của bộ môn Lịch sử, về sự giảm sút số lượng thí sinh tham gia, chất
lượng của môn học này. Việc đánh giá đúng thực trạng dạy – học môn Lịch sử hiện
nay và tìm ra nguyên nhân dẫn đến thực trạng đó, sẽ góp phần đề xuất những giải
pháp khắc phục tình trạng nêu trên.
Dạy học Lịch sử ở trường phổ thông cũng giống như dạy – học các môn khoa
học khác trong hệ thống giáo dục quốc gia được phân bố thời lượng theo qui định
của Bộ Giáo dục và Đào tạo; sách giáo khoa, tài liệu tham khảo giảng dạy và học
tập cũng được đầu tư, cung cấp đầy đủ và phong phú hơn so với trước đây. Bên
2
cạnh đó, Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT), Sở GD&ĐT đã rất chú trọng đến
công tác tập huấn, triển khai trang bị những kỹ năng cho giáo viên (GV): Việc đổi
mới phương pháp dạy và học, ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học, thực
hiện chuẩn kiến thức kỹ năng, đổi mới tư duy trong kiểm tra đánh giá học sinh
(HS), kiểm tra đánh giá theo ma trận đề; giảng dạy theo hướng tích hợp về giáo
dục tư tưởng và tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh, tích hợp giáo dục môi trường,
phòng chống tham nhũng; xây dựng hệ thống các tài liệu dạy học như: tài liệu
giảng dạy phục vụ nội bộ, hệ thống hoá hiến thức, ngân hàng đề kiểm tra đáng giá,
ngân hàng câu hỏi đăng trên website Sở GD&ĐT và các đơn vị trường học; các
giải pháp sinh hoạt chuyên môn như: sinh hoạt chuyên môn theo cụm, theo trường,
trên trường học kết nối, …. Ngoài ra, người GV cũng đã cố gắng sử dụng và kết
hợp nhiều phương pháp dạy học tích cực như dạy học nêu vấn đề, dạy học dự án,
…Tất cả những giải pháp này góp phần làm biến chuyển công tác dạy học Lịch sử
trong nhà trường, công tác giảng dạy và học tập của bộ môn Lịch sử bắt đầu có sự
thay đổi tích cực hơn trước.
Tuy nhiên, cũng có nhiều người bày tỏ sự lo lắng, trăn trở khi nhìn vào thực
trạng dạy và học bộ môn Lịch sử trong các nhà trường hiện nay. Không khó để
nhận ra, đang có những tiết học Lịch sử trở thành giờ “học sách giáo khoa”, khô
khan, nặng về trình bày sự kiện; nhiều HS thiếu hoặc nhầm lẫn các kiến thức cơ
bản; nhiều em không chọn Lịch sử là môn thi xét tuyển đại học; chất lượng kì thi
Tốt nghiệp trung học phổ thông môn Lịch sử có điểm trung bình thấp hơn so với
các bộ môn khác… Nhiều GV bày tỏ, họ đang bị “mắc kẹt” giữa một bên là lượng
kiến thức khổng lồ với một bên là khoảng thời gian hạn hẹp trên lớp. Kết quả là
HS phải chịu tiếp nhận 1 mô hình giáo dục khô cứng theo kiểu “1 cỡ cho vừa tất
cả”- mọi HS cùng học theo 1 cách, kiểm tra theo cùng 1 kiểu bài và phân loại,
đánh giá theo cùng 1 tiêu chuẩn nhất định. Và cứ như vậy thì sẽ thật bất công “nếu
bạn đánh giá một con cá bằng khả năng leo cây thì cả đời nó phải sống với niềm tin
rằng, nó là kẻ ngu ngốc” (Albert Einstein). Đã đến lúc, chúng ta cần tìm kiếm, áp
dụng những ý tưởng giáo dục mới, thổi hồn vào bộ môn Lịch sử (LS) để mỗi HS
không chỉ được tìm thấy niềm vui, hạnh phúc trong học tập, phát huy sở thích, thế
mạnh của bản thân mà qua đó còn khơi dậy niềm đam mê với Lịch sử, góp phần
định hướng nghề nghiệp trong tương lai. Giáo dục sẽ chỉ thực sự thành công nếu
có thể để mỗi cá nhân phát huy tốt nhất tiềm năng, khả năng sáng tạo của mình,
đồng thời có cơ hội thay đổi và khắc phục những thiếu sót. Điều quan trọng là
“đánh thức” những năng lực, trí thông minh của HS như thế nào?
Dạy học là một trong những việc khó thực hiện nhất vì tất cả chỉ liên quan
đến việc xử lý trí óc của con người. Tâm trí con người tiếp nhận thông tin theo
nhiều cách khác nhau tùy theo nền tảng và kinh nghiệm khác nhau. Từ đây, tầm
3
quan trọng của việc nghiên cứu các loại trí thông minh khác nhau mà con người
tiếp nhận, giải mã, hiểu, áp dụng và phân tích thông tin. Để thành công trong việc
giảng dạy, một GV phải nâng cao khả năng của họ để giải quyết mọi suy nghĩ của
HS khi họ có thể khác nhau. “Thuyết đa trí thông minh” (TĐTTM) của Howard
Gadner chỉ ra rằng, trong mỗi cá nhân đều tồn tại 8 loại hình trí thông minh, tồn tại
ở những mức độ cao thấp khác nhau, có những trí thông minh nổi bật, phát triển
với người này nhưng lại không phát triển đối với người khác và hoàn toàn có thể
phát triển qua giáo dục (GD) để mỗi người đều trở thành một người thực sự tài
năng với trí thông minh nổi bật của mình. Vì vậy, “Thuyết đa trí thông minh” như
một gợi ý để GV tìm tòi, lựa chọn, sáng tạo ra các phương pháp dạy học (PPDH)
hiệu quả trong quá trình dạy học (DH).
Từ những vấn đề lí luận và thực tiễn trên, tôi cho rằng, cùng với các phương
pháp dạy học tích cực khác, việc vận dụng thuyết đa trí thông minh trong dạy học
Lịch sử là một trong những biện pháp quan trọng để nâng cao chất lượng dạy học
bộ môn Lịch sử. Góp phần làm cho thế hệ trẻ hôm nay trong hành trang tri thức
khoa học được trang bị đầy đủ tri thức, phương pháp học tập thông minh về lịch
sử. Với lí do trên, tôi đã lựa chọn đề tài: “Vận dụng thuyết đa trí thông minh
trong dạy học Lịch sử thế giới (chương trình Lịch sử lớp 10) nhằm phát triển
năng lực cho HS THPT” làm đề tài cho Sáng kiến kinh nghiệm dự thi của mình.
II. MÔ TẢ GIẢI PHÁP
II.1. Mô tả giải pháp trước khi tạo ra sáng kiến
II.1.1. Cơ sở lí luận
Trên thế giới hiện nay, nhiều lý thuyết có tính ứng dụng cao trong giáo dục như
Thuyết kiến tạo, Thuyết hành vi, Thuyết nhận thức, Thuyết liên kết, Linh hoạt nhận
thức, Học theo tình huống, Cộng đồng thực hành, Học khám phá và Thuyết đa trí
thông minh. Mỗi lý thuyết đều có ưu nhược điểm, phù hợp với nhiều bối cảnh giáo
dục khác nhau. Trong số đó, lý thuyết đa trí thông minh cho thấy sự phù hợp trong
mô hình lớp học. Học thuyết về Đa trí thông minh trong giáo dục đã được một số
nhà nghiên cứu trên thế giới và trong nước tiếp cận. Trên thế giới, người khai sinh ra
thuyết đa trí thông minh là nhà nghiên cứu Howard Gardner khi ông xuất bản cuốn
sách có tựa đề “Khung trí thông minh: Thuyết đa trí thông minh” vào năm 1983.
TĐTTM thừa nhận nhiều thành phần của trí thông minh trong một hoặc nhiều năng
lực của con người, cụ thể bao gồm 8 loại trí thông minh và mỗi loại trí thông minh
tương ứng với đặc điểm và phù hợp với những ngành nghề nhất định trong xã hội.
Cụ thể:
Thứ nhất, trí thông minh ngôn ngữ. Theo Howard Gardner, đó là “khả năng
phân tích thông tin và tạo ra các sản phẩm sử dụng ngôn ngữ nói và viết như lời
4
nói, sách và bản ghi nhớ”1
. Với thế mạnh về ngôn ngữ, môn Lịch sử có lợi thế
trong việc sử dụng thế mạnh ngôn ngữ để việc đọc, viết, kể chuyện, ghi nhớ từ
khóa và có xu hướng học tốt nhất thông qua đọc sách, nghe giảng, tiếp cận tư liệu
và tài liệu tham khảo, tranh luận và thảo luận… Đây cũng là loại hình trí thông
minh mà nhiều người sở hữu nhất. Có nhiều PPDH để vận dụng trí thông minh
ngôn ngữ trong dạy học Lịch sử ở trường phổ thông như: trình bày miệng (tường
thuật, miêu tả, nêu đặc điểm, giải thích), hùng biện, tiếp cận tư liệu và tài liệu tham
khảo, trò chơi ô chữ, kể chuyện, viết nhật ký, động não, …
Thứ hai, trí thông minh logic-toán học. Theo Howard Gardner, logic toán học
là “khả năng phát triển các phương trình và chứng minh, tính toán và giải quyết các
vấn đề trừu tượng”2
. Nó bao gồm khả năng phân tích và suy luận vấn đề một cách
logic. Người có trí thông minh này có khả năng phát hiện, suy luận trình tự,
nguyên nhân và tư duy logic tốt, nhạy bén với các mối quan hệ và sơ đồ logic …
Trên thực tế, trong quá trình dạy học, có rất nhiều những phương pháp để vận dụng
trí thông minh logic – toán học, khơi gợi và phát triển tư duy của HS một cách có
hiệu quả. Có thể kể tới một vài phương pháp như: lập sơ đồ tư duy, trò chơi điền
lược đồ trống, dạy học nêu vấn đề, tranh biện, …
Thứ ba, trí thông minh âm nhạc. Theo Howard Gardner, âm nhạc thông minh
cùng với trí thông minh ngôn ngữ, là khả năng tạo ra, ghi nhớ và tạo ra ý nghĩa của
các mẫu âm thanh khác nhau, hoặc khả năng tạo ra và đánh giá cao độ nhịp điệu và
âm sắc; đánh giá cao các hình thức biểu đạt âm nhạc. Những người có trí thông
minh này có xu hướng học hỏi qua các giai điệu âm nhạc, thích chơi nhạc cụ, ca
hát, truyền cảm hứng và đọc các tác phẩm. Ở mô hình lớp học, trong dạy học Lịch
sử, thông qua các bài hát, lời bài hát có liên quan, các làn điệu về Chủ tịch Hồ Chí
Minh, các vị lãnh tụ cách mạng, các anh hùng dân tộc, các bộ phim Lịch sử … sẽ
phát huy thế mạnh này, đây cũng là biện pháp kích thích thính giác, cảm xúc của
người học, giảm tính hàn lâm, giờ học sẽ trở nên có điểm nhấn, hào hứng hơn.
Thứ tư, trí thông minh cơ thể. Loại trí thông minh này bao gồm các kỹ năng
cơ thể đặc biệt như phối hợp vận động, giữ thăng bằng, khéo léo, linh hoạt và mềm
dẻo. Người có trí thông minh này có khuynh hướng học tập thông qua vận động và
sử dụng động tác, thích hoạt động thể chất, chơi thể thao,… Những người mạnh về
trí thông minh này yêu thích thực hành và vận động. Trong quá trình dạy học LS,
rất nhiều PPDH có thể vận dụng trí thông minh này để đem lại hiệu quả như sân
khấu hóa, đóng vai, sử dụng ngôn ngữ cơ thể, dạy học trải nghiệm sáng tạo, dựng
phim ngắn, video…
1 Trần Văn Trung, Tăng cường tổ chức hoạt động nhóm theo hướng tiếp cận Lý thuyết đa thông minh, Tạp chí Khoa
học Giáo dục, số 138, tr.28-30, Hà Nội.
2 Trần Văn Trung, Lê Thị Tuyết Hạnh, 2017, Ứng dụng Lý thuyết Đa trí thông minh trong dạy học nhằm phát triển
các năng lực cần thiết cho học sinh phổ thông ở Việt Nam, Tạp chí Giáo dục, Số. 420, Hà Nội, tr.18.
5
Thứ năm, trí thông minh không gian: Đó là khả năng liên tưởng đến tư duy
trực quan, hình ảnh, khả năng nhận thức, biến đổi và khả năng tái tạo các góc độ
khác nhau của thế giới không gian trực quan. Những người có khả năng về trí
thông minh không gian thường rất giỏi hình dung và tưởng tượng, có khả năng tự
định hướng một cách thích hợp trong một không gian. Để vận dụng trí thông minh
không gian trong dạy học Lịch sử nhằm tác động tới dạng trí thông minh này của
HS, thay vì yêu cầu HS tìm hiểu nội dung chương trình học, GV có thể tổ chức
nhóm, thiết kế bài vẽ hoặc nhận diện tranh theo chủ đề và thuyết minh ý tưởng về
sản phẩm của nhóm thông qua các phương pháp như sử dụng đồ dùng trực quan,
thiết kế poster, lập sơ đồ tư duy…
Thứ sáu, trí thông minh nội tâm: Là khả năng hiểu rõ bản thân và hành động
phù hợp trên cơ sở hiểu biết của bản thân. Những người có trí thông minh này có
xu hướng học tập thông qua cảm xúc, tình cảm, kiểm soát và kiểm soát tốt việc học
của họ, hiểu được suy nghĩ của họ và có thể hiểu được cảm xúc và tình cảm. cảm
xúc của người khác … Để vận dụng trí thông minh nội tâm trong dạy học LS, có
thể sử dụng các phương pháp phát huy tính tư duy độc lập của mỗi cá nhân như:
suy ngẫm trong một phút, tạo các liên kết cá nhân, các hoạt động đặt mục đích, kỹ
thuật KWLH, …
Thứ bảy, trí thông minh tương tác cá nhân (trí thông minh giao tiếp): Là khả
năng hiểu và làm việc với người khác, đặc biệt là khả năng cảm nhận và chia sẻ dễ
dàng với tâm trạng, tính cách, ý định. và mong muốn của người khác. Những
người sở hữu trí thông minh này có xu hướng học hỏi thông qua việc sử dụng các
kỹ năng xã hội, giao tiếp, hợp tác làm việc với người khác, thích gặp gỡ và trò
chuyện, có khả năng nắm bắt tâm lý của các thành viên trong nhóm học tập. Vận
dụng trí thông minh giao tiếp trong dạy học LS đã được nhiều GV thực hiện.
Phương pháp dễ nhận thấy nhất đó chính là các hình thức hoạt động nhóm; tuy
nhiên, mức độ hiệu quả trong vận dụng trí thông minh tương tác cá nhân ra sao phụ
thuộc vào cách thức tổ chức hoạt động nhóm và yêu cầu nhiệm vụ của GV. Không
chỉ có hoạt động nhóm, nhiều PPDH khác cũng có khả năng vận dụng tốt loại hình
trí thông minh này như: tranh biện, thuyết trình, vấn đáp, trò chơi hiểu ý đồng đội,
làm phóng sự, …
Thứ tám, trí thông minh về tự nhiên: Là khả năng nhận biết và phân loại các
loại động thực vật trong môi trường của chúng ta. Loại trí thông minh này cũng rất
nhạy cảm với các hiện tượng thay đổi của tự nhiên. Người có trí thông minh thiên
bẩm luôn thích hòa mình với thiên nhiên, thích chăm sóc, trồng trọt, khám phá
thiên nhiên, tìm hiểu các loài sinh vật. Những người này thích đi picnic, cắm trại,
leo núi, khám phá thế giới. Vận dụng trí thông minh tự nhiên học trong dạy học
6
LS, có thể sử dụng các hình thức dạy học ngoài trời, trải nghiệm, dự án, tham quan
học tập, …sẽ đem lại hiệu quả cao cho quá trình lĩnh hội kiến thức lịch sử của HS.
Theo quan điểm của nhà giáo dục, mỗi trí thông minh phải dẫn đến một trong
những kỹ năng giải quyết vấn đề, cho phép người học giải quyết các vấn đề gặp
phải và tạo ra kết quả, đồng thời mang lại những điều hữu ích và đáng kể. TĐTTM
đã cho thấy sự phù hợp của mình khi khẳng định rằng trí thông minh của người
học không phải là bất biến, được di truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác mà có thể
cải thiện khả năng giao tiếp, thông qua giáo dục. Mỗi loại trí thông minh nếu được
chăm sóc và phát triển đúng cách sẽ là tiền đề tạo nên sự đa dạng của mỗi cá nhân.
Thuyết đa trí thông minh cung cấp cho GV những cơ sở về mặt lí luận để
đánh giá sự phát triển trí thông minh của HS, từ đó lựa chọn, tìm tòi hoặc sáng tạo
ra những PPDH tác động được tới các dạng trí thông minh của HS một cách toàn
diện nhất. Trên cơ sở, đó GV linh hoạt vận dụng các phương pháp để HS có cơ hội
sử dụng thế mạnh của mình trong chủ động phát triển năng lực bản thân cũng như
có thể rèn luyện những trí thông minh mình còn hạn chế. Sở dĩ có sự trùng lặp một
vài phương pháp khi vận dụng mỗi loại trí thông minh trong dạy học, bởi thuyết đa
trí thông minh khẳng định: các dạng trí thông minh luôn tồn tại đồng thời và tương
tác với nhau bằng nhiều cách. Trên thực tế, mỗi phương pháp đều là sự tổng hòa
của việc vận dụng một vài dạng trí thông minh. Tuy nhiên, mức độ vận dụng của
mỗi dạng trí thông minh có tác dụng đậm nhạt khác nhau là do yêu cầu và cách
thức tổ chức dạy học của GV trong giờ học.
Từ việc nghiên cứu bước đầu, tôi nhận thấy: thuyết đa trí thông minh hướng
đến việc dạy học đa dạng. Vì giữa các HS có sự khác biệt về thiên hướng trí thông
minh như thế nên GV cần ứng dụng nhiều chiến lược dạy học khác nhau đối với
các em. Ngày nào GV còn di chuyển được từ dạng trí thông minh này sang dạng trí
thông minh khác thì mọi HS đến một lúc nào đó trong tiết học hay hàng ngày đều
sẽ có cơ may được học với một hoặc nhiều trí thông minh nổi trội nhất của mình.
II.1.2. Năng lực và phát triển năng lực HS trong dạy học Lịch sử
II.1.2.1. Định nghĩa năng lực
Trên thế giới, trong các nghiên cứu về năng lực, nhiều tác giả đã định nghĩa
năng lực ở các khía cạnh khác nhau. Tuy nhiên, có thể định nghĩa năng lực theo ba
xu hướng: Thứ nhất là các tác giả đã định nghĩa năng lực là một phẩm chất của
nhân cách. Theo những quan điểm này, năng lực là khả năng bên trong (phẩm chất
tâm lý và sinh lý) của mỗi con người để đạt được một hoạt động nhất định.
Nhóm thứ hai dựa vào thành phần cấu trúc của năng lực để xác định năng
lực. Tất cả các định nghĩa trong nhóm này đều xác nhận rằng năng lực bao gồm
các kỹ năng. Kỹ năng thể hiện khả năng thực hiện các hành động nhận thức hoặc
7
hành vi một cách thành thạo, chính xác và thích ứng với các điều kiện có thể thay
đổi, trong khi năng lực có nghĩa là một hệ thống các hành động phức tạp, bao gồm
năng lực và các thành phần phi nhận thức (thái độ, cảm xúc, động cơ, giá trị và đạo
đức).
Nhóm thứ ba xác định năng lực dựa trên nguồn gốc của năng lực. Tất cả các
định nghĩa của nhóm này khẳng định rằng năng lực được hình thành từ các hoạt
động và thông qua hoạt động, năng lực có thể được hình thành và phát triển.
Theo dự thảo chương trình giáo dục phổ thông tổng thể của Bộ Giáo dục và
Đào tạo Việt Nam (2017): “Năng lực là thuộc tính của cá nhân được hình thành,
phát triển bởi phẩm chất sẵn có và quá trình học tập, rèn luyện, cho phép con người
tổng hợp kiến thức, kỹ năng và các các thuộc tính của cá nhân như hứng thú, niềm
tin, ý chí,… để thực hiện thành công một loại hoạt động nhất định, đạt kết quả
mong muốn trong những điều kiện cụ thể”.
Chương trình giáo dục phổ thông hình thành và phát triển cho HS các năng
lực cốt lõi sau:

• Các năng lực chung được hình thành và phát triển bởi tất cả các môn học và
  hoạt động giáo dục như năng lực tự chủ và tự học, năng lực giao tiếp và hợp tác,
  năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo;
• Năng lực nghề nghiệp: Năng lực nghề nghiệp được hình thành và phát triển
  chủ yếu thông qua một số môn học và hoạt động giáo dục nhất định như năng lực
  ngôn ngữ, năng lực tính toán, năng lực khám phá tự nhiên và xã hội, năng lực công
  nghệ, năng lực tin học, năng lực thẩm mỹ, năng lực thể chất.
  II.1.2.2. Phát triển năng lực HS trong dạy học Lịch sử
  Bộ môn Lịch sử trong Chương trình giáo dục phổ thông đang được điều
  chỉnh, xây dựng theo định hướng phát triển năng lực (Chương trình GD phổ thông
  mới). Vì vậy, phương pháp dạy học chủ đạo là tích cực hoá hoạt động của người
  học. Phương pháp dạy học tích cực chú trọng tổ chức cho HS thực hiện các hoạt
  động học tập gắn với những tình huống của cuộc sống; gắn hoạt động trí thông
  minh với hoạt động thực hành, thực tiễn; tăng cường tự học, làm việc trong nhóm
  nhằm phát triển các phẩm chất chủ yếu, các năng lực chung và năng lực lịch sử cho
  HS. Với đặc trưng riêng của môn học, môn Lịch sử góp phần phát triển năng lực
  lịch sử, thành phần năng lực được xác định gồm:
• Năng lực tìm hiểu lịch sử, được thể hiện qua việc:
• Nhận diện và sử dụng tư liệu lịch sử: phân biệt được các loại hình tư liệu
  lịch sử, hiểu được nội dung, khai thác và sử dụng được tư liệu lịch sử trong quá
  trình học tập.

Các thầy cô cần file liên hệ với chúng tôi tại fanpage facebook O2 Education

Hoặc xem nhiều SKKN hơn tại:  Tổng hợp SKKN luận văn luận án O2 Education

Xem bản đầy đủ trên google drive: TẠI ĐÂY

Các thầy cô cần file liên hệ với chúng tôi tại fanpage facebook O2 Education

Hoặc xem nhiều SKKN hơn tại: 

Tổng hợp SKKN luận văn luận án O2 Education

Tổng hợp SKKN môn hóa học cấp THPT

SKKN Tạo lớp học ảo học xuyên biên giới để tăng cường khả năng nghe nói bằng hình thức giao lưu với học sinh, sinh viên Mỹ góp phần nâng cao hiệu quả giao tiếp của học sinh

Các thầy cô cần file liên hệ với chúng tôi tại fanpage facebook O2 Education

Hoặc xem nhiều SKKN hơn tại:  Tổng hợp SKKN luận văn luận án O2 Education

ĐIỀU KIỆN HOÀN CẢNH TẠO RA SÁNG KIẾN
Trong bối cảnh toàn cầu hóa hiện này, Tiếng Anh được coi là một trong những chìa
khóa quan trọng giúp con người tiếp cận được thông tin, trau dồi kiến thức và hội nhập với
xã hội. Chính vì vậy việc đẩy mạnh phòng trào dạy và học tiếng anh ngày càng mạnh mẽ
ở Việt Nam. Trong việc học tiếng anh việc làm chủ và tự tin nói là yếu tố rất quan trọng
với người học Tiếng Anh. Tuy nhiên nhiều học sinh ngày nay chỉ quen học từ vựng và ngữ
pháp để làm tốt trong các bài thi và kiểm tra, chưa được thực hành nói và tâm lí cũng ngại
nói. Nhiều học sinh khi đứng trước một câu hỏi hay chủ đề nói nào đó lúng túng không
biết bắt đầu từ đâu và sẽ giao tiếp nói chuyện như thế nào hoặc nhiều học sinh có sử dụng
Tiếng Anh nhưng còn thiếu tự tin, không đúng nội dung hay nói rất đơn giản.
Là một giáo viên tiếng Anh cũng không ít lần tôi hỏi học sinh về một vấn đề đã học
muốn học sinh chia sẻ ý kiến hay quan điểm nhưng nhiều học sinh khi được hỏi cứ lặng
im và không biết giao tiếp gì. Nhiều học sinh sau 10, 11 năm học hay thậm chí 12 năm học
tiếng anh vẫn không thể tự tin nói những điều cơ bản trong giao tiếp gì. Hơn thế nữa, việc
tăng cường cải thiện còn khá là hạn chế và không hẳn bạn học sinh nào cũng có điều kiện
được tiếp xúc và nói chuyện với người bản xứ để trau dồi khả năng nói tiếng Anh. Trong
thời gian đại dịch, học sinh và giáo viên đã phải không ngừng học hỏi và làm quen với các
công cụ dạy học trực tuyến như Zoom, Microsoft Teams, Google Meets… Và nhờ có sự
kết nối với cô Quỳnh Giao- giảng viên Trường Y David Geffen của đại học California và
bạn Phan Lê – cựu học sinh, kĩ sư công nghệ thông tin tại SUSE, tôi cũng như học sinh
trường Mỹ Lộc và một số trường đã có cơ hội tham gia vào lớp học ảo, xuyên biên giới
với các bạn học sinh sinh viên Mỹ thông qua nền tảng học trực tuyến Zoom vào trưa chủ
nhật hàng tuần. Trên cơ sở tổ chức các hoạt động học tập kết nối giao lưu, tôi tích lũy được
rất nhiều kinh nghiệm và kiến thức bổ ích và thông qua sáng kiến này tôi muốn lan tỏa đến
cho nhiều học sinh và các bạn đồng nghiệp về lớp học ảo trực tuyến này.
II. MÔ TẢ GIẢI PHÁP
1. Mô tả giải pháp trước khi tạo ra sáng kiến

2
Đứng trước yêu cầu môn học hay nghề nghiệp, nhiều học sinh hiện nay đã tìm tòi,
học hỏi theo nhiều cách khác nhau để cải thiện khả năng giao tiếp sử dụng Tiếng Anh thay
vì chỉ chú trọng vào từ vựng và ngữ pháp. Trong nhiều cách tiếp cận để cải thiện khả năng
nói và giao tiếp Tiếng Anh thì những lớp học ảo, lớp học xuyên biên giới với các thầy cô
hay người nói tiếng Anh bản xứ ngày càng phổ biến vì tính tiện lợi và linh hoạt học mọi
lúc, mọi nơi. Rất nhiều bạn học sinh trên khắp Việt Nam sử dụng các thiết bị số như ứng
dụng Zoom, Google Hangouts, Skype để giao tiếp dưới sự kết nối của một số trung tâm và
tổ chức giáo dục như TOPICA hay Cambly. Ngoài ra còn có các thầy cô giáo Việt Nam đã
liên hệ kết nối được qua những dự án học xuyên biên giới của cô Hà Ánh Phượng – Phú
Thọ. Với các lớp học của các trung tâm như TOPICA hay Cambly, học sinh được tương
tác 24/7 nhưng học sinh phải trả phí để tham gia. Còn lớp học của cô Hà Ánh Phượng, học
sinh có thể giao lưu kết nối với nhiều học sinh và giáo viên của nhiều nước trên thế giới
miễn phí nhưng học sinh không thể tương tác 24/7 và là kết nối cả lớp khá đông nên chưa
cá nhân hóa nhiều bạn vẫn chưa có cơ hội được giao tiếp và thực hành nhiều. Do vậy, với
nhu cầu và điều kiện của nhiều học sinh thì việc giao tiếp và sử dụng Tiếng Anh với người
bản xứ vẫn còn nhiều hạn chế. Thực sự rất cần những lớp học xuyên biên giới miễn phí
với người nói Tiếng Anh bản xứ để học sinh có thể tham gia nhằm cải thiện năng lực ngoại
ngữ để đáp ứng nhu cầu càng cao của giáo dục và nghề nghiệp.

Cùng với các trường trong tỉnh, trường THPT Mỹ Lộc đã và đang đồng loạt áp dụng
giảng dạy sách Tiếng Anh thí điểm hệ 10 năm cho học sinh cả ba khối 10, 11 và 12. Đây
là chương trình mới, nhằm trang bị cho học sinh đầy đủ bốn kỹ năng nghe, nói, đọc, viết,
phát triển toàn diện cho người học ngoại ngữ để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của xã
hội. Tuy nhiên để dạy đều cả bốn kỹ năng cho học sinh không phải là dễ vì nhiều em học
sinh vẫn còn quen với cách học cũ, chỉ chú trọng đọc viết ngữ pháp mà chưa rèn luyện
nhiều về nghe nói, đặc biệt là kĩ năng nói. Nhiều em học sinh học hết 12 năm học không
thể nói về những chủ đề thân thuộc nhất như giới thiệu về gia đình, nghề nghiệp tương lai,
giấc mơ, sở thích của mình. Nguyên nhân của tình trạng rất đáng báo động trên một phần
là do công tác đánh giá học sinh vẫn dựa trên các kì thi với những bài kiểm tra về đọc, nghe
và viết. Các bài kiểm tra riêng về nói hầu như là không có hoặc có rất ít nên cả giáo viên
và học sinh còn chưa chú trọng vào việc rèn luyện kĩ năng này. Tại trường THPT Mỹ Lộc,
3
nhiều học sinh cũng vẫn chỉ học từ vựng và ngữ pháp, số lượng các bạn chú trọng phát
triển kĩ năng nghe nói không nhiều. Ngoài ra, phần đông học sinh của trường đến từ vùng
nông thông nên chưa có điều kiện tiếp cận với những khóa học trực tiếp hay trực tuyến với
người bản xứ. Ở trường THPT Mỹ Lộc học sinh có cơ hội được học và tiếp xúc với người
bản xứ duy nhất qua học Tiếng Anh với người nước ngoài. Trong thời lượng 45 phút và
lớp học khá đông thì nhiều bạn học sinh vẫn còn e dè và chưa có cơ hội cải thiện khả năng
nói Tiếng Anh nhiều. Ngoài ra, cũng có một bộ phận học sinh có điều kiện được tiếp xúc
và học trong các trung tâm tuy nhiên số lượng rất ít. Ngày nay khi xã hội càng phát triển
và hội nhập sâu rộng hơn thì nhu cầu sử dụng Tiếng Anh càng cao. Bạn sẽ làm gì khi bạn
chỉ biết viết hay biết ý nghĩa nội dung mà không thể nói để truyền tải thông điệp. Với tư
cách là một giáo viên Tiếng Anh đứng trước thực trạng này tôi thấy mình cần phải làm gì
đó để giúp cho các bạn học sinh trường tôi và nếu có cơ hội sẽ giúp thêm các bạn học sinh
của trường khác. Và tôi đã có cơ hội gặp và tiếp xúc với cô Phạm Quỳnh Giao – giảng viên
trường đại học Y – David Geffen ở UCLA và một bạn cựu học sinh trường THPT Mỹ Lộc
– Lê Phan – kĩ sư phần mềm ở SUSE. Là hai người đang sinh sống trên một đất nước phát
triển, sử dụng rất nhiều các thiết bị số, tham gia những lớp học, khóa học xuyên biên giới
thì cô Quỳnh và bạn Phan rất muốn tổ chức ra các lớp học ảo để học xuyên biên giới để
giúp đỡ các bạn học sinh Mỹ Lộc nói riêng và Việt Nam nói chung. Chính vì lí do đó chúng
tôi đã cùng nhau lên kế hoạch tổ chức để giúp các bạn học sinh, sinh viên Việt Nam có cơ
hội giao lưu học hỏi, tự tin hơn cải thiện dần khả năng nói Tiếng Anh.
2. Mô tả giải pháp sau khi có sáng kiến:
2.1. Một số khái niệm
2.1.1. Lớp học ảo
Một lớp học ảo là một môi trường dạy và học nơi người tham gia có thể tương tác,
giao tiếp, xem và thảo luận về các bài thuyết trình, và tham gia với tài nguyên học tập trong
khi làm việc theo nhóm, tất cả trong một môi trường trực tuyến. Môi trường thường là
thông qua một ứng dụng hội nghị truyền hình cho phép nhiều người dùng được kết nối
cùng lúc thông qua Internet, cho phép người dùng từ hầu như bất cứ nơi nào để tham gia.
Một lớp học ảo cho phép học sinh tiếp cận với các giáo viên chất lượng ở bất kỳ đâu miễn
là cả hai đều có kết nối internet đáng tin cậy. Điều này có thể phá vỡ hầu hết các rào cản
phổ biến đối với việc học đồng bộ: chi phí, khoảng cách và thời gian.
• Khả năng hội nghị truyền hình (để giáo viên và học sinh có thể nhìn thấy nhau)
4
• Hội nghị âm thanh (để những người tham gia có thể nghe thấy nhau)
• Trò chuyện văn bản trong thời gian thực
• Bảng trắng trực tuyến tương tác (để người dùng có thể tương tác trên cùng một trang
trực tuyến).
• Thư viện tài liệu học tập (cần thiết để cung cấp các bài học có cấu trúc hơn)
• Các công cụ và điều khiển dành cho giáo viên (giống như trong một lớp học vật lý)
2.1.2. Học xuyên biên giới
Trong bối cảnh toàn cầu hóa, sự phát triển bùng nổ của mạng và các công nghệ mới
thì việc cộng tác học online ngày càng phát triển mạnh mẽ hơn. Theo Lindsay (2016), học
xuyên biên giới, hợp tác toàn cầu đề cập đến việc những nhà giáo dục, học sinh, lớp học,
trường học và các môi trường giáo dục khác ở các nơi phân tán sử dụng công nghệ để học,
làm việc với nhau trao đổi vì mục tiêu chung cụ thể nào đó cùng nhau tạo ra những kiến
thức mới, tăng sự hiểu biết về văn hóa, tư duy phê phán, phản biện, năng lực cá nhân và
năng lực xã hội. Không còn giới hạn trong không gian của lớp học truyền thống, người học
có thể sử dụng các phần mềm như Zoom, Google Meet, Skype…tham gia các vào việc học
xuyên biên giới này.
2.2. Tổ chức lớp học
Để hình thành lớp học và triển khai các hoạt động lớp học, chúng tôi trong ban cố
vấn gồm có ba thành viên: Cô Phạm Quỳnh Giao – giảng viên trường đại học Y – David
Geffen ở UCLA, cựu học sinh trường THPT Mỹ Lộc – Lê Phan – kĩ sư phần mềm ở SUSE
và tôi Trần Thị Yến – giáo viên trường THPT Mỹ Lộc đã họp bàn và lên kế hoạch triển
khai lớp học qua Zoom. Dưới đây là nội dung chi tiết các công việc chúng tôi triển khai để
hình thành lớp học:
2.2.1. Mục đích chung
– Tạo không khí và môi trường giao lưu giao tiếp tiếng Anh cho học sinh Việt Nam
với học sinh, sinh viên Mỹ.
– Nâng cao khả năng nghe nói cho học sinh, tăng cường giao tiếp tự tin cho học sinh
– Hình thành phát triển cho học sinh năng lực tự học, tự giải quyết vấn đề, sáng tạo,
năng lực hợp tác và năng lực sử dụng công nghệ thông tin
– Bồi đắp thêm tình yêu sự say mê với tiếng Anh
2.2.2. Phân công công việc
5

Ban cố vấn
6
Ban giám đốc điều hành
Một số các bạn học sinh Mỹ tham gia chương trình
2.2.3. Kinh phí hoạt động
Kêu gọi ủng hộ từ các hoạt động của các bạn sinh viên và các nhà hảo tâm bên Mỹ.
2.2.4. Thời gian học
7
Do có sự điều chỉnh giờ bên Mỹ vào mùa hè và mùa đông nên thời gian học của chương
trình có sự khác biệt giữa mùa đông và mùa hè:
– 10h30 – 11h30 sáng – mùa hè
– 11h – 12h sáng – mùa đông
2.2.5. Tuyển học sinh
Để tuyển được các bạn học sinh tham gia vào chương trình, ban tổ chức chương trình
đã truyền thông theo một số cách sau:
– Thứ nhất, là thành viên trong ban tổ chức chịu trách nhiệm tuyển quản lý các bạn
học sinh bên Việt Nam, tôi đã trực tiếp nhờ nhà trường tuyên truyền trước trường
và gửi link google forms cho các bạn học sinh đăng kí.
– Thứ hai, nhờ sự phát triển bùng nổ của công nghệ số mà tôi có thể sự dụng các ứng
dụng của công nghệ số để tuyên truyền và lan toả cho các bạn học sinh ở một số
tỉnh như Ninh Bình, Phú Thọ hay một số huyện quanh tỉnh. Tôi đã đăng bài trên
facebook để giới thiệu về chương trình gửi link google forms cho các bạn học sinh
8
đăng kí. Và ngoài ra chúng tôi cũng có trang web riêng để tải nội dung học cũng
như giới thiệu về chương trình.
– Thứ ba, chương trình cũng có sự giới thiệu của chính các bạn học sinh đã tham gia
từ chương trình chính các bạn học sinh đã chia sẻ và giới thiệu về chương trình cho
các bạn của mình.
2.2.6. Sắp xếp học sinh vào phòng học.
Sau khi các bạn học sinh đăng kí qua google forms, chúng tôi sẽ tổng hợp và dựa
vào phiếu để xếp học sinh tham gia vào các phòng nhỏ theo khả năng để các bạn kém hơn
không bị tự ti hay không dám nói nếu cùng phòng với bạn giỏi hơn quá nhiều. Trong phiếu
đăng kí của chúng tôi, chúng tôi có để mục các bạn tự đánh giá về khả năng ngoại ngữ của
mình. Ngoài ra, các bạn học sinh có thể tham gia rồi tự đánh giá và trình bày nguyện vọng
nếu muốn chuyển phòng khác.
9
2.2.7. Quyền lợi khi tham gia vào các lớp học trực tuyến
– Học sinh từng bước hình thành và nâng cao năng lực giao tiếp và hợp tác trong môi
trường số. Học sinh sử dụng thành thạo các chứng năng của phòng họp trực tuyến để
hỗ trợ và giúp đỡ nhau trong học tập.
– Được đảm bảo an toàn kỹ thuật số cho các học viên khi tham gia, có duyệt vào phòng,
chỉ có người chủ trì, hoặc đồng chủ trì mới có quyền quay nên học sinh không sợ bị
chia sẻ thông tin, hình ảnh cá nhân khi chưa được cho phép. Đảm bảo dữ liệu cá nhân,
quyền riêng tư, bảo vệ thể chất tâm lý cho các học sinh tham gia.
– Học sinh có thêm những hiểu biết, thêm tự tin và hoàn thiện hơn khả năng giao tiếp của
mình.
2.2.8. Yêu cầu và hình thức tổ chức dạy học trực tuyến qua Zoom
– Dựa vào tính năng của lớp học trực tuyến trên Zoom: từ phòng lớn có thẻ chia thành
các phòng nhỏ (3-4 học sinh người Mỹ và Việt Nam), để chia học sinh về các nhóm có
sự phù hợp về trình độ, lứa tuổi chủ để
– GV và cộng tác viên theo dõi và tương tác với các phòng nhỏ, kịp thời xử lý các vấn đề
phát sinh để đảm bảo an ninh, an toàn số cho học viên; đồng thời để ra các nguyên tắc
khi tham gia các lớp học trực tuyến:
+ Thực hiện buổi học theo đúng chủ đề đã đề ra
+ Không có hành vi xâm phạm đời tư của học viên tham gia học tập. Không chụp ảnh
màn hình và chia sẻ hình ảnh cá nhân của học sinh, ban cố vấn hay bất kì ai trong chương
trình lên các trang mạng xã hội mà chưa được cho phép của cá nhân đó.
+ Phải bật cam và mic trong suốt quá trình học
+ Không ăn hay làm việc riêng trong quá trình học
10
+ Khi có việc cần rời phòng học phải thông báo lại cho các bạn học sinh Mỹ hoặc ban
cố vấn ở phòng họp chính.
2.3. Nội dung học
Chủ yếu là các hoạt động thảo luận để học sinh có thể trao đổi kiến thức và kinh nghiệm
với nhau. Đan xen vào đó sau một khoảng thời gian chúng tôi cũng tổ chức các cuộc thi và
có những phần thưởng hấp dẫn để động viên khích lệ sự hăng say đam mê của các em học
sinh.
2.3.1. Hoạt động hàng tuần
Mục tiêu:
Hàng tuần để rèn kĩ năng giao tiếp cho học sinh chúng tôi sẽ chọn chủ đề và triển
khai cho học sinh. Học sinh Mỹ và Việt Nam cùng nhau chia sẻ những kiến thức, thảo luận
và trao đổi chia sẻ với nhau những điều bổ ích.
Kế hoạch hoạt động:
Chúng tôi sẽ gửi mail hàng tuần những gợi ý cho học sinh chuẩn bị trước hoặc đăng
lên trang web của chương trình. Qua hơn 1 năm tổ chức thì chúng tôi đã triển khai được
những nội dung sau với học sinh. Ban đầu chúng tôi tổ chức thảo luận các chủ điểm đã
được chọn lọc trong chương trình 10, 11 của học sinh Việt Nam như generation gap, sports
and music, celebrations and holidays in Vietnam and in the USA, global warming,
relationship, staying healthy, technology. Dưới đây là các chủ đề mà chúng tôi đã triển
khai được:

11

Trong thời gian gần đây, ban tổ chức của chương trình được biết học sinh Việt Nam
giờ đang chuẩn bị và thi ielts khá nhiều nên chúng tôi mong muốn sẽ chung tay cùng các
bạn học sinh chuẩn bị thật tốt cho bài thi nói trong ielts. Trong thời gian tới hàng tuần
12
chúng tôi sẽ bám sát vào dạng bài thi ielts để hỗ trợ ôn luyện cùng các bạn học sinh Việt
Nam chuẩn bị cho kì thi ielts. Dưới đây là 1 số chủ đề chúng tôi đã triển khai:

Một số hình ảnh của các buổi học
Phòng chia theo nhóm và có điểm danh mỗi buổi để thưởng chuyên cần
13
Giới thiệu về trước mỗi buổi thảo luận
Đánh giá hoạt động:
14
Tôi đã tiến hành khảo sát trong các bạn học sinh và đa phần học sinh thích hoạt
động thảo luận vì các chủ đề thảo luận khá đa dạng và hữu ích giúp các bạn có thêm
những kiến thức mới hay và bổ ích.
2.3.2. Hoạt động theo quý (Các cuộc thi)
Mục tiêu:
Sau một thời gian. chúng tôi có tổ chức các trò chơi như vòng đua câu đố, thi thuyết
trình để tạo sự mới mẻ hứng thú cho các học sinh tham gia. Thay vì tuần nào cũng thảo
luận các chủ đề chúng tôi muốn đan xen có các cuộc thi hoạt động để học sinh thử sức
mình, học them những điều mới, tạo không khí vui tươi, gắn kết với chương trình.
Kế hoạch hoạt động:
– Vòng thi câu đố (Jeopardy Competition)
Hai đội sẽ thi trả lời câu hỏi để loại và vào vòng trong. Lần đầu tiên sẽ ngẫu nhiên
chọn 1 đội lựa chọn câu hỏi. Mỗi câu hỏi có số điểm tương ứng và người dẫn sẽ đọc câu
hỏi. Sau khi đọc xong hai đội mới được giơ tay trả lời, ai giơ tay trước phạm luật đội còn
lại sẽ được quyền trả lời. Bấm phím chức năng trong Zoom để giơ tay. Trả lời đúng nhận
số điểm tương ứng trả lời sai bị trừ điểm. Cuối cùng ai có nhiều điểm nhất sẽ thắng và vào
vòng trong. Sau các vòng loại bán kết và chung kết sẽ tìm ra đội thắng chung cuộc. Chúng
tôi có tất cả 8 đội chơi như sau:

15

16

Cuộc đua câu đố
17
Kết quả cuộc thi vòng đua câu đố
Chứng chỉ của cuộc thi
– Cuộc thi thuyết trình
18
Học sinh sẽ tự chọn một chủ đề thuyết trình dưới 10 phút và chuẩn bị với sự góp ý hỗ
trợ của các bạn học sinh sinh viên Mỹ. Học sinh có thể chọn quay video thuyết trình và
nộp lại cho ban tổ chức hoặc thuyết trình trực tiếp sau đó các bạn học sinh Mỹ cùng phòng
sẽ mượn quyền làm chủ trong zoom để ghi lại phần thuyết trình để gửi ban giám khảo đánh
giá và chọn ra 6 bài xuất sắc nhất. Trong cuộc thi này chúng tôi chia học sinh thành 2 trình
độ – giỏi và khá để các bạn thi với nhau cho đỡ bị lệch về trình độ và để các bạn học sinh
đỡ mất tự tin khi thi với nhau. Dưới đây là các bài thuyết trình mà học sinh đã đăng kí và
trình bày:

Xem bản đầy đủ trên google drive: TẠI ĐÂY

Các thầy cô cần file liên hệ với chúng tôi tại fanpage facebook O2 Education

Hoặc xem nhiều SKKN hơn tại: 

Tổng hợp SKKN luận văn luận án O2 Education

Tổng hợp SKKN môn hóa học cấp THPT